Attar's Poem 16 from the Mokhtar Nameh explores the core Sufi concept of the absolute limitations of human cognition (intellect and thought) in grasping the divine essence. The poem asserts that God's eternity, beauty, and perfection are entirely beyond human reach. Crucially, it highlights the theological principle that divine perfection is exclusive to the Divine; since no other entity exists besides God in the ultimate sense of absolute reality, only God can truly comprehend or reach His own perfection.

The Limitation of Human Intellect and the Uniqueness of Divine Perfection in Attar's Mokhtar Nameh (Poem 16)

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>نه عقل به کنه لایزال تو رسد<br />
نه فکر به غایت جمال تو رسد</p>
<p>در کنه کمالت نرسد هیچ کسی<br />
کوغیر تو کس تا به کمال تو رسد</p>

</div>

## English translation
Neither intellect reaches the essence of Your eternity,
Nor thought reaches the utmost of Your beauty.
No one reaches the essence of Your perfection;
For who is there other than You to reach Your perfection?

Google

This literary collection groups the source passages from the corresponding work in the Literature graph.

Mokhtar Nameh

Root URL: https://ganjoor.net/
Source URL: https://ganjoor.net/

This Reference node represents the source used by the Literature-to-1Cademy migration agent.

Ganjoor

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>بسم الله الرحمن الرحیم<br />
حمد و سپاس بی قیاس خداوندی را که اشراق آفتاب الوهیت او، در هر ذره صدهزار حکمت نصیب کرد که (وان من شیء الا و عندنا خزائنه و ما ننزله الا بقدر معلوم) ملکی که از یک ذرهٔ صنع او که بتافت در هر جزوی از اجزاء کاینات صد هزار عقل کل را به چار بالش بنشاند که (ان من شیء الا یسبح بحمده ولکن لاتفقهون تسبیحهم انه کان حلیما غفورا) قدوسی که صد هزار روح مقدس که در لشرگاه جنود مجنده سلاح صورت نپوشیده بودند از اوج علو ربانی به حضیض سفل عنصری فرو فرستاد که (لقد خلققنا الانسان فی احسن تقویم ثم رددناه اسفل سافلین) حکیمی که صد هزار جان مطهر که چون طوطیان سبز جامهٔ کرامت دارند ازدام دنیای دنی و قفس جسمانی به فضای ذروهٔ آشیان ربانی باز خواند که (یا ایتها النفس المطمئنة ارجعی الی ربک راضیة مرضیة) خالقی که از ازدواج کاف و نون صد هزار اشباح گوناگون از کتم عدم به صحرای وجود آورد که (اذا اراد شیئا ان یقول له کن فیکون) پروردگاری که چهار خصم متضاد را در هشت خانهٔ ترکیب آمیزش داد و به حد اعتدال رسانید تا به واسطهٔ نفس قدسی مستعد قبول معارف و حقایق اشیا توانست شد و به خصومت ظاهر گشت که (خلق الانسان من نطفة فاذا هو خصم مبین) پادشاهی که سفینهٔ دوازده هزار قائمهٔ عرش مجید را بر روی آب استاده روان کرد که (و کان عرشه علی الماء) مبدعی که قلع دوازدهٔ برج افلاک را به هفت کوتوال سپرد و خانه های ایشان را از دود کبود برآورد که (ثم استوی الی السماء و هی دخان) موجدی که جمشید خورشید را چون در معدل النهار فلک ملک نیمروز به کمال رسانید افول زوال بدان کمال متصل گردانید که (فلما افلت قال یا قوم انی بریء مما تشرکون). قهاری که کوس زرین آفتاب را از پشت پیل سفید روز در گردانیدو سپر