In Book 3 of the *Masnavi*, Rumi employs the Quranic narrative of the People of Darwan (associated with the People of the Garden in Surah Al-Qalam) to illustrate the futility of human scheming against divine will. The people of Darwan plotted to secretly harvest their orchards to avoid giving charity to the poor. As a result of their greed and deceptive intentions, a divine blight destroyed their crops before they could harvest them. Rumi uses this allegory to warn against the arrogance of deceit, emphasizing that no secret plot is hidden from God and that attempts to withhold provisions from the needy ultimately lead to one's own ruin.

Google

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

قصهٔ اصحاب ضروان خوانده ای 
پس چرا در حیله جویی مانده ای
حیله می کردند کزدم نیش چند 
که برند از روزی درویش چند
شب همه شب می سگالیدند مکر 
روی در رو کرده چندین عمرو و بکر
خفیه می گفتند سرها آن بدان 
تا نباید که خدا در یابد آن
با گل انداینده اسگالید گل 
دست کاری می کند پنهان ز دل
گفت الا یعلم هواک من خلق 
ان فی نجواک صدقا ام ملق
گفت یغفل عن ظعین قد غدا 
من یعاین این مثواه غدا
اینما قد هبطا او صعدا 
قد تولاه و احصی عددا
گوش را اکنون ز غفلت پاک کن 
استماع هجر آن غمناک کن
آن زکاتی دان که غمگین را دهی 
گوش را چون پیش دستانش نهی
بشنوی غمهای رنجوران دل 
فاقهٔ جان شریف از آب و گل
خانهٔ پر دود دارد پر فنی 
مر ورا بگشا ز اصغا روزنی
گوش تو او را چو راه دم شود 
دود تلخ از خانهٔ او کم شود
غمگساری کن تو با ما ای روی 
گر به سوی رب اعلی می روی
این تردد حبس و زندانی بود 
که بنگذارد که جان سویی رود
این بدین سو آن بدان سو می کشد 
هر یکی گویا منم راه رشد
این تردد عقبهٔ راه حقست 
ای خنک آن را که پایش مطلقست
بی تردد می رود در راه راست 
ره نمی دانی بجو گامش کجاست
گام آهو را بگیر و رو معاف 
تا رسی از گام آهو تا به ناف
زین روش بر اوج انور می روی 
ای برادر گر بر آذر می روی
نه ز دریا ترس نه از موج و کف 
چون شنیدی تو خطاب لا تخف
لا تخف دان چونک خوفت داد حق 
نان فرستد چون فرستادت طبق
خوف آن کس راست کاو را خوف نیست 
غصه آن کس را کش اینجا طوف نیست

</div>

## English translation
You have read the story of the people of Darwan; why, then, are you still caught up in seeking stratagems? They were scheming out of their treachery to take something from the provision of some dervishes. All night long they pondered deceit, face to face, many an Amr and Bakr. In secret each told secrets to the other, as though God must not find them out. Clay schemed against the clay-shaper; the hand tries to do a deed hidden from the heart. He said: Does He who created not know your desire, whether in your private talk there is sincerity or flattery? He said: Is He heedless of a traveler who has set out, He who sees where his lodging will be tomorrow? Wherever he has descended or ascended, He has watched over him and counted all. Now cleanse the ear of heedlessness; listen to the sorrowful one's tale of separation. Count that as alms given to the grieving one, when you set your ear before his tale. You will hear the griefs of the heart-sick, the noble soul's want within water and clay. He has a smoke-filled house, full of affliction; through listening, open a window for him. When your ear becomes a breathing passage for him, the bitter smoke in his house will lessen. Share grief with us, O you who are going, if you are going toward the Lord Most High. This wavering is confinement and prison, which will not let the soul go in one direction. This pulls this way, that pulls that way; each says, I am the path of guidance. This wavering is a pass on the road of Truth; blessed is the one whose foot is free. Without wavering he goes on the straight road; if you do not know the road, seek where his footprint is. Take the gazelle's track and go unharmed, until from the gazelle's track you reach the musk-navel. By this way you ascend to the luminous height, brother, even if you are going through fire. Fear neither the sea nor wave and foam, since you have heard the address Do not fear. Understand Do not fear thus: when God has given you fear, He sends bread as He has sent you the tray. Fear belongs to the one who has no fear; grief belongs to the one who has no circling devotion here.

