In Hujwiri's Kashf al-Mahjub, Hasan al-Basri divides patience (sabr) into two kinds: patience amid calamities and afflictions (masa'ib and baliyyat), and patience in refraining from what is forbidden (manhiyyat). When an Arab praises him as the most ascetic (zahid) and most patient of people, Hasan answers paradoxically that his asceticism is in truth desire (raghbat) for the lasting over the transient, and his patience is in truth the agitation (jaza') of the soul under trial. The teaching reframes zuhd and sabr as inner dispositions of the heart rather than mere outward endurance.

Google

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

و منهم: امام عصر، و فرید دهر، ابوعلی الحسن بن ابی الحسن البصری، رحمة الله علیه 
و گروهی کنیتش ابومحمد کنند و گروهی ابوسعید. وی را قدری و خطری بزرگ است به نزدیک اهل این علم، بل کلی علوم. و لطیف الاشاره بوده است اندر معاملت.
و اندر حکایات یافتم که اعرابیی به نزدیک وی آمد، و وی را از صبر بپرسید. گفت: «صبر بر دو گونه است: یکی صبر اندر مصیبات و بلیات و دیگر صبر بر منهیات.» اعرابی گفت: «أنت زاهد ما رأیت أزهد منک؛ یعنی تو زاهدیی که من زاهدتر از تو هرگز ندیدم و صابرتر نه.» حسن گفت: «یا اعرابی، اما زهد من بجمله رغبت است و صبر من جزع.» اعرابی گفت: «تفسیر این با من بگوی؛ که اعتقاد من مشوش گشت.» گفت: «صبر من اندر بلا و یا اندر طاعت، ناطق است به ترس من از آتش دوزخ و این عین جزع بود؛ و زهد من اندر دنیا رغبت است به آخرت و این عین رغبت بود. خنک آن که نصیب خود را از میانه برگیرد تا صبرش مر حق را بود جل جلاله خاص نه ورا از خوف دوزخ و زهدش مر حق را بود عم نواله مطلق، نه رسیدن به بهشت.» و این علامت صحت اخلاص است. 
و هم از وی می روایت کنند رحمة الله علیه که گفت: «إن صحبة الاشرار تورث سوء الظن بالاخیار.»
هرکه با طایفه بدان صحبت کند به نیکان آن طایفه بدگمان شود. و این قولی سخت متقن است و اندر خور مر اهل این زمانه را که جمله منکرانند مر عزیزان حضرت حق جل جلاله را، و آن از آن افتاده است که با این مستصوفان و اهل رسم صحبت کنند و فعلشان بر خیانت بینند و زبانشان بر دروغ و غیبت و گوششان بر استماع دوبیتی و بطالت و چشمشان بر لهو و شهوت و همتشان جمله جمع کردن حرام و شبهت. پندارند که متصوفه را معاملت همین است و یا صوفیان را مذهب چنین. لا، بل که فعلشان همه طاعت است و زبانشان ذاکر حق و حقیقت و گوششان محل استماع شریعت و چشمشان موضع جمال مشاهدت و همتشان جوامع اسرار ربوبیت. اگر قومی پدیدار آمدند که اندر زمرهٔ ایشان خیانت بر دست گرفته اند، خیانت خائنان بدیشان بازگردد، نه بدان احرار جهان و سادات زمان. 
پس کسی که با اشرار صحبت کند آن از شر وی باشد؛ که اگر اندر وی خبری بودی با اخیار صحبت کردی. «الجنس مع الجنس» اثر است. پس هر کسی ملامت خود را باید کرد که صحبت با سزا و کفو خود کند. منکران ایشان اشر و ارذل خلق خدای اند جل جلاله که صحبت ایشان با اشر و ارذل ایشان بوده است تا هوایی و مرادی نیافته اند، بر ایشان منکر شده اند؛ و یا اقتدا بدیشان کرده اند، چون ایشان مهلک شده اند؛ سوی آن اخیار و عزیزان خداوند تعالی نیامده اند که به چشم رضا اندر ایشان نگریستندی، و مر صحبت ایشان را به جان و دل بخریدندی و از عالم طریق ایشان بگزیدندی و به برکات ایشان به مقصود دو جهان برسیدندی و از کل ببریدندی. و اندر این معنی گفته اند:
فلا تحقرن نفسی و أنت حبیبها 
فکل امرء یصبوا إلی من یجانس

</div>

## English translation
And among them: the imam of the age and the unique one of the era, Abu Ali al-Hasan ibn Abi al-Hasan al-Basri, may Allah's mercy be upon him.
Some give his kunya as Abu Muhammad and some as Abu Sa'id. He holds great rank and importance among the people of this science, indeed of all the sciences. And he was subtle in allusion in spiritual practice.
And in the anecdotes I found that a Bedouin came to him and asked him about patience. He said: 'Patience is of two kinds: one is patience amid calamities and afflictions, and the other is patience regarding forbidden things.' The Bedouin said: 'You are an ascetic; I have never seen anyone more ascetic than you'—meaning, you are an ascetic more ascetic than any I have ever seen, and more patient. Hasan said: 'O Bedouin, but my asceticism is entirely desire, and my patience is anxiety.' The Bedouin said: 'Explain this to me, for my belief has become confused.' He said: 'My patience in affliction or in obedience speaks of my fear of the fire of Hell, and this is the very essence of anxiety; and my asceticism in this world is desire for the Hereafter, and this is the very essence of desire. Blessed is he who removes his own portion from the midst, so that his patience is for the Truth alone—glorified be His majesty—and not out of fear of Hell, and his asceticism is for the Truth whose bounty is absolute and universal, and not to reach Paradise.' And this is the sign of the soundness of sincerity.

بخش ۳ - ۳ ابوعلی الحسن بن ابی الحسن البصری، رحمةاللّه علیه / Section 3 - 3 Abu Ali al-Hasan ibn Abi al-Hasan al-Basri, May Allah's Mercy Be Upon Him

Root URL: https://ganjoor.net/
Source URL: https://ganjoor.net/

This Reference node represents the source used by the Literature-to-1Cademy migration agent.

Learn Before

Related