زردش به خون شفق بیالود و در روش انداخت که (وجدها تغرب فی عین حمئة) صانعی که به دست صنعت بلال حبشی زنگی دل شب را داغ هلال بر جبین نهاد که (یسئلونک عن الاهلة قل هی مواقیت للناس). لطیفی که هر بامداد خلعت نورانی روز به دست صبح صادق در گردن شب ظلمانی افکند که (واللیل اذا عسعس والصبح اذا تنفس) قادری که صد هزار درست مغربی را از طبق زرین مشرقی بر سر عالمیان نثار کرد که (وجعلنا اللیل و النهار آیتین فمحونا آیة اللیل وجعلنا آیة النهار مبصرة) کریمی که از دریای بی نهایت رحمت دری یتیم و برگزیده چون محمد رسول الله صلی الله علیه و سلم به ساحل وجود آورد و گرسنگان علوی و سفلی و تشنگان مشرق و مغرب را به خوان انعام او بنشاند که (و ما ارسلناک الا رحمة للعالمین). خاتم انبیاء و خواجهٔ اولیا و زبدهٔ اتقیا و قدوهٔ اصفیا مقتداء صد هزار عالم و پیشواء بنین و بنات آدم رسول قرشی و نبی هاشمی علیه الصلوة و السلام و علی آله و اصحابه من بعده.</p>
<p>اما بعد، جماعتی از اصدقاء محرم و از اجباء همدم و قرینان دوربین وموافقان هم نشین که چون آفتاب دلی روشن داشتند و چون صبح صادق نفس از صدق می زدند و چون شمع از سر سوز می خندیدند چون آینه روی از صفا بدین ضعیف آورده التماس نمودند که چون سلطنت خسرونامه در عالم ظاهر گشت و اسرار اسرارنامه منتشر شد و زبان مرغان طیورنامه ناطقهٔ ارواح را به محل کشف رسید و سوز مصیبت مصیبت نامه از حد و غایت درگذشت و دیوان دیوان ساختن تمام داشته آمد و جواهر نامه و شرح القلب که هر دومنظوم بودند از سر سودا نامنظوم ماند که حرق و غسلی بدان راه یافت؛ رباعیاتی که در دیوان است بسیارست و ضبط آن دشوار و از زیور ترتیب عاطل و از خلاصهٔ ایجاز ذاهل اگرچه ترکیبی دارد ترتیبی ندارد و بسیاری از جویندگان از نصیب بی بهره می مانند و طالبان بی مقصود باز می گردند، اگر انتخابی کرده شود و اختیاری دست دهد ازنظم و ترتیب، نظام و زینت او بیفزاید و ازحسن ایجاز، رونق او زیاده گردد. پس بنابر حکم دواعی اخوان دین، رباعیاتی که گفته شده شش هزار بیت بود، قریب هزار بیت شسته شد که لایق این عالم نبود و بدان عالم فرستادیم که گفته اند: احفظ سرک ولو عن زرک. و ناشسته روی و غسل ناکرده بدان عالم نتوان رفت و از پنج هزار دیگر، که باقی ماند، این مقدار، که درین مجموعه است، اختیار کردیم بدین ترتیب و باقی در دیوان گذاشتیم. ومن طلب وجد وجد. و نام این مختارنامه نهادیم و گمان آنست، و این یقین است، که هیچ گوینده ای را مثل این مجموعی دست نداده که اگردست دادی هر آینه روی نمودی و این ابیات از سر کارافتادگی دست داده نه از سرکار ساختگی و از تکلف مبراست. چنانکه آمده است نوشته ایم، و در خون می گشته، اگر روزی واقعهٔ کار افتادگان دامن جانت بگیرد و شبی چند سر به گریبان تحیر فرو بری آن زمان بدانی که این بلبلان نازنین و این طوطیان شکر چین از کدام آشیان بریده 

مقدمه / Introduction

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای پاکی تو منزه از هر پاکی<br />
قدوسی تو، مقدس از ادراکی</p>
<p>در راه تو، صد هزار عالم، گردی<br />
در کوی تو، صد هزار آدم، خاکی</p>

</div>

## English translation
O Purity, You are sanctified above all purity,
You are the Holy One, sacred beyond human comprehension.
In Your path, a hundred thousand worlds are but a speck of dust,
In Your lane, a hundred thousand Adams are but of clay.

شمارهٔ ۱ / Number 1

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>در وصف تو، عقل، طبع دیوانه گرفت<br />
جان تن زد و با عجز به هم خانه گرفت</p>
<p>چون شمع تجلی تو آمد به ظهور<br />
طاووس فلک، مذهب پروانه گرفت</p>

</div>

## English translation
In describing You, intellect adopted the nature of a madman,
The soul shrank back and shared a home with helplessness.
When the candle of Your manifestation came to light,
The peacock of heaven adopted the creed of the moth.

شمارهٔ ۲ / Number 2

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای هشت بهشت، یک نثار در تو<br />
وی هفت سپهر، پرده دار در تو</p>
<p>رخ زرد و کبود جامه، خورشید منیر<br />
سرگشتهٔ ذرهٔ غبار درتو</p>

</div>

## English translation
O eight heavens, but a single offering unto You,
And O seven spheres, but curtain-keepers for You!
With pale face and clad in blue, the luminous sun,
Is bewildered like a speck of dust before You.

شمارهٔ ۳ / Number 3

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>وصفت نه به اندازهٔ عقل کهن است<br />
کز وصف تو هر چه گفته آمد، سخن است</p>
<p>در هر دو جهان هر گل وصفت که شکفت<br />
در وادی توحید تو یک خاربن است</p>

</div>

## English translation
Your description is not within the measure of the ancient intellect,
For whatever has been said of Your description is but mere speech.
In both worlds, whatever flower of Your description has bloomed,
In the valley of Your monotheism, it is but a thorn-bush.

شمارهٔ ۴ / Number 4

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>جان، محو شد و به هیچ رویت نشناخت<br />
دل خون شد و قدر خاک کویت نشناخت</p>
<p>ای از سر موئی دو جهان کرده پدید!<br />
کس در دو جهان یک سر مویت نشناخت</p>

</div>

## English translation
The soul dissolved and recognized Your face in no way,
The heart turned to blood and knew not the worth of the dust of Your lane.
O You who from a single strand of hair made both worlds manifest!
No one in both worlds recognized even a single strand of Your hair.

شمارهٔ ۵ / Number 5

This literary collection groups the quatrains (ruba'iyat) from the first chapter of Farid al-Din Attar's *Mokhtar Nameh*, which are dedicated to the oneness, absolute transcendence, and sanctification of God the Exalted.

باب اول - در توحید و تنزیه باری تعالی عز و جل / Chapter 1 - On the Oneness and Transcendence of God the Exalted

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>دل زنده شود کز تو حیاتی طلبد<br />
جان باز رهد کز تو نجاتی طلبد</p>
<p>گر بر سر ذرهای فتد سایهٔ تو<br />
خورشید، از آن ذره، زکاتی طلبد</p>

</div>

## English translation
The heart becomes alive when it seeks life from You,
The soul is delivered when it seeks salvation from You.
If Your shadow should fall upon a tiny speck of dust,
The sun would beg for alms from that speck of dust.

شمارهٔ ۶ / Number 6

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>عقلی که جهان کمینه سرمایهٔ اوست<br />
در وصف تو، عجز، برترین پایهٔ اوست</p>
<p>هر ذره که یک لحظه هوای تو گزید<br />
حقا که صد آفتاب در سایهٔ اوست</p>

</div>

## English translation
The intellect, of which the world is its least capital,
In describing You, helplessness is its highest station.
Every particle that for a single moment chose Your yearning,
In truth, a hundred suns are in its shadow.

شمارهٔ ۷ / Number 7

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>وصف تو که سرگشتهٔ او هر فلکی است<br />
نه لایق سوز دل هر بی نمکی است</p>
<p>در جنب تو هر دو کون کی سنجد هیچ<br />
کانجا که توئی دو کون و یک ذره یکی است</p>

</div>

## English translation
Your description, by which every celestial sphere is left bewildered,
Is not worthy of the heart's burning of any flavorless soul.
Beside You, how could the two worlds weigh anything?
For where You are, the two worlds and a single speck of dust are one.

