In Hujwiri's Kashf al-Mahjub, the entry on Imam Hasan ibn Ali preserves his parting counsel: 'guard your innermost secrets, for God is aware of the conscience' (حفظ السرائر). Hujwiri reads this as a twofold duty of the seeker.

- **Guarding the inner (hifz al-sara'ir):** keeping the heart free of attention to all that is other-than-God (al-aghyar).
- **Guarding the outer (hifz al-izhar):** keeping outward conduct free of disobedience to the Almighty (al-Jabbar).

The servant is answerable for the hidden as much as for the manifest, because God is equally aware of both.

Google

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

منهم: جگربند مصطفی و ریحان دل مرتضی، و قرة عین زهرا، ابومحمد الحسن بن علی، کرم الله وجهه 
وی را اندر این طریقت نظری تمام بود و اندر دقایق عبارات حظی وافر؛ تا که گفت اندر حال وصیت: «علیکم بحفظ السرائر؛ فان الله تعالی مطلع علی الضمائر. بر شما بادا به حفظ اسرار؛ که خداوند تعالی دانندهٔ ضمایر است.»
و حقیقت این آن بود که بنده مخاطب است به حفظ اسرار، همچنان که به حفظ اظهار. پس حفظ اسرار از التفات به اغیار بود و حفظ اظهار از مخالفت جبار. 
و می آید که چون قدریان غلبه گرفتند و مذهب اهل اعتزال اندر جهان پراکنده شد، حسن البصری -رضي الله عنه- به حسن بن علی -رضي الله عنهما- نامه ای نبشت و گفت:
بسم الله الرحمن الرحیم 
السلام علیک یابن رسول الله و قرة عینه، و رحمة الله و برکاته.
اما بعد، فإنکم، معاشر بنی هاشم، کالفلک الجاریة فی اللجج، و مصابیح الدجی، و أعلام الهدی و الأئمة القادة، الذین من تبعهم نجا، کسفینة نوح المشحونة التی یؤل إلیها المؤمنون و ینجو فیها المتمسکون. فما قولک، یابن رسول الله صلی الله علیه عند حیرتنا فی القدر و اختلافنا فی الإستطاعة؟ لتعلمشنا بما تأکد علیه رأیک، فأنکم «ذریة بعضها من بعض» بعلم الله علمتم، و هو الشاهد علیکم و أنتم شهداء الله علی الناس، والسلام. 
معنی این، آن بود که: سلام خدای بر تو باد، ای پسر پیغمبر خدای و روشنایی چشم او، رحمت خدای بر شما باد و برکات او. شما جملگی بنی هاشم چون کشتیهای روانید اندر دریاها و ستارگان تابنده اید و علامات هدایت و امامان دین. هر که متابع شما بود نجات یابد، چون متابعان کشتی نوح که بدان نجات یافتند مؤمنان. تو چه می گویی، یا پسر پیغامبر -صلی الله علیه- اندر تحیر ما اندر قدر و اختلاف ما اندر استطاعت؟ تا ما بدانیم که روش تو چیست اندر آن و شما ذریهٔ پیغامبرید -علیه السلام- و هرگز منقطع نخواهید گشت. علمتان به تعلیم خدای است -عز و جل- و او نگاه دارنده و حافظ شماست و شما از آن خلق.
چون نامه بدو رسید، جواب نبشت: 
بسم الله الرحمن الرحیم
أما بعد، فقد انتهی إلی کتابک عند حیرتک و حیرة من زغمت من أمتنا، و الذی علیه رأیی أن من لم یؤمن بالقدر، خیره و شره، فقد کفر، و من حمل المعاصی علی الله فقد فجشر. إن الله لایطاع باکراه و لایعصی بغلبة ولایهمل العباد من الملکة، لکنه المالک لما ملکهم و القادر علی ما غلبه قدرتهم فإن ائتمروا بالطاعة لم یکن لهم صادا ولالهم عنها مثبطا، فإن اتوا بالمعصیة و شاء أن یمن علیهم فیحول بینهم و بینها فعل و ان لم یفعل فلیس هو حملهم علیها اجبارا ولا ألزمهم ایاها إکراها بالحتجاجه علیهم أن عرفهم و مکنهم و جعل لهم السبیل إلی أخذ ما دعاهم إلیه و ترک ما نهیهم عنه، «ولله الحجة البالغة. (۱۴۹/الأنعام)». والسلام. 
معنی این آن بود که: آن چه نبشته بودی از حیرت خود و آن که می گویی از امت ما، اندر قدر، و آن چه رای ما بدان مستقیم است آن است که هر که به قدر خیر و شر از خدای، ایمان نیارد کافر است و هر که معاصی بدو حواله کند فاجر؛ یعنی انکار تقدیر مذهب قدر بود و حوالت معاصی به خدای مذهب جبر. پس بنده مختار است اندر کسب خود به مقدار استطاعتش از خدای -عز و جل- و دین میان جبر و قدر است.
و مراد من از این نامه بیش از این کلمه نبود، اما جمله بیاوردم؛ که سخت فصیح و نیکو بود و این جمله بدان آوردم که وی رضی الله عنه اندر علم حقایق و اصول به درجتی بوده است که اشارت حسن بصری، با مبالغتش اندر علم، بدو بوده است. و اندر حکایات یافتم که اعرابیی از بادیه درآمد و او بر در سرای خود نشسته بود اندر کوفه. اعرابی وی را دشنام داد و مادر و پدرش را. وی برخاست و گفت: «یا اعرابی، اگر گرسنه ای تا نانت آرند و یا تشنه ای تا آبت آرند، یا تو را چه رسیده است؟» و وی می گفت: «تو چنین، و مادر و پدرت چنین و چنین.» حسن رضی الله عنه فرمود غلام را تا یک بدره دینار بیرون آورد و بدو داد و گفت: «یا اعرابی، معذور دار که اندر خانهٔ ما بیش از این نمانده است والا از تو دریغ نداریمی.» چون اعرابی این سخن بشنید، گفت: «اشهد انک ابن رسول الله، صلی الله علیه و سلم. می گواهی دهم که تو پسر پیغمبری و من این جا به تجربت حلم تو آمدم.» 
و این صفت محققان مشایخ باشد رضوان الله علیهم که مدح و ذم خلایق به نزدیک ایشان یکسان شده باشد و به جفا گفتن متغیر نشوند و الله اعلم.

</div>

## English translation
Among them: the darling of Mustafa and the sweet basil of Murtaza's heart, and the delight of Zahra's eye, Abu Muhammad al-Hasan ibn Ali, may Allah honor his face.

He had a complete i

بخش ۲ - ۱ ابومحمد الحسن بن علی، کرّم اللّه وجهه / Section 2 - 1 Abu Muhammad al-Hasan ibn Ali, May Allah Honor His Face

Root URL: https://ganjoor.net/
Source URL: https://ganjoor.net/

This Reference node represents the source used by the Literature-to-1Cademy migration agent.

Learn Before

Related