دفتر سوم - بخش ۱۴ - قصهٔ اهل ضروان و حیلت کردن ایشان تا بی زحمت درویشان باغها را قطاف کنند / Book Three - Section 14 - The Story of the People of Darwan and Their Scheming to Harvest the Orchards Without the Trouble of the Dervishes

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

بود مردی صالحی ربانی ای 
عقل کامل داشت و پایان دانی ای
در ده ضروان به نزدیک یمن 
شهره اندر صدقه و خلق حسن
کعبه درویش بودی کوی او 
آمدندی مستمندان سوی او
هم ز خوشه عشر دادی بی ریا 
هم ز گندم چون شدی از که جدا
آرد گشتی عشر دادی هم از آن 
نان شدی عشر دگر دادی ز نان
عشر هر دخلی فرو نگذاشتی 
چارباره دادی زانچ کاشتی
بس وصیت ها بگفتی هر زمان 
جمع فرزندان خود را آن جوان
الله الله قسم مسکین بعد من 
وا مگیریدش ز حرص خویشتن
تا بماند بر شما کشت و ثمار 
در پناه طاعت حق پایدار
دخل ها و میوه ها جمله ز غیب 
حق فرستادست بی تخمین و ریب
در محل دخل اگر خرجی کنی 
درگه سودست سودی بر زنی
ترک اغلب دخل را در کشت زار 
باز کارد که ویست اصل ثمار
بیشتر کارد خورد زان اندکی 
که ندارد در بروییدن شکی
زان بیفشاند به کشتن ترک دست 
کآن غله ش هم زان زمین حاصل شدست
کفشگر هم آنچ افزاید ز نان 
می خرد چرم و ادیم و سختیان
که اصول دخلم اینها بوده اند 
هم ازین ها می گشاید رزق بند
دخل از آنجا آمدستش لاجرم 
هم در آنجا می کند داد و کرم
این زمین و سختیان پرده ست و بس 
اصل روزی از خدا دان هر نفس
چون بکاری در زمین اصل کار 
تا بروید هر یکی را صد هزار
گیرم اکنون تخم را گر کاشتی 
در زمینی که سبب پنداشتی
چون دو سه سال آن نروید چون کنی 
جز که در لابه و دعا کف در زنی
دست بر سر می زنی پیش اله 
دست و سر بر دادن رزقش گواه
تا بدانی اصل اصل رزق اوست 
تا همو را جوید آنکه رزق جوست
رزق از وی جو مجو از زید و عمرو 
مستی از وی جو مجو از بنگ و خمر
توانگری زو خواه نه از گنج و مال 
نصرت از وی خواه نه از عم و خال
عاقبت زین ها بخواهی ماندن 
هین کرا خواهی در آن دم خواندن
این دم او را خوان و باقی را بمان 
