logo
How it worksCoursesResearch CommunitiesBenefitsAbout Us
Schedule Demo
Learn Before
Poem

دفتر اول - بخش ۱۴۹ - گفتن مهمان یوسف علیه‌السلام کی آینه‌ای آوردمت کی تا هر باری کی در وی نگری روی خوب خویش را بینی مرا یاد کنی / Book One - Section 149 - The Guest of Joseph, Peace Be Upon Him, Saying, 'I Have Brought You a Mirror So That Every Time You Look in It You May See Your Beautiful Face and Remember Me'

Original content

گفت یوسف هین بیاور ارمغان
او ز شرم این تقاضا زد فغان

گفت من چند ارمغان جستم ترا
ارمغانی در نظر نامد مرا

حبه‌ای را جانب کان چون برم
قطره‌ای را سوی عمان چون برم

زیره را من سوی کرمان آورم
گر به پیش تو دل و جان آورم

نیست تخمی کاندرین انبار نیست
غیر حسن تو که آن را یار نیست

لایق آن دیدم که من آیینه‌ای
پیش تو آرم چو نور سینه‌ای

تا ببینی روی خوب خود در آن
ای تو چون خورشید شمع آسمان

آینه آوردمت ای روشنی
تا چو بینی روی خود یادم کنی

آینه بیرون کشید او از بغل
خوب را آیینه باشد مشتغل

آینهٔ هستی چه باشد نیستی
نیستی بر گر تو ابله نیستی

هستی اندر نیستی بتوان نمود
مال‌داران بر فقیر آرند جود

آینهٔ صافی نان خود گرسنه‌ست
سوخته هم آینهٔ آتش‌زنه‌ست

نیستی و نقص هر جایی که خاست
آینهٔ خوبی جمله پیشه‌هاست

چونک جامه چست و دوزیده بود
مظهر فرهنگ درزی چون شود

ناتراشیده همی باید جذوع
تا دروگر اصل سازد یا فروع

خواجهٔ اشکسته‌بند آنجا رود
کاندر آنجا پای اشکسته بود

کی شود چون نیست رنجور نزار
آن جمال صنعت طب آشکار

خواری و دونی مسها بر ملا
گر نباشد کی نماید کیمیا

نقصها آیینهٔ وصف کمال
و آن حقارت آینهٔ عز و جلال

زانک ضد را ضد کند پیدا یقین
زانک با سرکه پدیدست انگبین

هر که نقص خویش را دید و شناخت
اندر استکمال خود ده اسپه تاخت

زان نمی‌پرد به سوی ذوالجلال
کو گمانی می‌برد خود را کمال

علتی بتر ز پندار کمال
نیست اندر جان تو ای ذو دلال

از دل و از دیده‌ات بس خون رود
تا ز تو این معجبی بیرون شود

علت ابلیس انا خیری بدست
وین مرض در نفس هر مخلوق هست

گرچه خود را بس شکسته بیند او
آب صافی دان و سرگین زیر جو

چون بشوراند ترا در امتحان
آب سرگین رنگ گردد در زمان

در تگ جو هست سرگین ای فتی
گرچه جو صافی نماید مر ترا

هست پیر راه‌دان پر فطن
باغهای نفس کل را جوی کن

جوی خود را کی تواند پاک کرد
نافع از علم خدا شد علم مرد

کی تراشد تیغ دستهٔ خویش را
رو به جراحی سپار این ریش را

بر سر هر ریش جمع آمد مگس
تا نبیند قبح ریش خویش کس

آن مگس اندیشه‌ها وان مال تو
ریش تو آن ظلمت احوال تو

ور نهد مرهم بر آن ریش تو پیر
آن زمان ساکن شود درد و نفیر

تا که پندارد که صحت یافتست
پرتو مرهم بر آنجا تافتست

هین ز مرهم سر مکش ای پشت‌ریش
و آن ز پرتو دان مدان از اصل خویش

English translation

Joseph said, 'Come, bring the gift!' At this request he cried out from shame. He said, 'I searched for many gifts for you, but no gift appeared suitable to me. How can I take a grain to a mine? How can I take a drop toward Oman? I would be carrying cumin to Kerman if I brought heart and soul before you. There is no seed that is not in this storehouse, except your beauty, which has no peer. I saw it fitting that I should bring a mirror before you, like the light of a breast, so that you may see your beautiful face in it, O you who, like the sun, are the candle of heaven. I have brought you a mirror, O radiance, so that when you see your own face you will remember me.' He drew the mirror out from under his arm; a mirror is occupied with the beautiful. What is the mirror of being? Non-being. Put on non-being, if you are not a fool. Being can be shown in non-being; the wealthy bring generosity to the poor. The clear mirror of bread is the hungry person himself; the burned tinder too is the mirror of the fire-striker. Wherever non-being and deficiency arise, they are the mirror of the excellence of all crafts. When a garment is already fitted and sewn, how can it become the manifestation of the tailor's skill? The timber must be unshaped so that the carpenter may make primary or secondary parts from it. The master bonesetter goes where there is a broken leg. If there is no sick and wasted patient, how can the beauty of the art of medicine appear? If the baseness and lowliness of copper were not manifest, how would alchemy show itself? Defects are the mirror of the attribute of perfection, and that lowliness is the mirror of might and majesty. For surely an opposite makes its opposite appear; honey is made evident by vinegar. Whoever has seen and known his own defect has galloped ten horses toward his own completion. He does not fly toward the Lord of Majesty because he imagines himself to be perfect. There is no worse illness in your soul, O self-important one, than the conceit of perfection. Much blood must flow from your heart and eyes before this self-admiration leaves you. Iblis's illness was 'I am better,' and this disease exists in the self of every creature. Although he sees himself as very broken, know him as clear water with dung beneath the stream. When trial stirs you, the water at once takes on the color of dung. There is dung at the bottom of the stream, young man, even though the stream appears clear to you. The path-knowing elder, full of discernment, is the canal-digger for the gardens of the Universal Soul. Who can clean his own stream? A man's knowledge becomes useful through God's knowledge. How can a sword carve its own hilt? Go, entrust this wound to a surgeon. Flies gather on every wound so that no one sees the ugliness of his own wound. Those flies are your thoughts and your possessions; your wound is the darkness of your states. If the elder places salve on your wound, then the pain and lamentation become still, so that you suppose health has been attained, though the salve's radiance has only shone there. Beware, do not pull away from the salve, O wounded-backed one; know that this comes from its radiance, not from your own essence.

0

1

Updated 2026-06-07

Contributors are:

Gemini AI
Gemini AI
🏆 3

Who are from:

Google
Google
🏆 3

References

Tags

Humanities

Literature

Islam

Religion

Science

Philosophy

Social Science

Persian Literature Prerequisite Course

Related
Learn After