1Cademy - دفتر دوم - بخش ۱۰۲ - تشنیع صوفیان بر آن صوفی کی پیش شیخ بسیار می‌گوید / Book Two — Section 102 — The Sufis Reproach of That Sufi Who Speaks Too Much Before the Shaykh

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر دوم / Masnavi: Book Two

Poem

دفتر دوم - بخش ۱۰۲ - تشنیع صوفیان بر آن صوفی کی پیش شیخ بسیار می‌گوید / Book Two — Section 102 — The Sufis' Reproach of That Sufi Who Speaks Too Much Before the Shaykh

Original content

صوفیان بر صوفیی شنعه زدند
پیش شیخ خانقاهی آمدند

شیخ را گفتند داد جان ما
تو ازین صوفی بجو ای پیشوا

گفت آخر چه گله ست ای صوفیان
گفت این صوفی سه خو دارد گران

در سخن بسیارگو همچون جرس
در خورش افزون خورد از بیست کس

ور بخسپد هست چون اصحاب کهف
صوفیان کردند پیش شیخ زحف

شیخ رو آورد سوی آن فقیر
که ز هر حالی که هست اوساط گیر

در خبر خیر الامور اوساطها
نافع آمد ز اعتدال اخلاطها

گر یکی خلطی فزون شد از عرض
در تن مردم پدید آید مرض

بر قرین خویش مفزا در صفت
کان فراق آرد یقین در عاقبت

نطق موسی بد بر اندازه ولیک
هم فزون آمد ز گفت یار نیک

آن فزونی با خضر آمد شقاق
گفت رو تو مکثری هذا فراق

موسیا بسیارگویی دور شو
ور نه با من گنگ باش و کور شو

ور نرفتی وز ستیزه شسته ای
تو به معنی رفته ای بگسسته ای

چون حدث کردی تو ناگه در نماز
گویدت سوی طهارت رو بتاز

ور نرفتی خشک خنبان می شوی
خود نمازت رفت پیشین ای غوی

رو بر آنها که هم جفت توند
عاشقان و تشنهٔ گفت توند

پاسبان بر خوابناکان بر فزود
ماهیان را پاسبان حاجت نبود

جامه پوشان را نظر بر گازرست
جان عریان را تجلی زیورست

یا ز عریانان به یکسو باز رو
یا چو ایشان فارغ از تنجامه شو

ور نمی توانی که کل عریان شوی
جامه کم کن تا ره اوسط روی

English translation

The Sufis reproached a certain Sufi And came before the shaykh of the khanqah. They said to the shaykh: "Give our souls relief— Seek redress from this Sufi, O leader!"

He said: "Well now, what is the complaint, O Sufis?" They said: "This Sufi has three burdensome habits: In speech he talks too much, like a bell; In eating he eats more than twenty people; And when he sleeps he is like the People of the Cave." The Sufis pressed forward before the shaykh.

The shaykh turned toward that poor one and said: "In every state that is, take the middle way. The hadith says: 'The best of matters is their middle'; Benefit comes from the balance of the humors. If one humor exceeds by accident, Illness appears in the human body. Do not exceed your companion in attribute— For that will certainly bring separation in the end.

Moses's speech was measured, and yet It still exceeded the words of his good companion. That excess brought strife with Khidr— Khidr said: 'Go—you speak too much; this is the parting. O Moses, you are too verbose—go away, Or else be mute and blind with me.'

If you do not go and have sat down in stubbornness, You have in meaning already gone and broken off. When you suddenly break ritual purity during prayer, It tells you: 'Hurry, go make your ablution.' If you do not go, you limp along empty— Your very prayer is already gone, O misguided one.

Go to those who are your companions, Lovers who are thirsty for your words. A watchman is of more use to the drowsy; Fish have no need of a watchman. For the clothed, attention falls on the washerman; For the naked soul, divine manifestation is its ornament.

Either withdraw to one side from the naked ones, Or, like them, be free of bodily garments. If you cannot be wholly naked, Lessen the garments, so you may walk the middle path.

Updated 2026-06-30

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related

Learn After