1Cademy - دفتر اول - بخش ۱۱۷ - در بیان آنک جنبیدن هر کسی از آنجا کی ویست هر کس را از چنبرهٔ وجود خود بیند تابهٔ کبود آفتاب را کبود نماید و سرخ سرخ نماید چون تابه‌ها از رنگها بیرون آید سپید شود از همه تابه‌های دیگر او راست‌گوتر باشد و امام باشد / Book One - Section 117 - In Explaining That the Movement of Everyone Is From Where He Is; He Sees Everyone Through the Circle of His Own Existence. A Blue Glass Makes the Sun Appear Blue, and a Red One Makes It Appear Red. When the Glasses Emerge From Colors and Become White, It Is More Truthful Than All Other Glasses and Is the Imam

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر اول / Masnavi: Book One

Poem

دفتر اول - بخش ۱۱۷ - در بیان آنک جنبیدن هر کسی از آنجا کی ویست هر کس را از چنبرهٔ وجود خود بیند تابهٔ کبود آفتاب را کبود نماید و سرخ سرخ نماید چون تابه‌ها از رنگها بیرون آید سپید شود از همه تابه‌های دیگر او راست‌گوتر باشد و امام باشد / Book One - Section 117 - In Explaining That the Movement of Everyone Is From Where He Is; He Sees Everyone Through the Circle of His Own Existence. A Blue Glass Makes the Sun Appear Blue, and a Red One Makes It Appear Red. When the Glasses Emerge From Colors and Become White, It Is More Truthful Than All Other Glasses and Is the Imam

Original content

دید احمد را ابوجهل و بگفت
زشت نقشی کز بنی‌هاشم شکفت

گفت احمد مر ورا که راستی
راست گفتی گرچه کار افزاستی

دید صدیقش بگفت ای آفتاب
نی ز شرقی نی ز غربی خوش بتاب

گفت احمد راست گفتی ای عزیز
ای رهیده تو ز دنیای نه چیز

حاضران گفتند ای صدر الوری
راست‌گو گفتی دو ضدگو را چرا

گفت من آیینه‌ام مصقول دست
ترک و هندو در من آن بیند که هست

ای زن ار طماع می‌بینی مرا
زین تحری زنانه برتر آ

آن طمع را ماند و رحمت بود
کو طمع آنجا که آن نعمت بود

امتحان کن فقر را روزی دو تو
تا به فقر اندر غنا بینی دوتو

صبر کن با فقر و بگذار این ملال
زانک در فقرست عز ذوالجلال

سرکه مفروش و هزاران جان ببین
از قناعت غرق بحر انگبین

صد هزاران جان تلخی‌کش نگر
همچو گل آغشته اندر گلشکر

ای دریغا مر ترا گنجا بدی
تا ز جانم شرح دل پیدا شدی

این سخن شیرست در پستان جان
بی کشنده خوش نمی‌گردد روان

مستمع چون تشنه و جوینده شد
واعظ ار مرده بود گوینده شد

مستمع چون تازه آمد بی‌ملال
صدزبان گردد به گفتن گنگ و لال

چونک نامحرم در آید از درم
پرده در پنهان شوند اهل حرم

ور در آید محرمی دور از گزند
برگشایند آن ستیران روی‌بند

هرچه را خوب و خوش و زیبا کنند
از برای دیدهٔ بینا کنند

کی بود آواز چنگ و زیر و بم
از برای گوش بی‌حس اصم

مشک را بیهوده حق خوش‌دم نکرد
بهر حس کرد و پی اخشم نکرد

حق زمین و آسمان بر ساخته‌ست
در میان بس نار و نور افراخته‌ست

این زمین را از برای خاکیان
آسمان را مسکن افلاکیان

مرد سفلی دشمن بالا بود
مشتری هر مکان پیدا بود

ای ستیره هیچ تو بر خاستی
خویشتن را بهر کور آراستی

گر جهان را پر در مکنون کنم
روزی تو چون نباشد چون کنم

ترک جنگ و ره‌زنی ای زن بگو
ور نمی‌گویی به ترک من بگو

مر مرا چه جای جنگ نیک و بد
کین دلم از صلحها هم می‌رمد

گر خمش گردی و گر نه آن کنم
که همین دم ترک خان و مان کنم

English translation

Abu Jahl saw Ahmad and said, 'An ugly figure has blossomed from the Banu Hashim.' Ahmad said to him, 'You are right; you spoke truly, though you have increased trouble.' His Siddiq saw him and said, 'O Sun, neither eastern nor western, shine beautifully.' Ahmad said, 'You spoke truly, dear one, you who are freed from the world of what-is-nothing.' Those present said, 'O foremost of created beings, why did you call two speakers of opposites truth-tellers?' He said, 'I am a mirror polished by the Hand; Turk and Hindu see in me what is there. O woman, if you see me as greedy, rise above this womanly suspicion. What seemed like greed was mercy; where is greed where that bounty is? Try poverty for a day or two, so that in poverty you may see double wealth. Be patient with poverty and leave this vexation, for in poverty is the glory of the Lord of Majesty. Do not sell vinegar; behold thousands of souls, through contentment, drowned in a sea of honey. Behold hundreds of thousands of bitterness-enduring souls, like roses steeped in rose-sugar. Alas, if only you had capacity, so that from my soul the exposition of the heart might appear. This speech is milk in the breast of the soul; without one who draws it, it does not flow well. When the listener becomes thirsty and seeking, the preacher, even if dead, becomes a speaker. When the listener comes fresh, without weariness, the mute and dumb becomes a hundred-tongued in speech. When a stranger enters my door, the women of the harem hide behind the curtain. But if an intimate, far from harm, enters, those veiled ones open their face-veils. Whatever people make good, pleasant, and beautiful, they make for the seeing eye. How could the sound of the harp, treble and bass, be for an insensible, deaf ear? God did not make musk sweet-scented in vain; He made it for sense, not for one without smell. God has built earth and sky and kindled much fire and light between them: this earth for earthly ones, the sky as the dwelling of celestial ones. The low man is an enemy of the high; the buyer of every place is manifest. O veiled one, have you ever risen and adorned yourself for a blind man? If I fill the world with hidden pearls, when it is not your allotted provision, what can I do? Say, woman, that you will leave off fighting and highway robbery; and if you will not say it, tell me to leave. What place have I for war, whether good or bad, when this heart of mine flees even from peaces? If you fall silent, well; if not, I shall do this: this very moment I shall leave house and home.'

Updated 2026-05-16

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related