1Cademy - دفتر سوم - بخش ۷۵ - سبب جرأت ساحران فرعون بر قطع دست و پا / Book Three - Section 75 - The Reason for the Courage of Pharaohs Sorcerers Regarding the Cutting of Hands and Feet

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر سوم / Masnavi: Book Three
دفتر سوم - بخش ۶۷ - در بیان آنک تن روح را چون لباسی است و این دست آستین دست روحست واین پای موزهٔ پای روحست / Book Three - Section 67 - In Explanation That the Body is to the Soul Like a Garment, and This Hand is the Sleeve of the Hand of the Soul, and This Foot is the Boot of the Foot of the Soul

Poem

دفتر سوم - بخش ۷۵ - سبب جرأت ساحران فرعون بر قطع دست و پا / Book Three - Section 75 - The Reason for the Courage of Pharaoh's Sorcerers Regarding the Cutting of Hands and Feet

Original content

ساحران را نه که فرعون لعین
کرد تهدید سیاست بر زمین

که ببرم دست و پاتان از خلاف
پس در آویزم، ندارمتان معاف

او همی پنداشت کایشان در همان
وهم و تخویفند و وسواس و گمان

که بودشان لرزه و تخویف و ترس
از توهمها و تهدیدات نفس

او نمی دانست کایشان رسته اند
بر دریچهٔ نور دل بنشسته اند

این جهان خوابست اندر ظن مه ایست
گر رود درخواب دستی باک نیست

گر بخواب اندر سرت ببرید گاز
هم سرت بر جاست و هم عمرت دراز

گر ببینی خواب در خود را دو نیم
تن درستی چون بخیزی، نی سقیم

حاصل اندر خواب نقصان بدن
نیست باک و نه دوصد پاره شدن

این جهان را که به صورت قایمست
گفت پیغامبر که حلم نایمست

از ره تقلید تو کردی قبول
سالکان این دیده پیدا بی رسول

روز در خوابی مگو کین خواب نیست
سایه فرعست اصل جز مهتاب نیست

خواب و بیداریت آن دان ای عضد
که ببیند خفته کو در خواب شد

او گمان برده که این دم خفته ام
بی خبر زان کوست درخواب دوم

هاون گردون اگر صد بارشان
خرد کوبد اندرین گلزارشان

اصل این ترکیب را چون دیده اند
از فروع وهم کم ترسیده اند

سایهٔ خود را ز خود دانسته اند
چابک و چست و گش و بر جسته اند

کوزه گر گر کوزه ای را بشکند
چون بخواهد باز خود قایم کند

کور را هر گام باشد ترس چاه
با هزاران ترس می آید به راه

مرد بینا دید عرض راه را
پس بداند او مغاک و چاه را

پا و زانواش نلرزد هر دمی
رو ترش کی دارد او از هر غمی

خیز فرعونا که ما آن نیستیم
که به هر بانگی و غولی بیستیم

خرقهٔ ما را بدر، دوزنده هست
ورنه ما را خود برهنه تر به است

بی لباس این خوب را اندر کنار
خوش در آریم ای عدو نابکار

خوشتر از تجرید از تن وز مزاج
نیست ای فرعون بی الهام گیج

English translation

Did not the accursed Pharaoh threaten the sorcerers with punishment on earth, Saying, "I will cut off your hands and feet for your opposition, then I will hang you, I will not pardon you"? He thought that they were in that same illusion and fear and anxiety and doubt, That they would have trembling and terror and fear from the illusions and threats of the ego. He did not know that they had been liberated, they had sat at the window of the heart's light. This world is a dream, do not stay in assumption. If a hand is lost in a dream, there is no fear. If in a dream a shears cuts off your head, your head is still in place and your life is long. If you see yourself cut in two halves in a dream, you are healthy when you arise, not sick. In short, the mutilation of the body in a dream is no cause for fear, nor is being torn into two hundred pieces. This world which is established in form, the Prophet said, is the dream of a sleeper. By way of imitation you accepted it, the wayfarers have seen this clearly without a messenger. In the day you are asleep, do not say this is not a dream, the shadow is the branch, the root is naught but the moonlight. Know that your sleeping and waking, O helper, is as when a sleeper dreams that he has gone to sleep. He imagines, "I am asleep at this moment," unaware that he is in a second dream. If the mortar of the wheel of heaven a hundred times crushes them to pieces in this rose-garden of theirs, Since they have seen the root of this composition, they have feared little the branches of illusion. They have known their shadow from themselves, they are agile and nimble and elegant and prominent. If a potter breaks a jug, when he wishes he restores it himself. For the blind man, at every step is the fear of a well, with thousands of fears he walks the path. The seeing man has seen the breadth of the path, so he knows the pit and the well. His feet and knees do not tremble every moment, how does he keep a sour face from every sorrow? Arise, O Pharaoh! For we are not the ones to stop at every shout and ghoul. Tear our garment! There is a Mender; otherwise, naked is even better for us. Without clothes, we will happily embrace this beauty, O wicked enemy! Sweeter than stripping off the body and temperament there is nothing, O Pharaoh, dizzy without inspiration!

Updated 2026-06-25

Contributors are: