1Cademy - دفتر سوم - بخش ۵۶ - عذر گفتن نظم کننده و مدد خواستن / Book Three - Section 56 - The Apology of the Composer of the Verses and Asking for Help

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر سوم / Masnavi: Book Three

Poem

دفتر سوم - بخش ۵۶ - عذر گفتن نظم کننده و مدد خواستن / Book Three - Section 56 - The Apology of the Composer of the Verses and Asking for Help

Original content

ای تقاضاگر درون همچون جنین
چون تقاضا می کنی اتمام این

سهل گردان ره نما توفیق ده
یا تقاضا را بهل بر ما منه

چون ز مفلس زر تقاضا می کنی
زر ببخشش در سر ای شاه غنی

بی تو نظم و قافیه شام و سحر
زهره کی دارد که آید در نظر

نظم و تجنیس و قوافی ای علیم
بندهٔ امر توند از ترس و بیم

چون مسبح کرده ای هر چیز را
ذات بی تمییز و با تمییز را

هر یکی تسبیح بر نوعی دگر
گوید و از حال آن این بی خبر

آدمی منکر ز تسبیح جماد
و آن جماد اندر عبادت اوستاد

بلک هفتاد و دو ملت هر یکی
بی خبر از یکدگر واندر شکی

چون دو ناطق را ز حال همدگر
نیست آگه چون بود دیوار و در

چون من از تسبیح ناطق غافلم
چون بداند سبحهٔ صامت دلم

هست سنی را یکی تسبیح خاص
هست جبری را ضد آن در مناص

سنی از تسبیح جبری بی خبر
جبری از تسبیح سنی بی اثر

این همی گوید که آن ضالست و گم
بی خبر از حال او وز امر قم

و آن همی گوید که این را چه خبر
جنگشان افکند یزدان از قدر

گوهر هر یک هویدا می کند
جنس از ناجنس پیدا می کند

قهر را از لطف داند هر کسی
خواه دانا خواه نادان یا خسی

لیک لطفی قهر در پنهان شده
یا که قهری در دل لطف آمده

کم کسی داند مگر ربانیی
کش بود در دل محک جانیی

باقیان زین دو گمانی می برند
سوی لانهٔ خود به یک پر می پرند

English translation

O inward demander, like an embryo, since you demand the completion of this, make the path easy, show the way, grant success; or leave off the demand and do not impose it on us. Since You demand gold from a bankrupt man, bestow the gold on him at the outset, O wealthy King. Without You, how could verse and rhyme, morning or evening, dare to come into thought? Verse, paronomasia, and rhymes, O All-Knowing, are servants of Your command in fear and awe. Since You have made everything glorify You, both what lacks discernment and what possesses discernment, each one speaks glorification in a different way, and this one is unaware of that one's state. A human denies the glorification of inanimate things, while that inanimate thing is a master in worship. Rather, the seventy-two communities are each unaware of one another and in doubt. When two speaking beings are not aware of each other's state, how could wall and door be aware? Since I am heedless of the glorification of a speaking being, how could my heart know the glorification of the silent? The Sunni has one particular glorification; the Jabari has the opposite as his own recourse. The Sunni is unaware of the Jabari's glorification; the Jabari is unaffected by the Sunni's glorification. This one says that one is astray and lost, unaware of his state and of the command 'Arise.' And that one says, what does this one know? God has thrown their conflict through destiny, revealing the substance of each one and distinguishing kind from non-kind. Everyone can tell wrath from grace, whether wise, ignorant, or base. But a grace hidden inside wrath, or a wrath that has entered the heart of grace, few know, except a godly one who has a spiritual touchstone in his heart. The rest form conjectures from these two and fly toward their own nest with one wing.

Updated 2026-06-30

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related