شمارهٔ ۸ / Number 8

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>بر وصف تو دست عقل دانانرسد<br />
و ادراک ضمیر جان بینا نرسد</p>
<p>عرشی که دو کون پرتو عظمت اوست<br />
موری چه عجب اگر بدانجا نرسد</p>

</div>

## English translation
To Your description, the hand of the wise intellect does not reach,
And the comprehension of the seeing soul's inner mind does not attain.
The Throne, of which both worlds are but a reflection of its grandeur,
What wonder is it if an ant does not reach there?

شمارهٔ ۹ / Number 9

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای از تو فلک بی خور و بی خواب شده<br />
وز شوق تو سرگشته، چو سیماب، شده</p>
<p>هر دم ز تو صد هزار دل خون گشته<br />
دل کیست که صد هزار جان، آب شده</p>

</div>

## English translation
O You, because of Whom the celestial sphere is left without food and sleep,
And in yearning for You, is bewildered and restless like quicksilver.
At every moment, a hundred thousand hearts bleed because of You;
What is the heart, when a hundred thousand souls have melted away?

شمارهٔ ۱۰ / Number 10

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>خورشید، که او زیر و زبر می گردد<br />
از تو،  به امید یک نظر می گردد</p>
<p>ذوق شکر شکر تو طوطی فلک<br />
تا یافت، از آن وقت، به سر می گردد</p>

</div>

## English translation
The sun, which revolves up and down,
Wanders in hope of a single glance from You.
Once the parrot of the heavens found the delight of the sugar of thanking You,
Since that moment, it has been spinning on its head.

شمارهٔ ۱۱ / Number 11

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>عالم که فنای محض، سرمایهٔ اوست<br />
چون شش روزهست، لطف تو، دایهٔ اوست</p>
<p>هر ذره که در سایهٔ لطف تو نشست<br />
بر هشت بهشت، تا ابد، سایهٔ اوست</p>

</div>

## English translation
The world, of which absolute non-existence is its capital,
Since it is six-days-old, Your grace is its wet-nurse.
Every particle that sat in the shadow of Your grace,
Casts its shadow over the eight heavens for eternity.

شمارهٔ ۱۲ / Number 12

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>هر دل که ز لطف تو نشان یابد باز<br />
سر رشتهٔ خوددر دوجهان یابد باز</p>
<p>در راه تو هر که نیم جانی بدهد<br />
از لطف تو صد هزار جان یابد باز</p>

</div>

## English translation
Every heart that finds a trace of Your grace again,
Finds the thread of its own self in both worlds again.
In Your path, whoever gives up half a life,
Receives a hundred thousand lives back from Your grace.

شمارهٔ ۱۳ / Number 13

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>هر نقطه که در دایرهٔ قسمت تست<br />
بر حاشیهٔ مائدهٔ نعمت تست</p>
<p>در سینه ذره ای اگر بشکافند<br />
دریا دریا، جهان جهان، رحمت تست</p>

</div>

## English translation
Every point that is in the circle of your destiny
Is on the margin of the table of your bounty.
If they split open the breast of a single atom,
Oceans upon oceans, worlds upon worlds of Your mercy are within.

شمارهٔ ۱۴ / Number 14

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>هم گوهر بحر لطف بیپایانی<br />
هم گنج طلسم پردهٔ دوجهانی</p>
<p>بس پیدایی از آنکه بس پنهانی<br />
بیرون جهانی و درون جانی</p>

</div>

## English translation
You are both the gem of the boundless ocean of grace,
And the talismanic treasure of the veil of the two worlds.
You are highly manifest because You are highly hidden;
You are outside of the world and inside the soul.

شمارهٔ ۱۵ / Number 15

شمارهٔ ۱۶ / Number 16

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>نه عقل، بدان حضرت جاوید رسد<br />
نه جان به سراچهٔ جلال تو رسد</p>
<p>گر میجنبد سایه و گر استادست<br />
ممکن نبود که درجمال تو رسد</p>

</div>

## English translation
Neither intellect reaches that eternal Presence,
Nor the soul reaches the sanctuary of Your majesty.
Whether the shadow moves or stands still,
It is impossible for it to reach Your beauty.

شمارهٔ ۱۷ / Number 17

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>آنجا که تویی هیچ مبارز نرسد<br />
پیک نظر و عقل مجاهز نرسد</p>
<p>فی الجمله، به کنه تو که کس را ره نیست<br />
نه هیچ کسی رسید و هرگز نرسد</p>

</div>

## English translation
Where You are, no champion can reach,
The messenger of vision and the equipped intellect do not reach.
In short, to Your essence to which no one has a path,
No one has ever reached, and no one ever will.

شمارهٔ ۱۸ / Number 18

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>نه لایق کوی تست سیری که بود<br />
نه نیز موافقست خیری که بود</p>
<p>یک ذره خیال غیر، هرگز مگذار<br />
کافسوس بود خیال غیری که بود</p>

</div>

## English translation
Neither is any satiety that existed worthy of Your lane,
Nor is any goodness that existed compatible [with You].
Never permit even an atom of the thought of another,
For it is a regret, any thought of another that existed.

شمارهٔ ۱۹ / Number 19

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>گر با تو به هم دگر نباشد چه بود<br />
یک ذره به سایه در نباشد چه بود</p>
<p>جائی که هزار عرش یک سارخک است<br />
مشتی سارخک اگرنباشد چه بود</p>

</div>

## English translation
If another exists not together with You, what of it?
If a single atom remains not within the shadow, what of it?
In a place where a thousand Divine Thrones are but a tiny speck,
If a handful of specks exist no more, what of it?

شمارهٔ ۲۰ / Number 20

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای غیر تو درهمه جهان موئی نه<br />
جز روی تو در همه جهان روئی نه</p>
<p>از هر سوئی که بنگرم، در دو جهان<br />
آن سوی توئی ولیکن آن سوئی نه</p>

</div>

## English translation
O You, other than Whom there is not a hair in the entire world,
Save for Your Face, there is no face in the entire world.
From whichever side I look, in both worlds,
That side is You, and yet there is no side.

شمارهٔ ۲۱ / Number 21

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>کس نیست که در دو کون ما دون تونیست<br />
مستغرق آن حضرت بی چون تو نیست</p>
<p>نی نی تا کی ز کون و حضرت گفتن<br />
بیرون تو هرچه هست بیرون تو نیست</p>

</div>

## English translation
There is no one in both worlds who is not below You,
Everyone is immersed in that Presence which is beyond 'how'.
No, no! How long must one speak of 'existence' and 'Presence'?
Whatever is 'outside' of You, is not truly outside of You.

شمارهٔ ۲۲ / Number 22

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای پیش تو صد هزار جان یک سر موی<br />
در قرب تو هفت آسمان یک سر موی</p>
<p>چون یک سر موی از دو جهان نیست پدید<br />
جز تو نبود در دو جهان یک سر موی</p>

</div>

## English translation
O You, before Whom a hundred thousand souls are but a single hair,
In Your proximity, the seven heavens are but a single hair.
Since not a single hair's breadth of the two worlds is manifest,
There is nothing in the two worlds, even to the breadth of a hair, other than You.

شمارهٔ ۲۳ / Number 23

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>در وصف تو عقل و دانش مانرسد<br />
یک قطره به گرد هفت دریا نرسد</p>
<p>چون هژده هزار عالم آنجا که توئی<br />
پر مگسی بود، کس آنجانرسد</p>

</div>

## English translation
In describing You, our intellect and knowledge do not reach,
A single drop cannot come close to the seven seas.
Since the eighteen thousand worlds, where You are,
Are but a fly's wing, no one can reach there.

