logo
How it worksCoursesResearch CommunitiesBenefitsAbout Us
Schedule Demo
Learn Before
Poem icon
Poem

دفتر اول - بخش ۱ - سرآغاز / Book One - Section 1 - Prologue

متن و ترجمه / Text and Translation

بشنو این نی چون شکایت می کنداز جدایی ها حکایت می کند
Listen to this reed how it complains:
it is telling a tale of separations.
کز نیستان تا مرا ببریده انددر نفیرم مرد و زن نالیده اند
Saying, "Ever since I was parted from the reed-bed,
man and woman have moaned in (unison with) my lament.
سینه خواهم شرحه شرحه از فراقتا بگویم شرح درد اشتیاق
I want a bosom torn by severance,
that I may unfold (to such a one) the pain of love-desire.
هر کسی کو دور ماند از اصل خویشباز جوید روزگار وصل خویش
Every one who is left far from his source
wishes back the time when he was united with it.
من به هر جمعیتی نالان شدمجفت بدحالان و خوش حالان شدم
In every company I uttered my wailful notes,
I consorted with the unhappy and with them that rejoice.
هر کسی از ظن خود شد یار مناز درون من نجست اسرار من
Every one became my friend from his own opinion;
none sought out my secrets from within me.
سر من از نالهٔ من دور نیستلیک چشم و گوش را آن نور نیست
My secret is not far from my plaint,
but ear and eye lack the light (whereby it should be apprehended).
تن ز جان و جان ز تن مستور نیستلیک کس را دید جان دستور نیست
Body is not veiled from soul, nor soul from body,
yet none is permitted to see the soul."
آتش است این بانگ نای و نیست بادهر که این آتش ندارد نیست باد
This noise of the reed is fire, it is not wind:
whoso hath not this fire, may he be naught!
آتش عشق است کاندر نی فتادجوشش عشق است کاندر می فتاد
'Tis the fire of Love that is in the reed,
'tis the fervour of Love that is in the wine.
نی حریف هر که از یاری بریدپرده هایش پرده های ما درید
The reed is the comrade of every one who has been parted from a friend:
its strains pierced our hearts.
همچو نی زهری و تریاقی که دید؟همچو نی دمساز و مشتاقی که دید؟
Who ever saw a poison and antidote like the reed?
Who ever saw a sympathiser and a longing lover like the reed?
نی حدیث راه پر خون می کندقصه های عشق مجنون می کند
The reed tells of the Way full of blood
and recounts stories of the passion of Majnún.
محرم این هوش جز بی هوش نیستمر زبان را مشتری جز گوش نیست
Only to the senseless is this sense confided:
the tongue hath no customer save the ear.
در غم ما روزها بیگاه شدروزها با سوزها همراه شد
In our woe the days (of life) have become untimely:
our days travel hand in hand with burning griefs.
روزها گر رفت، گو «رو، باک نیست»تو بمان ای آنکه چون تو پاک نیست
If our days are gone, let them go!-- 'tis no matter.
Do Thou remain, for none is holy as Thou art!
هر که جز ماهی ز آبش سیر شدهر که بی روزی ست، روزش دیر شد
Except the fish, everyone becomes sated with water;
whoever is without daily bread finds the day long.
در نیابد حال پخته هیچ خامپس سخن کوتاه باید والسلام
None that is raw understands the state of the ripe:
therefore my words must be brief. Farewell!
بند بگسل، باش آزاد، ای پسر!چند باشی بند سیم و بند زر
O son, burst thy chains and be free!
How long wilt thou be a bondsman to silver and gold?
گر بریزی بحر را در کوزه ایچند گنجد قسمت یک روزه ای
If thou pour the sea into a pitcher,
how much will it hold? One day's store.
کوزه ٔ چشم حریصان پر نشدتا صدف قانع نشد پر در نشد
The pitcher, the eye of the covetous, never becomes full:
the oyster-shell is not filled with pearls until it is contented.
هر که را جامه ز عشقی چاک شداو ز حرص و عیب، کلی پاک شد
He (alone) whose garment is rent by a (mighty) love
is purged entirely of covetousness and defect.
شاد باش ای عشق خوش سودای ماای طبیب جمله علت های ما
Hail, our sweet-thoughted Love--
thou that art the physician of all our ills,
ای دوای نخوت و ناموس ماای تو افلاطون و جالینوس ما
The remedy of our pride and vainglory,
our Plato and our Galen!
جسم خاک از عشق بر افلاک شدکوه در رقص آمد و چالاک شد
Through Love the earthly body soared to the skies:
the mountain began to dance and became nimble.
عشق جان طور آمد عاشقا!طور مست و «خر موسیٰ‏ صعقا»
Love inspired Mount Sinai, O lover,
(so that) Sinai (was made) drunken "and Moses fell in a swoon."
با لب دمساز خود گر جفتمیهمچو نی من گفتنی ها گفتمی
Were I joined to the lip of one in accord with me,
I too, like the reed, would tell all that may be told;
هر که او از هم زبانی شد جدابی زبان شد گر چه دارد صد نوا
(But) whoever is parted from one who speaks his language
becomes dumb, though he have a hundred songs.
چون که گل رفت و گلستان درگذشتنشنوی زآن پس ز بلبل سرگذشت
When the rose is gone and the garden faded,
thou wilt hear no more the nightingale's story.
جمله معشوق است و عاشق پرده ایزنده معشوق است و عاشق مرده ای
The Beloved is all and the lover (but) a veil;
the Beloved is living and the lover a dead thing.
چون نباشد عشق را پروای اواو چو مرغی ماند بی پر وای او
When Love hath no care for him,
he is left as a bird without wings. Alas for him then!
من چگونه هوش دارم پیش و پسچون نباشد نور یارم پیش و پس؟
How should I have consciousness (of aught) before or behind
when the light of my Beloved is not before me and behind?
عشق خواهد کاین سخن بیرون بودآینه غماز نبود، چون بود
Love wills that this Word should be shown forth:
if the mirror does not reflect, how is that?
آینه ت دانی چرا غماز نیست؟زآن که زنگار از رخش ممتاز نیست
Dost thou know why the mirror (of thy soul) reflects nothing?
Because the rust is not cleared from its face.

0

1

Poem icon
Updated 2026-08-30

Contributors are:

G
Gemini AI
🏆 10

Who are from:

G
Google
🏆 10

References

Tags

Humanities

Literature

Islam

Religion

Science

Philosophy

Social Science

Persian Literature Prerequisite Course

Related
Learn After