1Cademy - دفتر سوم - بخش ۱۷۱ - بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکیست همه از تنست کی ارضی است و سفلی / Book Three — Section 171 — Explanation That All Heedlessness, Grief, Sloth, and Darkness Are from the Body, Which Is of Earth and Below

Learn Before

دفتر سوم - بخش ۱۶۹ - حکمت ویران شدن تن به مرگ / Book Three - Section 169 - The Wisdom of the Ruin of the Body Through Death
دفتر سوم - بخش ۶۷ - در بیان آنک تن روح را چون لباسی است و این دست آستین دست روحست واین پای موزهٔ پای روحست / Book Three - Section 67 - In Explanation That the Body is to the Soul Like a Garment, and This Hand is the Sleeve of the Hand of the Soul, and This Foot is the Boot of the Foot of the Soul

Poem

دفتر سوم - بخش ۱۷۱ - بیان آنک هرچه غفلت و غم و کاهلی و تاریکیست همه از تنست کی ارضی است و سفلی / Book Three — Section 171 — Explanation That All Heedlessness, Grief, Sloth, and Darkness Are from the Body, Which Is of Earth and Below

Original content

غفلت از تن بود چون تن روح شد
بیند او اسرار را بی هیچ بد

چون زمین برخاست از جو فلک
نه شب و نه سایه باشد نه دلک

هر کجا سایه‌ست و شب یا سایگه
از زمین باشد نه از افلاک و مه

دود پیوسته هم از هیزم بود
نه ز آتشهای مستنجم بود

وهم افتد در خطا و در غلط
عقل باشد در اصابتها فقط

هر گرانی و کسل خود از تنست
جان ز خفت جمله در پریدنست

روی سرخ از غلبه خونها بود
روی زرد از جنبش صفرا بود

رو سپید از قوت بلغم بود
باشد از سودا که رو ادهم بود

در حقیقت خالق آثار اوست
لیک جز علت نبیند اهل پوست

مغز کو از پوستها آواره نیست
از طبیب و علت او را چاره نیست

چون دوم بار آدمی‌زاده بزاد
پای خود بر فرق علتها نهاد

علت اولی نباشد دین او
علت جزوی ندارد کین او

می‌پرد چون آفتاب اندر افق
با عروس صدق و صورت چون تتق

بلک بیرون از افق وز چرخها
بی مکان باشد چو ارواح و نهی

بل عقول ماست سایه‌های او
می‌فتد چون سایه‌ها در پای او

مجتهد هر گه که باشد نص‌شناس
اندر آن صورت نیندیشد قیاس

چون نیابد نص اندر صورتی
از قیاس آنجا نماید عبرتی

English translation

Heedlessness comes from the body; when the body becomes spirit, It sees the mysteries without any impediment.

When earth rises from the atmosphere of the celestial sphere, There is neither night nor shadow nor murk.

Wherever there is shadow, night, or shaded spot, It is from the earth, not from the heavens and the moon.

Smoke, likewise, is always from the firewood, Not from the fires of the stars.

Illusion falls into error and mistake; Reason exists only in right judgments.

All heaviness and sluggishness are from the body; The soul, by its lightness, is wholly in flight.

A red face comes from the dominance of blood, A yellow face from the stirring of yellow bile.

A white face comes from the power of phlegm, And from black bile the face is dark.

In truth, He is the Creator of these effects; But the people of the skin see nothing but cause.

The kernel that is not free from husks Has no remedy save through physician and cause.

When the son of Adam is born a second time, He places his foot upon the crown of causes.

The First Cause is not his religion; Partial cause holds no enmity for him.

He flies like the sun on the horizon, With the bride of truth, his form like a tataq.

But beyond the horizon and the celestial spheres, He is without place, like spirits and intellects (nuha).

Nay, our intellects are but his shadows; They fall, like shadows, at his feet.

The mujtahid, whenever he is a recognizer of the sacred text (nass), Does not contemplate analogy (qiyas) in that case.

When he finds no sacred text for a given case, He draws a lesson from analogy there.

Updated 2026-05-09

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related

Learn After