1Cademy - دفتر اول - بخش ۸۴ - قصهٔ بازرگان کی طوطی محبوس او، او را پیغام داد به طوطیان هندوستان هنگام رفتن به تجارت / Book One - Section 84 - The Tale of the Merchant Whose Imprisoned Parrot Gave Him a Message for the Parrots of India When He Was Going on a Trading Journey

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر اول / Masnavi: Book One

Poem

دفتر اول - بخش ۸۴ - قصهٔ بازرگان کی طوطی محبوس او، او را پیغام داد به طوطیان هندوستان هنگام رفتن به تجارت / Book One - Section 84 - The Tale of the Merchant Whose Imprisoned Parrot Gave Him a Message for the Parrots of India When He Was Going on a Trading Journey

Original content

بود بازرگان و او را طوطیی
در قفس محبوس زیبا طوطیی

چونک بازرگان سفر را ساز کرد
سوی هندستان شدن آغاز کرد

هر غلام و هر کنیزک را ز جود
گفت بهر تو چه آرم گوی زود

هر یکی از وی مرادی خواست کرد
جمله را وعده بداد آن نیک مرد

گفت طوطی را چه خواهی ارمغان
کارمت از خطهٔ هندوستان

گفتش آن طوطی که آنجا طوطیان
چون ببینی کن ز حال من بیان

کان فلان طوطی که مشتاق شماست
از قضای آسمان در حبس ماست

بر شما کرد او سلام و داد خواست
وز شما چاره و ره ارشاد خواست

گفت می شاید که من در اشتیاق
جان دهم اینجا بمیرم در فراق

این روا باشد که من در بند سخت
گه شما بر سبزه گاهی بر درخت

این چنین باشد وفای دوستان
من درین حبس و شما در گلستان

یاد آرید ای مهان زین مرغ زار
یک صبوحی در میان مرغزار

یاد یاران یار را میمون بود
خاصه کان لیلی و این مجنون بود

ای حریفان بت موزون خود
من قدحها می خورم پر خون خود

یک قدح می نوش کن بر یاد من
گر نمی خواهی که بدهی داد من

یا به یاد این فتادهٔ خاک بیز
چونک خوردی جرعه ای بر خاک ریز

ای عجب آن عهد و آن سوگند کو
وعده های آن لب چون قند کو

گر فراق بنده از بدبندگی ست
چون تو با بد، بد کنی پس فرق چیست؟

ای بدی که تو کنی در خشم و جنگ
با طرب تر از سماع و بانگ چنگ

ای جفای تو ز دولت خوب تر
و انتقام تو ز جان محبوب تر

نار تو اینست نورت چون بود
ماتم این، تا خود که سورت چون بود

از حلاوتها که دارد جور تو
وز لطافت کس نیابد غور تو

نالم و ترسم که او باور کند
وز کرم آن جور را کمتر کند

عاشقم بر قهر و بر لطفش بجد
بوالعجب من عاشق این هر دو ضد

والله ار زین خار در بستان شوم
همچو بلبل زین سبب نالان شوم

این عجب بلبل که بگشاید دهان
تا خورد او خار را با گلستان

این چه بلبل این نهنگ آتشیست
جمله ناخوشها ز عشق او را خوشیست

عاشق کلست و خود کلست او
عاشق خویشست و عشق خویش جو

English translation

There was a merchant and he had a parrot, A beautiful parrot imprisoned in a cage. When the merchant made preparations for travel, He began his journey to Hindustan. To every male slave and every female slave, out of generosity, He said, "Tell me quickly, what shall I bring for you?" Each one of them asked a desire of him; That good man made a promise to all. He said to the parrot, "What souvenir do you want That I may bring you from the realm of Hindustan?" That parrot said to him, "When you see the parrots there, Give an account of my condition. Saying, 'That certain parrot who is longing for you By the decree of heaven is in our imprisonment. He sends you greetings and asks for justice, And asks you for a remedy and the path of guidance. He said, "Is it fitting that I, in yearning, Should give up my soul here and die in separation? Is this permissible that I should be in hard bonds, While sometimes you are on the green grass, sometimes on the tree? Is this the loyalty of friends? I in this prison and you in the rose-garden! Bring to mind, O great ones, this wretched bird, During a morning drink amidst the meadow! The memory of friends is auspicious for a friend, Especially when that one is Layla and this one Majnun. O companions of your own rhythmic idol, I drink goblets full of my own blood. Drink one goblet of wine in memory of me, If you do not wish to give me my due. Or, in memory of this one fallen and sifting dust, When you have drunk, pour a draught on the dust." Oh wonder! Where is that covenant and that oath? Where are the promises of those sugar-like lips? If the separation of the slave is due to his bad service, If you do bad to the bad, then what is the difference? O the bad that you do in anger and war, Is more joyous than music and the sound of the harp. O your cruelty is better than fortune, And your vengeance is more beloved than the soul. This is your fire, what then will your light be? This is the mourning, what then will your festivity be? From the sweetnesses that your oppression has, And from your subtlety, no one can find your depths. I complain, and I fear that He will believe it, And out of grace, make that oppression less. I am a lover of His wrath and His grace in earnest, Wondrous! I am a lover of these two opposites. By Allah, if from this thorn I go into the garden, I will become lamenting for this reason like a nightingale. This is a wondrous nightingale that opens its mouth, To eat the thorn along with the rose-garden. What nightingale is this? This is a fire-breathing leviathan! All unpleasant things are pleasant to him through Love. He is a lover of the Whole, and he himself is the Whole; He is a lover of himself, and seeking his own love."

Updated 2026-06-25

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related

Learn After