1Cademy - دفتر اول - بخش ۱۴۱ - کبودی زدن قزوینی بر شانه‌گاه صورت شیر و پشیمان شدن او به سبب زخم سوزن / Book One - Section 141 - The Qazvini Tattooing a Blue Lion on His Shoulder and His Regret Due to the Needles Wound

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر اول / Masnavi: Book One

Poem

دفتر اول - بخش ۱۴۱ - کبودی زدن قزوینی بر شانه‌گاه صورت شیر و پشیمان شدن او به سبب زخم سوزن / Book One - Section 141 - The Qazvini Tattooing a Blue Lion on His Shoulder and His Regret Due to the Needle's Wound

Original content

این حکایت بشنو از صاحب بیان
در طریق و عادت قزوینیان

بر تن و دست و کتف ها بی گزند
از سر سوزن کبودیها زنند

سوی دلاکی بشد قزوینیی
که کبودم زن بکن شیرینیی

گفت چه صورت زنم ای پهلوان
گفت برزن صورت شیر ژیان

طالعم شیرست نقش شیر زن
جهد کن رنگ کبودی سیر زن

گفت بر چه موضعت صورت زنم
گفت بر شانه گهم زن آن رقم

چونک او سوزن فرو بردن گرفت
درد آن در شانه گه مسکن گرفت

پهلوان در ناله آمد کای سنی
مر مرا کشتی چه صورت می زنی

گفت آخر شیر فرمودی مرا
گفت از چه عضو کردی ابتدا

گفت از دمگاه آغازیده ام
گفت دم بگذار ای دو دیده ام

از دم و دمگاه شیرم دم گرفت
دمگه او دمگهم محکم گرفت

شیر بی دم باش گو ای شیرساز
که دلم سستی گرفت از زخم گاز

جانب دیگر گرفت آن شخص زخم
بی محابا و مواسایی و رحم

بانگ کرد او کین چه اندامست ازو
گفت این گوشست ای مرد نکو

گفت تا گوشش نباشد ای حکیم
گوش را بگذار و کوته کن گلیم

جانب دیگر خلش آغاز کرد
باز قزوینی فغان را ساز کرد

کین سوم جانب چه اندامست نیز
گفت اینست اشکم شیر ای عزیز

گفت تا اشکم نباشد شیر را
گشت افزون درد کم زن زخمها

خیره شد دلاک و پس حیران بماند
تا بدیر انگشت در دندان بماند

بر زمین زد سوزن از خشم اوستاد
گفت در عالم کسی را این فتاد؟

شیر بی دم و سر و اشکم کی دید
این چنین شیری خدا خود نافرید

ای برادر صبر کن بر درد نیش
تا رهی از نیش نفس گبر خویش

کان گروهی که رهیدند از وجود
چرخ و مهر و ماهشان آرد سجود

هر که مرد اندر تن او نفس گبر
مر ورا فرمان برد خورشید و ابر

چون دلش آموخت شمع افروختن
آفتاب او را نیارد سوختن

گفت حق در آفتاب منتجم
ذکر تزاور کذی عن کهفهم

خار جمله لطف چون گل می شود
پیش جزوی کو سوی کل می رود

چیست تعظیم خدا افراشتن
خویشتن را خوار و خاکی داشتن

چیست توحید خدا آموختن
خویشتن را پیش واحد سوختن

گر همی خواهی که بفروزی چو روز
هستی همچون شب خود را بسوز

هستیت در هست آن هستی نواز
همچو مس در کیمیا اندر گداز

در من و ما سخت کردستی دو دست
هست این جمله خرابی از دو هست

English translation

Hear this tale from one who masters the art of speech, About the way and custom of the Qazvinis: On their bodies, arms, and shoulders, without harm, They make blue tattoos with the point of a needle.

A Qazvini went to a barber, Saying: "Tattoo me blue — make something fine." He said: "What image shall I make, O champion?" He said: "Stamp on the image of a fierce lion. My ascendant is Leo — draw the lion's image; Exert yourself, apply the blue color deep."

He said: "On what part of you shall I draw the image?" He said: "Draw that mark upon my shoulder."

When he began to press the needle in, The pain took up dwelling in the shoulder. The champion burst into groaning: "O righteous one, You are killing me! What image are you making?" He said: "But you ordered a lion from me." He said: "From what part did you begin?" He said: "I began from the tail-end." He said: "Leave the tail, O light of my eyes! The lion's tail and tail-end have taken my breath away — Its tail-end has firmly seized my breathing-place. Let the lion be without a tail, O lion-maker, For my heart has grown faint from the wound of the sting."

That man took up the wound on another side, Without restraint, consolation, or mercy. He cried out: "What limb of it is this?" He said: "This is the ear, O good man." He said: "Let it not have an ear, O wise one — Leave the ear and make it short."

He began to prick on another side, And again the Qazvini raised his lamentation: "What limb is this on the third side as well?" He said: "This is the lion's belly, O dear one." He said: "Let the lion have no belly — The pain has grown greater; strike fewer wounds."

The barber grew bewildered and remained in amazement, Keeping his finger in his teeth for a long while. The master threw the needle to the ground in anger, Saying: "Has such a thing ever befallen anyone in the world? Who has seen a lion without tail, head, and belly? God Himself has never created such a lion."

O brother, be patient with the pain of the needle's sting, So that you may be freed from the sting of your own infidel nafs. For that company that was freed from ego-existence — The celestial sphere, the sun, and the moon prostrate before them.

Whoever's infidel nafs dies within his body, The sun and the cloud obey him. When his heart has learned to kindle the candle, The sun cannot burn him.

God spoke — set forth in the sun — The verse: "it would incline away from their cave" (18:17). All thorns become entirely as roses in grace Before a part that journeys toward the Whole.

What is it to exalt God? To hold oneself lowly and of the dust. What is it to learn the Unity of God (tawḥīd)? To burn oneself before the One.

If you wish to blaze forth like day, Burn your existence that is like night. Your being, in the Being of that Cherisher of existence, Melt like copper in the alchemy.

In "I" and "we" you have gripped tightly with both hands — All this ruin stems from these two "existences."

Updated 2026-07-04

Contributors are:

Who are from:

References