1Cademy - دفتر دوم - بخش ۱۱۲ - منازعت چهار کس جهت انگور کی هر یکی به نام دیگر فهم کرده بود آن را / Book Two - Section 112 - The Dispute of Four Persons Concerning Grapes, Which Each of Them Understood by Another Name

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر دوم / Masnavi: Book Two

Poem

دفتر دوم - بخش ۱۱۲ - منازعت چهار کس جهت انگور کی هر یکی به نام دیگر فهم کرده بود آن را / Book Two - Section 112 - The Dispute of Four Persons Concerning Grapes, Which Each of Them Understood by Another Name

Original content

چار کس را داد مردی یک درم
آن یکی گفت این به انگوری دهم

آن یکی دیگر عرب بد گفت لا
من عنب خواهم نه انگور ای دغا

آن یکی ترکی بد و گفت این بنم
من نمی خواهم عنب، خواهم ازم

آن یکی رومی بگفت این قیل را
ترک کن خواهیم استافیل را

در تنازع آن نفر جنگی شدند
که ز سر نامها غافل بدند

مشت بر هم می زدند از ابلهی
پر بدند از جهل و از دانش تهی

صاحب سری عزیزی، صد زبان
گر بدی آنجا بدادی صلحشان

پس بگفتی او که من زین یک درم
آرزوی جمله تان را می دهم

چونک بسپارید دل را بی دغل
این درمتان می کند چندین عمل

یک درمتان می شود چار المراد
چار دشمن می شود یک ز اتحاد

گفت هر یکتان دهد جنگ و فراق
گفت من آرد شما را اتفاق

پس شما خاموش باشید انصتوا
تا زبانتان من شوم در گفت و گو

گر سخنتان می نماید یک نمط
در اثر مایهٔ نزاعست و سخط

گرمی عاریتی ندهد اثر
گرمی خاصیتی دارد هنر

سرکه را گر گرم کردی ز آتش آن
چون خوری سردی فزاید بی گمان

زانک آن گرمی او دهلیزیست
طبع اصلش سردیست و تیزیست

ور بود یخ بسته دوشاب ای پسر
چون خوری گرمی فزاید در جگر

پس ریای شیخ به ز اخلاص ماست
کز بصیرت باشد آن وین از عماست

از حدیث شیخ جمعیت رسد
تفرقه آرد دم اهل جسد

چون سلیمان کز سوی حضرت بتاخت
کو زبان جمله مرغان را شناخت

در زمان عدلش آهو با پلنگ
انس بگرفت و برون آمد ز جنگ

شد کبوتر آمن از چنگال باز
گوسفند از گرگ ناورد احتراز

او میانجی شد میان دشمنان
اتحادی شد میان پرزنان

تو چو موری بهر دانه می دوی
هین سلیمان جو چه می باشی غوی

دانه جو را دانه اش دامی شود
و آن سلیمان جوی را هر دو بود

مرغ جانها را درین آخر زمان
نیستشان از همدگر یک دم امان

هم سلیمان هست اندر دور ما
کو دهد صلح و نماند جور ما

قول ان من امة را یاد گیر
تا به الا و خلا فیها نذیر

گفت خود خالی نبودست امتی
از خلیفهٔ حق و صاحب همتی

مرغ جانها را چنان یکدل کند
کز صفاشان بی غش و بی غل کند

مشفقان گردند همچون والده
مسلمون را گفت نفس واحده

نفس واحد از رسول حق شدند
ور نه هر یک دشمن مطلق بدند

English translation

A man gave four people one dirham. One said, “I will give this for grapes [angur].” Another, who was an Arab, said, “No, I want inab, not angur, you fraud.” Another was a Turk and said, “This is mine; I do not want inab; I want uzum.” Another, a Roman, said, “Leave this wrangling; we want istafil.” In that dispute those people became combative, for they were heedless of the secret behind the names. They struck one another with fists out of foolishness, full of ignorance and empty of knowledge. Had a dear possessor of secrets, knowing a hundred languages, been there, he would have made peace among them. Then he would have said, “With this one dirham I will give you all what you desire. When you entrust your hearts without deceit, this dirham of yours will do many things. Your one dirham will become four aims fulfilled; four enemies will become one through unity. The speech of each of you produces war and separation; my speech will bring you into accord. So be silent: ansitu, so that I may become your tongue in speaking. If your speech seems to be of one sort, in effect it is the substance of quarrel and wrath. Borrowed heat has no effect; heat that belongs to a thing’s nature has efficacy. If you warm vinegar by fire, when you drink it, it will surely increase coldness, for that warmth in it is only an antechamber; its original nature is coldness and sharpness. But if grape syrup is frozen in ice, O son, when you drink it, it will increase warmth in the liver. Thus the Sheikh’s outward show is better than our sincerity, for that comes from insight and this from blindness. From the Sheikh’s discourse comes gatheredness; the breath of bodily people brings dispersion. Like Solomon, who hastened from the Divine Presence, who knew the language of all birds. In the time of his justice the gazelle and leopard became intimate and came out of war. The dove became safe from the falcon’s talons; the sheep took no precaution against the wolf. He became mediator between enemies; unity arose among the winged ones. You run like an ant for a grain; come, seek Solomon; why remain deluded? For the grain-seeker, his grain becomes a trap; for the Solomon-seeker, both are his. The birds of souls in this latter age have not a single moment of safety from one another. Yet there is a Solomon in our age too, who gives peace and lets our tyranny not remain. Learn the saying “in min ummatin” through “illa khala fiha nadhir.” He said: no community has ever been empty of God’s deputy and a person of high resolve. He makes the birds of souls so single-hearted that through his purity he makes them free of deceit and rancor. They become compassionate, like a mother; he called the Muslims one soul. They became one soul through the Messenger of Truth; otherwise each was the absolute enemy of the other.

Updated 2026-06-30

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related

Learn After