تا تو باشی وارث ملک جهان
چون یفر المرء آید من اخیه 
یهرب المولود یوما من ابیه
زان شود هر دوست آن ساعت عدو 
که بت تو بود و از ره مانع او
روی از نقاش رو می تافتی 
چون ز نقشی انس دل می یافتی
این دم ار یارانت با تو ضد شوند 
وز تو برگردند و در خصمی روند
هین بگو نک روز من پیروز شد 
آنچ فردا خواست شد امروز شد
ضد من گشتند اهل این سرا 
تا قیامت عین شد پیشین مرا
پیش از آنکه روزگار خود برم 
عمر با ایشان به پایان آورم
کاله معیوب بخریده بدم 
شکر کز عیبش بگه واقف شدم
پیش از آن کز دست سرمایه شدی 
عاقبت معیوب بیرون آمدی
مال رفته عمر رفته ای نسیب 
مال و جان داده پی کاله ی معیب
رخت دادم زر قلبی بستدم 
شاد شادان سوی خانه می شدم
شکر کین زر قلب پیدا شد کنون 
پیش از آنکه عمر بگذشتی فزون
قلب ماندی تا ابد در گردنم 
حیف بودی عمر ضایع کردنم
چون بگه تر قلبی او رو نمود 
پای خود زو وا کشم من زود زود
یار تو چون دشمنی پیدا کند 
گر حقد و رشک او بیرون زند
تو از آن اعراض او افغان مکن 
خویشتن را ابله و نادان مکن
بلک شکر حق کن و نان بخش کن 
که نگشتی در جوال او کهن
از جوالش زود بیرون آمدی 
تا بجویی یار صدق سرمدی
نازنین یاری که بعد از مرگ تو 
رشته یاری او گردد سه تو
آن مگر سلطان بود شاه رفیع 
یا بود مقبول سلطان و شفیع
رستی از قلاب و سالوس و دغل 
غر او دیدی عیان پیش از اجل
این جفای خلق با تو در جهان 
گر بدانی گنج زر آمد نهان
خلق را با تو چنین بدخو کنند 
تا تو را ناچار رو آن سو کنند
این یقین دان که در آخر جمله شان 
خصم گردند و عدو و سرکشان
تو بمانی با فغان اندر لحد 
لا تذرنی فرد خواهان از احد
ای جفاات به ز عهد وافیان 
هم ز داد توست شهد وافیان
بشنو از عقل خود ای انباردار 
گندم خود را به ارض الله سپار
تا شود آمن ز دزد و از شپش 
دیو را با دیوچه زوتر بکش
کو همی ترساندت هر دم ز فقر 
هم چو کبکش صید کن ای نره صقر
باز سلطان عزیزی کامیار 
ننگ باشد که کند کبکش شکار
بس وصیت کرد و تخم وعظ کاشت 
چون زمین شان شوره بد سودی نداشت
گرچه ناصح را بود صد داعیه 
پند را ا