شمارهٔ ۲۴ / Number 24

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>در معرفت تو دم زدن نقصان است<br />
زیراکه ترا هم به تو بتوان دانست</p>
<p>خورشید که روشن است بینائی او<br />
در ذات تو چون صبحدمش تاوان است</p>

</div>

## English translation
To speak of Your gnosis is a shortcoming,
Because You can only be known through You.
The sun, whose vision is bright,
Before Your essence, its morning light is but a loss.

شمارهٔ ۲۵ / Number 25

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>گردون زتو، بی سر و بنی بیش نبود<br />
وین هر دو جهان، از تو، تنی بیش نبود</p>
<p>گفتند بسی از تو بزرگان جهان<br />
اما همه بیشک سخنی بیش نبود</p>

</div>

## English translation
The heavens, without You, were nothing more than a boundless void,
And these two worlds, compared to You, were nothing but a mere body.
The great ones of the world spoke much of You,
But all of it, without a doubt, was nothing more than words.

شمارهٔ ۲۶ / Number 26

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>یک لحظه که در گفت و شنید آئی تو<br />
صد عالم بسته را کلید آئی تو</p>
<p>چیزی که پدید نیست، آن پنهان است<br />
پیداتر از آنی که پدید آئی تو</p>

</div>

## English translation
For a moment if You enter into discourse,
You become the key to a hundred locked worlds.
That which is not manifest is hidden,
But You are more manifest than to need to become manifest.

شمارهٔ ۲۷ / Number 27

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>بی تو به وجود آرمیدن نتوان<br />
با تو به جز از عدم گزیدن نتوان</p>
<p>کاریست عجب، در تو رسیدن نتوان<br />
وانگه ز تو یک لحظه بریدن نتوان</p>

</div>

## English translation
Without You, one cannot find rest in existence,
With You, one cannot choose anything but non-existence.
It is a wondrous affair, reaching You is impossible,
And yet, one cannot sever from You for a single moment.

شمارهٔ ۲۸ / Number 28

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>از بس که در انتظار تو گردون گشت<br />
تا روز همه شب، ز شفق، در خون گشت</p>
<p>چون راه نیافت از پس و پیش به تو<br />
در خویش به صد هزار قرن افزون گشت</p>

</div>

## English translation
So much did the celestial sphere spin in anticipation of You,
That all night until dawn, it was bathed in blood from the twilight.
Since it found no path to You, neither forward nor backward,
It recoiled within itself, expanding by a hundred thousand epochs.

شمارهٔ ۲۹ / Number 29

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>در ملکت تو نیست دویی، ای همه تو<br />
ملک تو یکی است معنوی، ای همه تو</p>
<p>در سر السر جان ما میدانی<br />
کان کنه که جان راست تویی، ای همه تو</p>

</div>

## English translation
In Your kingdom there is no duality, O You who are all,
Your kingdom is spiritually one, O You who are all.
In the secret of the secret of our soul, You know
That the very essence of the soul is You, O You who are all.

شمارهٔ ۳۰ / Number 30

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>یا رب! همه اسرار، تو میدانی تو<br />
اندازهٔ هر کار، تو میدانی تو</p>
<p>زین سر که در نهاد ما میگردد<br />
کس نیست خبردار، تو میدانی تو</p>

</div>

## English translation
O Lord! All secrets, You know, You,
The measure of every affair, You know, You.
Of this secret that revolves within our nature,
No one is aware, You know, You.

شمارهٔ ۳۱ / Number 31

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ذاتت ز ازل تا به ابد قائم بس<br />
بیرون زتو جاهلند، تو عالم بس</p>
<p>گر دست طلب به حضرتت مینرسد<br />
از حضرت تو تعجیم دایم بس</p>

</div>

## English translation
Your Essence suffices, standing from pre-eternity to post-eternity;
Outside of You, all are ignorant; You as the Knower suffice.
If the hand of seeking does not reach Your Presence,
From Your Presence, the constant sign suffices.

