1Cademy - دفتر دوم - بخش ۵۸ - خواندن محتسب مست خراب افتاده را به زندان / Book Two - Section 58 - The Muhtasib Summoning the Fallen Dead Drunk to Prison

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر دوم / Masnavi: Book Two

Poem

دفتر دوم - بخش ۵۸ - خواندن محتسب مست خراب افتاده را به زندان / Book Two - Section 58 - The Muhtasib Summoning the Fallen Dead Drunk to Prison

Original content

محتسب در نیم شب جایی رسید
در بن دیوار مستی خفته دید

گفت هی مستی چه خوردستی بگو
گفت ازین خوردم که هست اندر سبو

گفت آخر در سبو واگو که چیست
گفت از آنک خورده ام گفت این خفیست

گفت آنچ خورده ای آن چیست آن
گفت آنک در سبو مخفیست آن

دور می شد این سؤال و این جواب
ماند چون خر محتسب اندر خلاب

گفت او را محتسب هین آه کن
مست هوهو کرد هنگام سخن

گفت گفتم آه کن هو می کنی
گفت من شاد و تو از غم منحنی

آه از درد و غم و بیدادیست
هوی هوی می خوران از شادیست

محتسب گفت این ندانم خیز خیز
معرفت متراش و بگذار این ستیز

گفت رو تو از کجا من از کجا
گفت مستی خیز تا زندان بیا

گفت مست ای محتسب بگذار و رو
از برهنه کی توان بردن گرو

گر مرا خود قوت رفتن بدی
خانهٔ خود رفتمی وین کی شدی

من اگر با عقل و با امکانمی
همچو شیخان بر سر دکانمی

English translation

The muḥtasib arrived somewhere at midnight and saw a drunk asleep at the foot of a wall. He said: "Hey, drunkard, what have you drunk? Tell me." He said: "I drank of that which is in the jug." He said: "Then tell me, what is in the jug?" He said: "Of what I have drunk." He said: "This is obscure!" He said: "What is it that you have drunk?" He said: "That which is hidden in the jug." This question and answer kept going round and round; the muḥtasib remained stuck in the mire like a donkey. The muḥtasib said to him: "Come, heave a sigh!" The drunk said "hū hū" at the moment of speech. He said: "I said sigh (āh), yet you say 'hū'!" He said: "I am joyful and you are bent double with grief. 'Āh' comes from pain and grief and injustice; the 'hū hū' of the wine-drinkers comes from joy." The muḥtasib said: "I don't understand this; rise, rise! Don't carve out gnosis — leave off this quarrel." He said: "Go — you from where, I from where?" He said: "Drunkard, rise and come to prison." The drunk said: "O muḥtasib, leave me and go — how can one take a pledge from one who is naked? If I even had the strength to walk, I would have gone to my own house — when would this have come about? If I were possessed of reason and means, I would be, like the sheikhs, at the head of my shop."

Updated 2026-06-30

Contributors are:

Who are from:

References