دفتر پنجم - بخش ۶۲ - قصهٔ اهل ضروان و حسد ایشان بر درویشان کی پدر ما از سلیمی اغلب دخل باغ را به مسکینان می‌داد چون انگور بودی عشر دادی و چون مویز و دوشاب شدی عشر دادی و چون حلوا و پالوده کردی عشر دادی و از قصیل عشر دادی و چون در خرمن می‌کوفتی از کفهٔ آمیخته عشر دادی و چون گندم از کاه جدا شدی عشر دادی و چون آرد کردی عشر دادی و چون خمیر کردی عشر دادی و چون نان کردی عشر دادی لاجرم حق تعالی در آن باغ و کشت برکتی نهاده بود کی همه اصحاب باغ‌ها محتاج او بدندی هم به میوه و هم به سیم و او محتاج هیچ کس ن

Root URL: https://ganjoor.net/
Source URL: https://ganjoor.net/

This Reference node represents the source used by the Literature-to-1Cademy migration agent.

Ganjoor

## Original content
<div dir="rtl" style="text-align: right; line-height: 2; margin-top: 0.5rem;">

خواجه در کار آمد و تجهیز ساخت 
مرغ عزمش سوی ده اشتاب تاخت
اهل و فرزندان سفر را ساختند 
رخت را بر گاو عزم انداختند
شادمانان و شتابان سوی ده 
که بری خوردیم از ده مژده ده
مقصد ما را چراگاه خوش ست 
یار ما آنجا کریم و دلکش ست
با هزاران آرزو مان خوانده است 
بهر ما غرس کرم بنشانده است
ما ذخیرهٔ ده زمستان دراز 
از بر او سوی شهر آریم باز
بلک باغ ایثار راه ما کند 
در میان جان خودمان جا کند
عجلوا اصحابنا کی تربحوا 
عقل می گفت از درون لا تفرحوا
من رباح الله کونوا رابحین 
ان ربی لا یحب الفرحین
افرحوا هونا بما آتاکم 
کل آت مشغل الهاکم
شاد از وی شو مشو از غیر وی 
او بهار ست و دگرها ماه دی
هر چه غیر اوست استدراج تست 
گرچه تخت و ملکت است و تاج تست
شاد از غم شو که غم دام لقا ست 
اندرین ره سوی پستی ارتقا ست
غم یکی گنجی ست و رنج تو چو کان 
لیک کی در گیرد این در کودکان ؟
کودکان چون نام بازی بشنوند 
جمله با خر گور هم تگ می دوند
ای خران کور این سو دام هاست 
در کمین این سوی خون آشام هاست
تیرها پران کمان پنهان ز غیب 
بر جوانی می رسد صد تیر شیب
گام در صحرای دل باید نهاد 
زانکه در صحرای گل نبود گشاد
ایمن آباد است دل ای دوستان 
چشمه ها و گلستان در گلستان
عج الی القلب و سر یا ساریه 
فیه اشجار و عین جاریه
ده مرو ده مرد را احمق کند 
عقل را بی نور و بی رونق کند
قول پیغامبر شنو ای مجتبی 
گور عقل آمد وطن در روستا
هر که در رستا بود روزی و شام 
تا به ماهی عقل او نبود تمام
تا به ماهی احمقی با او بود 
از حشیش ده جز اینها چه درود ؟
وانکه ماهی باشد اندر روستا 
روزگاری باشدش جهل و عمی
ده چه باشد؟ شیخ واصل ناشده 
دست در تقلید و حجت در زده
پیش شهر عقل کلی ، این حواس 
چون خران چشم بسته در خراس
این رها کن صورت افسانه گیر 
هل تو دردانه تو گندم دانه گیر
گر به در ره نیست هین بر می ستان 
گر بدان ره نیستت این سو بران
ظاهر ش گیر ار چه ظاهر کژ پرد 
عاقبت ظاهر سوی باطن برد
اول هر آدمی خود صورت است 
بعد از آن جان کاو جمال سیرت است
اول هر میوه جز صورت کی است؟ 
بعد از آن لذت ، که معنی وی است
اولا خرگاه سازند و خرند 
ترک را زان پس به مهمان آورند
صورتت خرگاه دان معنیت ترک 
معنیت ملاح دان صورت چو فلک
بهر حق این را رها کن یک نفس 
تا خر خواجه بجنباند جرس

</div>

## English translation
The master set to work and made preparations; the bird of his resolve sped swiftly toward the village. His household and children prepared for the journey; they laid the baggage on the ox of resolve. Joyful and hurrying toward the village, saying: 'We have eaten fruit from the village; give glad tidings of the village. Our destination is a pleasant pasture; our friend there is generous and winsome. He has summoned us with thousands of hopes; for us he has planted the sapling of generosity. We shall bring back from him to the city stores for ten long winters. Perhaps he will make a garden of self-sacrifice our road and lodge us in the midst of his own soul.' 'Hasten, our companions, so that you may profit'; inwardly, reason was saying, 'Do not exult. Be those who profit from God's profit: my Lord does not love the exultant. Rejoice lightly in what He has given you; everything that comes distracts and diverts you. Be joyful because of Him, not because of anything other than Him. He is spring, and the others are the month of Dey. Whatever is other than Him is your gradual luring-on, even if it is your throne, kingdom, and crown. Be joyful over grief, for grief is the snare of meeting; on this path, descent is ascent. Grief is a treasure, and your suffering is like the mine; but when will this get through to children? When children hear the word play, they all run along with the wild ass. O blind asses, this way there are snares; blood-drinkers lie in ambush here. Arrows fly, while the bow is hidden

Learn Before

Related