1Cademy - دفتر دوم - بخش ۲۵ - کلوخ انداختن تشنه از سر دیوار در جوی آب / Book Two - Section 25 - The Thirsty Man Throwing a Clod from the Top of the Wall into the Stream of Water

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر دوم / Masnavi: Book Two

Poem

دفتر دوم - بخش ۲۵ - کلوخ انداختن تشنه از سر دیوار در جوی آب / Book Two - Section 25 - The Thirsty Man Throwing a Clod from the Top of the Wall into the Stream of Water

Original content

بر لب جو بوده دیواری بلند
بر سر دیوار تشنهٔ دردمند

مانعش از آب آن دیوار بود
از پی آب او چو ماهی زار بود

ناگهان انداخت او خشتی در آب
بانگ آب آمد به گوشش چون خطاب

چون خطاب یار شیرین لذیذ
مست کرد آن بانگ آبش چون نبیذ

از صفای بانگ آب آن ممتحن
گشت خشت انداز از آنجا خشت کن

آب می زد بانگ یعنی هی ترا
فایده چه زین زدن خشتی مرا

تشنه گفت آبا مرا دو فایده ست
من ازین صنعت ندارم هیچ دست

فایدهٔ اول سماع بانگ آب
کو بود مر تشنگان را چون رباب

بانگ او چون بانگ اسرافیل شد
مرده را زین زندگی تحویل شد

یا چو بانگ رعد ایام بهار
باغ می یابد ازو چندین نگار

یا چو بر درویش ایام زکات
یا چو بر محبوس پیغام نجات

چون دم رحمان بود کان از یمن
می رسد سوی محمد بی دهن

یا چو بوی احمد مرسل بود
کان به عاصی در شفاعت می رسد

یا چو بوی یوسف خوب لطیف
می زند بر جان یعقوب نحیف

فایدهٔ دیگر که هر خشتی کزین
بر کنم آیم سوی ماء معین

کز کمی خشت دیوار بلند
پست تر گردد به هر دفعه که کند

پستی دیوار قربی می شود
فصل او درمان وصلی می بود

سجده آمد کندن خشت لزب
موجب قربی که واسجد واقترب

تا که این دیوار، عالی گردنست
مانع این سر فرود آوردنست

سجده نتوان کرد بر آب حیات
تا نیابم زین تن خاکی نجات

بر سر دیوار هر کو تشنه تر
زودتر بر می کند خشت و مدر

هر که عاشقتر بود بر بانگ آب
او کلوخ زفت تر کند از حجاب

او ز بانگ آب پر می تا عنق
نشنود بیگانه جز بانگ بلق

ای خنک آن را که او ایام پیش
مغتنم دارد گزارد وام خویش

اندر آن ایام کش قدرت بود
صحت و زور دل و قوت بود

وان جوانی همچو باغ سبز و تر
می رساند بی دریغی بار و بر

چشمه های قوت و شهوت روان
سبز می گردد زمین تن بدان

خانهٔ معمور و سقفش بس بلند
معتدل ارکان و بی تخلیط و بند

پیش از آن کایام پیری در رسد
گردنت بندد به حبل من مسد

خاک شوره گردد و ریزان و سست
هرگز از شوره نبات خوش نرست

آب زور و آب شهوت منقطع
او ز خویش و دیگران نا منتفع

ابروان چون پالدم زیر آمده
چشم را نم آمده تاری شده

از تشنج رو چو پشت سوسمار
رفته نطق و طعم و دندانها ز کار

روز بیگه، لاشه لنگ و ره دراز
کارگه ویران عمل رفته ز ساز

بیخهای خوی بد محکم شده
قوت بر کندن آن کم شده

English translation

On the bank of a stream there was a high wall, and on top of the wall a suffering thirsty man. That wall barred him from the water; for the sake of water he was miserable like a fish. Suddenly he threw a brick into the water; the sound of the water reached his ear like an address. Like the sweet, delightful address of the beloved, that sound of water made him drunk like wine. From the clarity of the water's sound, that tested one changed from a brick-thrower into a brick-digger. The water cried out, as if saying: Hey you, what benefit is there for you in striking me with a brick? The thirsty man said: O water, I have two benefits; I have no way to stop myself from this craft. The first benefit is hearing the sound of the water, which is like a rabab to the thirsty. Its sound became like the trumpet of Israfil: by it the dead were transformed into life. Or like the thunder of spring days, from which the garden gains so many adornments. Or like the days of zakat for a dervish, or like a message of deliverance for a prisoner. Like the breath of the Merciful, which from Yemen reaches Muhammad without a mouth. Or like the scent of Ahmad the Messenger, which reaches a sinner in intercession. Or like the scent of fair, subtle Joseph, striking the soul of frail Jacob. The other benefit is that every brick I remove from here brings me toward running clear water. For from the wall's losing bricks, the high wall becomes lower each time one removes them. The lowering of the wall becomes nearness; separating from it is the remedy for union. Digging out the sticky clay-brick is prostration, the cause of nearness, for 'prostrate and draw near.' As long as this high-necked wall stands, it prevents this head from being lowered. One cannot prostrate before the water of life until I gain release from this body of clay. Whoever is thirstier atop the wall tears out brick and clod more quickly. Whoever is more in love with the sound of water removes a larger clod from the veil. He is filled with wine up to the throat from the sound of water; the stranger hears nothing but the frog's cry. Blessed is the one who, in earlier days, takes the opportunity and pays his debt: in the days when he has power, health, heart-strength, and force, and when youth, like a green fresh garden, gives fruit and produce unstintingly. The springs of strength and desire are flowing; the soil of the body grows green through them. The house is well built, its roof very high, its elements balanced and without disorder or obstruction. Before the days of old age arrive and bind your neck with a rope of palm fiber; the soil becomes salty, crumbling, and weak. No sweet plant ever grew from salty soil. The water of strength and the water of desire are cut off; he benefits neither himself nor others. The eyebrows have drooped down like a saddle-pad; moisture comes to the eye and it grows dim. From contraction, the face is like a lizard's back; speech, taste, and teeth have gone out of use. The day is late, the carcass lame, the road long; the workshop ruined, action gone out of order. The roots of bad habit have grown firm; the strength to uproot them has diminished.

Updated 2026-06-30

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related

Learn After