شمارهٔ ۳۲ / Number 32

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>کو عقل که در ره تو پوید آخر<br />
کو جان که زعزت تو گوید آخر</p>
<p>پندار نگر! که ما ترا میجوییم<br />
چون جمله توئی ترا که جوید آخر</p>

</div>

## English translation
Where is the intellect that may finally tread Your path?
Where is the soul that may finally speak of Your glory?
Behold the delusion! That we are seeking You
When You are the whole, who finally seeks You?

شمارهٔ ۳۳ / Number 33

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای عین بقا! در چه بقائی که نهای<br />
در جای نه و کدام جانی که نهای</p>
<p>ای جان تو از جا و جهت مستغنی<br />
آخر تو کجائی و کجائی که نهای</p>

</div>

## English translation
O Essence of Eternity! In what eternity are You that You are not?
You are in no place, and what soul are You that You are not?
O Soul, You are free from place and direction,
Ultimately, where are You, and where is it that You are not?

شمارهٔ ۳۴ / Number 34

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>در ذات تو سال ها سخن رانده ایم<br />
بسیار کتاب دیده و خوانده ایم</p>
<p>هم با سخن پیرزنان آمده ایم<br />
کای تو همه تو! جمله فرو مانده ایم</p>

</div>

## English translation
For years we have spoken about Your essence,
We have seen and read many books;
We have even come with the talk of old women,
Crying, 'O You who are all You! We are all left bewildered.'

شمارهٔ ۳۵ / Number 35

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>در راه تو معرفت خطا دانستیم<br />
چه راه و چه معرفت کرا دانستیم</p>
<p>یک یافتن تو بود و فریاد دو کون<br />
کاین نیست ازان دست که ما دانستیم</p>

</div>

## English translation
In Your path, we deemed gnosis to be an error,
What path, and what gnosis? Whom did we know?
Finding You was one, and the cry of both worlds,
For this is not of the kind that we had known.

شمارهٔ ۳۶ / Number 36

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>کو چشم که ذرهای جمالت بیند<br />
کو عقل که سدهٔ کمالت بیند</p>
<p>گر جملهٔ ذرات جهان دیده شود<br />
ممکن نبود که در وصالت بیند</p>

</div>

## English translation
Where is the eye that may see a speck of Your beauty?
Where is the intellect that may see the threshold of Your perfection?
Even if all the particles of the world became eyes,
It is impossible for them to behold Your union.

شمارهٔ ۳۷ / Number 37

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>اسرار تو در حروف نتواند بود<br />
و اعداد تو در الوف نتواند بود</p>
<p>جاوید همی هیچ کسی را هرگز<br />
برحکمت تو وقوف نتواند بود</p>

</div>

## English translation
Your secrets cannot be contained in letters,
And Your numbers cannot be in thousands.
Eternally, to no one, ever,
Can there be awareness of Your wisdom.

شمارهٔ ۳۸ / Number 38

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای آن که ز کفر، دین، تو بیرون آری<br />
وز خار، ترنجبین، تو بیرون آری</p>
<p>از گل، گل نازنین تو بیرون آری<br />
وز کوه و کمر، نگین، تو بیرون آری</p>

</div>

## English translation
O You who bring forth faith from disbelief,
And bring forth manna from the thorn,
From clay, You bring forth the delicate rose,
And from the mountain and cliff, You bring forth the gemstone.

شمارهٔ ۳۹ / Number 39

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>عالم که پر از حکمت تو میبینم<br />
یک دایره پر نعمت تو میبینم</p>
<p>بر یک یک ذره وقف کرده همه عمر<br />
دریا دریا قدرت تو میبینم</p>

</div>

## English translation
I see the world full of Your wisdom,
I see a circle full of Your bounty.
Having dedicated its entire life to each and every particle,
I see oceans upon oceans of Your power.

