In the Masnavi, Rumi frequently employs the metaphor of dropsy (istisqa)—a medical condition characterized by an insatiable, pathological thirst where drinking water only exacerbates the swelling and craving—to illustrate the spiritual seeker's endless, consuming desire for divine union. In Book Six, Section 87, the mouse describes its love and yearning for the frog through this lens, claiming its liver is afflicted by 'five hundred dropsies' coupled with 'bovine hunger' (jouc al-baqar). This metaphor conveys that true spiritual love is not a temporary state but a perpetual, infinite thirst that cannot be satisfied by occasional connection, requiring continuous and total immersion in the Beloved.

Google

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

گفت کای یار عزیز مهرکار 
من ندارم بی رخت یک دم قرار
روز نور و مکسب و تابم توی 
شب قرار و سلوت و خوابم توی
از مروت باشد ار شادم کنی 
وقت و بی وقت از کرم یادم کنی
در شبان روزی وظیفهٔ چاشتگاه 
راتبه کردی وصال ای نیک خواه
من بدین یک بار قانع نیستم 
در هوایت طرفه انسانیستم
پانصد استسقاستم اندر جگر 
با هر استسقا قرین جوع البقر
بی نیازی از غم من ای امیر 
ده زکات جاه و بنگر در فقیر
این فقیر بی ادب نا درخورست 
لیک لطف عام تو زان برترست
می نجوید لطف عام تو سند 
آفتابی بر حدثها می زند
نور او را زان زیانی نابده 
وان حدث از خشکیی هیزم شده
تا حدث در گلخنی شد نور یافت 
در در و دیوار حمامی بتافت
بود آلایش شد آرایش کنون 
چون برو بر خواند خورشید آن فسون
شمس هم معدهٔ زمین را گرم کرد 
تا زمین باقی حدثها را بخورد
جزو خاکی گشت و رست از وی نبات 
هکذا یمحو الاله السیئات
با حدث که بترینست این کند 
کش نبات و نرگس و نسرین کند
تا به نسرین مناسک در وفا 
حق چه بخشد در جزا و در عطا
چون خبیثان را چنین خلعت دهد 
طیبین را تا چه بخشد در رصد
آن دهد حقشان که لا عین رات 
که نگنجد در زبان و در لغت
ما کییم این را بیا ای یار من 
روز من روشن کن از خلق حسن
منگر اندر زشتی و مکروهیم 
که ز پر زهری چو مار کوهیم
ای که من زشت و خصالم جمله زشت 
چون شوم گل چون مرا او خار کشت
نوبهار حسن گل ده خار را 
زینت طاووس ده این مار را
در کمال زشتیم من منتهی 
لطف تو در فضل و در فن منتهی
حاجت این منتهی زان منتهی 
تو بر آر ای حسرت سرو سهی
چون بمیرم فضل تو خواهد گریست 
از کرم گرچه ز حاجت او بریست
بر سر گورم بسی خواهد نشست 
خواهد از چشم لطیفش اشک جست
نوحه خواهد کرد بر محرومیم 
چشم خواهد بست از مظلومیم
اندکی زان لطفها اکنون بکن 
حلقه ای در گوش من کن زان سخن
آنک خواهی گفت تو با خاک من 
برفشان بر مدرک غمناک من

</div>

## English translation
He said, 'O dear, affectionate friend,
I do not have a moment's rest without your face.
By day, you are my light, my gain, and my strength;
By night, you are my peace, my solace, and my sleep.
It would be of your generosity to gladden me,
And out of bounty to remember me, timely or untimely.
In the day and night, the morning meal's allowance,
You made union a daily ration, O well-wisher.
I am not satisfied with this single time;
In your love, I am a wondrous being.
I have five hundred dropsies in my liver,
Coupled with every dropsy is the hunger of a cow.
You are independent of my sorrow, O prince,
Give the alms of your rank and look upon the poor.
This mannerless poor one is unworthy,
But your universal grace is higher than that.
Your universal grace does not seek a warrant (merit);
A sun shines upon the filth.
Its light suffers no harm from that,
And that filth, through dryness, becomes firewood.
When the filth entered the furnace, it found light,
It shone upon the door and wall of the bathhouse.
It was pollution, now it became an adornment,
When the sun recited that spell over it.
The sun also warmed the stomach of the earth,
So that the earth might consume the remaining filth.
It became earthy particles, and from it plants grew;
Thus does God erase evil deeds.
He does this with filth, which is the worst of things,
Turning it into plants, narcissus, and wild rose.
When He gives to the wild rose the rituals of fidelity,
What will Truth grant in reward and bounty?
When He gives such a robe of honor to the wicked,
What will He bestow upon the pure in His observation?
God will give them that which no eye has seen,
Which cannot be contained in tongue or language.
Who are we to claim this? Come, O my friend,
Brighten my day with your good disposition.
Do not look at my ugliness and odiousness,
For we are full of poison like a mountain snake.
O You who know I am ugly and my traits are all ugly,
How can I become a rose, sin

دفتر ششم - بخش ۸۷ - مبالغه کردن موش در لابه و زاری و وصلت جستن از چغز آبی / Book Six - Section 87 - The mouse exaggerating in entreaty and lamentation and seeking union with the water-frog

In Jalaluddin Rumi's *Masnavi*, the metaphor of thirst (*tashnagi*) represents the active spiritual longing and preparation required to receive divine grace, which is symbolized by water. Rumi famously advises seekers to 'seek less water and acquire thirst, so that water may gush from above and below.' Within this spiritual framework, cultivating an intense, conscious state of thirst—representing profound inner desire and awareness of one's own emptiness—is the prerequisite for the manifestation of divine sustenance, as divine abundance flows naturally toward genuine spiritual longing.

The Metaphor of Spiritual Thirst (Tashnagi) in the Masnavi

Root URL: https://ganjoor.net/
Source URL: https://ganjoor.net/

This Reference node represents the source used by the Literature-to-1Cademy migration agent.

Ganjoor

The Metaphor of Dropsy (Istisqa) and Insatiable Thirst in the Masnavi

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

صوفیی را گفت خواجهٔ سیم پاش 
ای قدمهای ترا جانم فراش
یک درم خواهی تو امروز ای شهم 
یا که فردا چاشتگاهی سه درم
گفت دی نیم درم راضی ترم 
زانک امروز این و فردا صد درم
سیلی نقد از عطاء نسیه به 
نک قفا پیشت کشیدم نقد ده
خاصه آن سیلی که از دست توست 
که قفا و سیلیش مست توست
هین بیا ای جان جان و صد جهان 
خوش غنیمت دار نقد این زمان
در مدزد آن روی مه از شب روان 
سرمکش زین جوی ای آب روان
تا لب جو خندد از آب معین 
لب لب جو سر برآرد یاسمین
چون ببینی بر لب جو سبزه مست 
پس بدان از دور که آنجا آب هست
گفت سیماهم وجوه کردگار 
که بود غماز باران سبزه زار
گر ببارد شب نبیند هیچ کس 
که بود در خواب هر نفس و نفس
تازگی هر گلستان جمیل 
هست بر باران پنهانی دلیل
ای اخی من خاکیم تو آبیی 
لیک شاه رحمت و وهابیی
آن چنان کن از عطا و از قسم 
که گه و بی گه به خدمت می رسم
بر لب جو من به جان می خوانمت 
می نبینم از اجابت مرحمت
آمدن در آب بر من بسته شد 
زانک ترکیبم ز خاکی رسته شد
یا رسولی یا نشانی کن مدد 
تا ترا از بانگ من آگه کند
بحث کردند اندرین کار آن دو یار 
آخر آن بحث آن آمد قرار
که به دست آرند یک رشتهٔ دراز 
تا ز جذب رشته گردد کشف راز
یک سری بر پای این بندهٔ دوتو 
بست باید دیگرش بر پای تو
تا به هم آییم زین فن ما دو تن 
اندر آمیزیم چون جان با بدن
هست تن چون ریسمان بر پای جان 
می کشاند بر زمینش ز آسمان
چغز جان در آب خواب بیهشی 
رسته از موش تن آید در خوشی
موش تن زان ریسمان بازش کشد 
چند تلخی زین کشش جان می چشد
گر نبودی جذب موش گنده مغز 
عیش ها کردی درون آب چغز
باقیش چون روز برخیزی ز خواب 
بشنوی از نوربخش آفتاب
یک سر رشته گره بر پای من 
زان سر دیگر تو پا بر عقده زن
تا توانم من درین خشکی کشید 
مر ترا نک شد سر رشته پدید
تلخ آمد بر دل چغز این حدیث 
که مرا در عقده آرد این خبیث
هر کراهت در دل مرد بهی 
چون در آید از فنی نبود تهی
وصف حق دان آن فراست را نه وهم 
نور دل از لوح کل کردست فهم
امتناع پیل از سیران ببیت 
با جد آن پیلبان و بانگ هیت
جانب کعبه نرفتی پای پیل 
با همه لت نه کثیر و نه قلیل
گفتیی خود خشک شد پاهای او 
یا بمرد آن جان صول افزای او
چونک کردندی سرش سوی یمن 
پیل نر صد اسپه گشتی گام زن
حس پیل از زخم غیب آگاه بود 
چون بود حس ولی با ورود
نه که یعقوب نبی آن پاک خو 
بهر یوسف با همه اخوان او
از پدر چون خواستندش دادران 
تا برندش سوی صحرا یک زمان
جمله گفتندش میندیش از ضرر 
یک دو روزش مهلتی ده ای پدر
تا به هم در مرجها بازی کنیم 
ما درین دعوت امین و محسنیم
گفت این دانم که نقلش از برم 
می فروزد در دلم درد و سقم
این دلم هرگز نمی گوید دروغ 
که ز نور عرش دارد دل فروغ
آن دلیل قاطعی بد بر فساد 
وز قضا آن را نکرد او اعتداد
در گذشت از وی نشانی آن چنان 
که قضا در فلسفه بود آن زمان
این عجب نبود که کور افتد به چاه 
بوالعجب افتادن بینای راه
این قضا را گونه گون تصریفهاست 
چشم بندش یفعل الله ما یشاست
هم بداند هم نداند دل فنش 
موم گردد بهر آن مهر آهنش
گوییی دل گویدی که میل او 
چون درین شد هرچه افتد باش گو
خویش را زین هم مغفل می کند 
در عقالش جان معقل می کند
گر شود مات اندرین آن بوالعلا 
آن نباشد مات باشد ابتلا
یک بلا از صد بلااش وا خرد 
یک هبوطش بر معارجها برد
خام شوخی که رهانیدش مدام 
از خمار صد هزاران زشت خام
عاقبت او پخته و استاد شد 
جست از رق جهان و آزاد شد
از شراب لایزالی گشت مست 
شد ممیز از خلایق باز رست
ز اعتقاد سست پر تقلیدشان 
وز خیال دیدهٔ بی دیدشان
ای عجب چه فن زند ادراکشان 
پیش جزر و مد بحر بی نشان
زان بیابان این عمارت ها رسید 
ملک و شاهی و وزارتها رسید
زان بیابان عدم مشتاق شوق 
می رسند اندر شهادت جوق جوق
کاروان بر کاروان زین بادیه 
می رسد در هر مسا و غادیه
آید و گیرد وثاق ما گ

