1Cademy - دفتر اول - بخش ۱۲۴ - در معنی آنک مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لا یبغیان / Book One - Section 124 - On the meaning of He released the two seas meeting; between them is a barrier they do not transgress

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر اول / Masnavi: Book One

Poem

دفتر اول - بخش ۱۲۴ - در معنی آنک مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لا یبغیان / Book One - Section 124 - On the meaning of 'He released the two seas meeting; between them is a barrier they do not transgress'

Original content

اهل نار و خلد را بین هم دکان
در میانشان برزخ لایبغیان

اهل نار و اهل نور آمیخته
در میانشان کوه قاف انگیخته

همچو در کان خاک و زر کرد اختلاط
در میانشان صد بیابان و رباط

همچنانک عقد، در در و شبه
مختلط چون میهمان یک شبه

بحر را نیمیش شیرین چون شکر
طعم شیرین رنگ روشن چون قمر

نیم دیگر تلخ همچون زهر مار
طعم تلخ و رنگ مظلم همچو قار

هر دو بر هم می زنند از تحت و اوج
بر مثال آب دریا موج موج

صورت بر هم زدن از جسم تنگ
اختلاط جانها در صلح و جنگ

موجهای صلح بر هم می زند
کینه ها از سینه ها بر می کند

موجهای جنگ بر شکل دگر
مهرها را می کند زیر و زبر

مهر تلخان را به شیرین می کشد
زانک اصل مهرها باشد رشد

قهر شیرین را به تلخی می برد
تلخ با شیرین کجا اندر خورد

تلخ و شیرین زین نظر ناید پدید
از دریچهٔ عاقبت دانند دید

چشم آخربین تواند دید راست
چشم آخربین غرورست و خطاست

ای بسا شیرین که چون شکر بود
لیک زهر اندر شکر مضمر بود

آنک زیرک تر، به بو بشناسدش
و آن دگر چون بر لب و دندان زدش

پس لبش ردش کند پیش از گلو
گرچه نعره می زند شیطان کلوا

و آن دگر را در گلو پیدا کند
و آن دگر را در بدن رسوا کند

وان دگر را در حدث سوزش دهد
ذوق آن زخم جگردوزش دهد

وان دگر را بعد ایام و شهور
وان دگر را بعد مرگ از قعر گور

ور دهندش مهلت اندر قعر گور
لابد آن پیدا شود یوم النشور

هر نبات و شکری را در جهان
مهلتی پیداست از دور زمان

سالها باید که اندر آفتاب
لعل یابد رنگ و رخشانی و تاب

باز تره در دو ماه اندر رسد
باز تا سالی گل احمر رسد

بهر این فرمود حق عز و جل
سورة الانعام در ذکر اجل

این شنیدی مو بمویت گوش باد
آب حیوانست خوردی نوش باد

آب حیوان خوان مخوان این را سخن
روح نو بین در تن حرف کهن

نکتهٔ دیگر تو بشنو ای رفیق
همچو جان او سخت پیدا و دقیق

در مقامی هست هم این زهر مار
از تصاریف خدایی خوش گوار

در مقامی زهر و در جایی دوا
در مقامی کفر و در جایی روا

گرچه آنجا او گزند جان بود
چون بدینجا در رسد درمان بود

آب در غوره ترش باشد ولیک
چون به انگوری رسد شیرین و نیک

باز در خم او شود تلخ و حرام
در مقام سرکگی نعم الادام

English translation

Behold the people of Fire and of Paradise as neighbors — between them a barzakh they do not overpass. The people of Fire and the people of Light are intermingled; between them Mount Qaf has been raised. As in the mine, earth and gold lie mixed together — between them a hundred deserts and caravanserais. Just as a necklace of pearl and counterfeit stone, intermixed like a one-night guest. Half of the sea is sweet as sugar, sweet in taste, bright in color as the moon. The other half bitter as serpent's venom, bitter in taste, dark in color as pitch. Both crash against each other from depth and peak, like the water of the sea, wave upon wave. The outward clashing comes from the narrow body; the mingling of souls is in peace and war. The waves of peace clash together, uprooting hatreds from hearts. The waves of war, in a different form, turn loves upside down. Love draws the bitter ones toward the sweet, for the root of loves is growth. Wrath leads the sweet into bitterness — how should the bitter accord with the sweet? Bitter and sweet cannot be seen from this vantage; they are discerned through the window of the final outcome. The end-seeing eye can see aright; the stable-gazing eye is vanity and error. O, how many a sweet thing has been like sugar, yet poison lay hidden within the sugar. The shrewder one recognizes it by smell; another, when it reaches lips and teeth — his lips reject it before the throat, though Satan cries out: "Eat!" Another discovers it in the throat; another, it exposes within the body. Another it burns at excretion, giving the taste of that liver-piercing wound. Another, after days and months; another, after death, from the depths of the grave. And if respite is granted within the depths of the grave, it will inevitably appear on the Day of Resurrection. Every herb and sugar in the world has a manifest term through the course of time. Years are needed under the sun for the ruby to gain color, radiance, and luster. The leek, meanwhile, ripens in two months; and the red rose comes within a year. For this reason God, Mighty and Majestic, spoke in Sūrat al-An'ām regarding the appointed term. You have heard this — may every hair of you become an ear. It is the Water of Life; you have drunk it — may it be wholesome. Call it the Water of Life; do not call it mere speech; see a new spirit in the body of old letters. Hear another subtlety, O companion — like the soul, it is both quite manifest and refined. In one station, even this serpent's venom, through divine dispensations, is pleasant. In one station, poison; in another, medicine; in one station, unbelief; in another, permissible. Though there it was harm to the soul, when it arrives here it becomes a cure. Water in the unripe grape is sour, but when it reaches the ripe grape, it is sweet and good. Again in the vat it becomes bitter and forbidden; in the station of vinegar — "What an excellent condiment!"

Updated 2026-06-30

Contributors are:

Who are from:

References