شمارهٔ ۴۰ / Number 40

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای رحمت و جود بینهایت از تو<br />
در هر جزوی هزار آیت از تو</p>
<p>گر جملهٔ آفاق، ضلالت گیرد<br />
ممکن نبود به جز هدایت از تو</p>

</div>

## English translation
O You, from Whom flow infinite mercy and bounty,
In every particle, there are a thousand signs of You.
Even if the entirety of the horizons is overtaken by deviation,
No guidance is possible except from You.

شمارهٔ ۴۱ / Number 41

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای شمهٔ لطف تو بهشت افروزی<br />
دوزخ ز تف آتش قهرت سوزی</p>
<p>گرنامهٔ درد تو فرو باید خواند<br />
پنجاه هزار ساله دارم روزی</p>

</div>

## English translation
O You, a whiff of whose grace kindles Paradise,
And Hell is scorched by the heat of Your wrath's fire.
If the chronicle of the pain for You must be read,
I have a day that lasts fifty thousand years.

شمارهٔ ۴۲ / Number 42

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>هم بر کف ودود، ملک بتوانی راند<br />
هم با همه، هم بی همه، بتوانی ماند</p>
<p>گر مهر نهادم ازخموشی بر لب<br />
تو نامهٔ سر به مهر بتوانی خواند</p>

</div>

## English translation
You can rule the kingdom upon the palm of the Loving One,
You can remain both with everyone and without everyone.
If I have placed the seal of silence on my lips,
You can read the sealed letter.

شمارهٔ ۴۳ / Number 43

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای آن که کمال خرده دانان دانی<br />
خاصیت پیران و جوانان دانی</p>
<p>گردر وصفت زبانم از کار بشد<br />
دانم که زبان بی زبانان دانی</p>

</div>

## English translation
O You who know the perfection of the meticulous,
You know the characteristics of the old and the young.
If in Your description my tongue ceased to function,
I know that You know the language of the tongueless.

شمارهٔ ۴۴ / Number 44

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>ای آن که به حکم، ملک میرانی تو<br />
وز دل، خط نانوشته، میخوانی تو</p>
<p>گر باتو نگویم که چگویم در دل<br />
نا گفته وناشنیده میدانی تو</p>

</div>

## English translation
O You who by Your decree rule the kingdom,
And read the unwritten script from the heart.
If I do not tell You what is in my heart,
Unspoken and unheard, You know it.

شمارهٔ ۴۵ / Number 45

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>جان حمد تو از میان جان میگوید<br />
مستغرق تو هر دو جهان میگوید</p>
<p>گر شکر تو این زبان نمیداند گفت<br />
یک یک مویم به صد زبان میگوید</p>

</div>

## English translation
The soul speaks Your praise from the depths of the soul,
Immersed in You, both worlds speak.
If this tongue does not know how to express gratitude to You,
Each and every hair of mine speaks with a hundred tongues.

شمارهٔ ۴۶ / Number 46

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>گر دست دهد غم تو یک دم، آن به<br />
آن دم چو بود به ز دو عالم، آن به</p>
<p>چون نیست ستایش ترا هیچ زبان<br />
هم با تو گذاشتم ترا، هم آن به</p>

</div>

## English translation
If Your grief is attained even for a moment, that is best,
Since that moment is better than both worlds, that is best.
Since there is no tongue to praise You,
I have left You to Yourself, and that is best.

شمارهٔ ۴۷ / Number 47

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

<p>هم در بر خود خواندگان داری تو<br />
هم از در خود راندگان داری تو</p>
<p>هم خوانده و هم رانده فرو ماندهاند<br />
ای بس که فرو ماندگان داری تو</p>

</div>

## English translation
You have those summoned to Your presence,
And You have those driven away from Your door.
Both the summoned and the driven away are left bewildered,
O, how many bewildered ones You have!

Learn Before

Original content

English translation

Related

Learn After