دفتر ششم - بخش ۸۸ - لابه کردن موش مر چغز را کی بهانه میندیش و در نسیه مینداز انجاح این حاجت مرا کی فی التاخیر آفات و الصوفی ابن الوقت و ابن دست از دامن پدر باز ندارد و اب مشفق صوفی کی وقتست او را بنگرش به فردا محتاج نگرداند چندانش مستغرق دارد در گلزار سریع الحسابی خویش نه چون عوام منتظر مستقبل نباشد نهری باشد نه دهری کی لا صباح عند الله و لا مساء ماضی و مستقبل و ازل و ابد آنجا نباشد آدم سابق و دجال مسبوق نباشد کی این رسوم در خطهٔ عقل جز وی است و روح حیوانی در عالم لا مکان و لا زمان این رسوم نباش

In Book 2 of the *Masnavi*, Rumi uses the allegory of a thirsty man atop a high dirt wall next to a stream. The wall symbolizes the ego, the physical body, and worldly attachments that separate the spiritual seeker from divine grace, represented by the water. The man tears clods of earth from the wall and throws them into the stream, yielding two spiritual benefits. First, the resulting splash creates a sound that brings him spiritual ecstasy (*samā��*), akin to the life-giving trumpet of Israfil. Second, every clod removed physically lowers the barrier. This illustrates that actively and gradually dismantling the ego is necessary to ultimately reach and merge with the divine.

The Allegory of the Thirsty Man and the Wall of Ego in the Masnavi

In Book 3 of the Masnavi, Rumi employs the metaphor of a dropsical patient (mustasqi) to describe the lover's unquenchable spiritual thirst. A person suffering from dropsy has an intense craving for water, even though drinking it worsens their condition and may lead to death. The lover compares himself to this patient, telling his reprovers that his desire for the Beloved is so overpowering that he welcomes destruction. This metaphor illustrates how true spiritual love overrides the instinct for self-preservation, driving the seeker to willingly face annihilation for the sake of union.

Learn Before

Related