1Cademy - دفتر سوم - بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است / Book Three - Section 7 - In Explanation That the Needy Ones Saying Allah Is the Very Labbayk of God

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر سوم / Masnavi: Book Three

Poem

دفتر سوم - بخش ۷ - بیان آنک الله گفتن نیازمند عین لبیک گفتن حق است / Book Three - Section 7 - In Explanation That the Needy One's Saying 'Allah' Is the Very 'Labbayk' of God

Original content

آن یکی الله می گفتی شبی
تا که شیرین می شد از ذکرش لبی

گفت شیطان: آخر ای بسیارگو
این همه الله را لبیک کو؟

می نیاید یک جواب از پیش تخت
چند الله می زنی با روی سخت

او شکسته دل شد و بنهاد سر
دید در خواب او خضر را در خضر

گفت هین از ذکر چون وا مانده ای
چون پشیمانی از آن که ش خوانده ای

گفت لبیکم نمی آید جواب
زان همی ترسم که باشم رد باب

گفت آن الله تو لبیک ماست
و آن نیاز و درد و سوزت، پیک ماست

حیله ها و چاره جویی های تو
جذب ما بود و گشاد این پای تو

ترس و عشق تو کمند لطف ماست
زیر هر یا رب تو لبیک هاست

جان جاهل زین دعا جز دور نیست
زانک یا رب گفتنش دستور نیست

بر دهان و بر دلش قفل است و بند
تا ننالد با خدا وقت گزند

داد مر فرعون را صد ملک و مال
تا بکرد او دعوی عز و جلال

در همه عمرش ندید او درد سر
تا ننالد سوی حق آن بدگهر

داد او را جمله ملک این جهان
حق ندادش درد و رنج و اندهان

درد آمد بهتر از ملک جهان
تا بخوانی مر خدا را در نهان

خواندن بی درد از افسردگی ست
خواندن با درد از دل بردگی ست

آن کشیدن زیر لب آواز را
یاد کردن مبدأ و آغاز را

آن شده آواز صافی و حزین
ای خدا وی مستغاث و ای معین

نالهٔ سگ در رهش بی جذبه نیست
زانک هر راغب اسیر ره زنی ست

چون سگ کهفی که از مردار رست
بر سر خوان شهنشاهان نشست

تا قیامت می خورد او پیش غار
آب رحمت عارفانه بی تغار

ای بسا سگ پوست کاو را نام نیست
لیک اندر پرده بی آن جام نیست

جان بده از بهر این جام ای پسر
بی جهاد و صبر کی باشد ظفر

صبر کردن بهر این نبود حرج
صبر کن کالصبر مفتاح الفرج

زین کمین، بی صبر و حزمی کس نرست
حزم را خود صبر آمد پا و دست

حزم کن از خورد کاین زهرین گیا ست
حزم کردن زور و نور انبیا ست

کاه باشد کو به هر بادی جهد
کوه کی مر باد را وزنی نهد ؟

هر طرف غولی همی خواند تو را
کای برادر راه خواهی هین بیا

ره نمایم ، همرهت باشم رفیق
من قلاووزم درین راه دقیق

نه قلاوز ست و نه ره داند او
یوسفا کم رو سوی آن گرگ خو

حزم این باشد که نفریبد تو را
چرب و نوش و دام های این سرا

که نه چربش دارد و نه نوش او
سحر خواند، می دمد در گوش او

که بیا مهمان ما ای روشنی
خانه آن تست و تو آن منی

حزم آن باشد که گویی تخمه ام
یا سقیمم خستهٔ این دخمه ام

یا سرم دردست درد سر ببر
یا مرا خوانده ست آن خالو پسر

زانک یک نوشت دهد با نیش ها
که بکارد در تو نوشش ریش ها

زر اگر پنجاه اگر شصتت دهد
ماهیا او گوشت در شستت دهد

گر دهد خود کی دهد آن پر حیل
جوز پوسیده ست گفتار دغل

ژغژغ آن عقل و مغزت را برد
صد هزاران عقل را یک نشمرد

یار تو خرجین تست و کیسه ات
گر تو رامینی مجو جز ویسه ات

ویسه و معشوق تو هم ذات تست
وین برونی ها همه آفات تست

حزم آن باشد که چون دعوت کنند
تو نگویی مست و خواهان منند

دعوت ایشان صفیر مرغ دان
که کند صیاد در مکمن نهان

مرغ مرده پیش بنهاده که این
می کند این بانگ و آواز و حنین

مرغ پندارد که جنس اوست او
جمع آید، بر دردشان پوست او

جز مگر مرغی که حزمش داد حق
تا نگردد گیج آن دانه و ملق

هست بی حزمی پشیمانی یقین
بشنو این افسانه را در شرح این

English translation

One man was saying “Allah” one night, until his lips became sweet from the remembrance. Satan said, “At last, O great talker, where is the Labbayk answering all this Allah? No answer comes from before the Throne; how long will you keep saying Allah with a hard face?” He became broken-hearted and laid down his head; in a dream he saw Khidr amid greenness. Khidr said, “Look, why have you fallen away from remembrance? Why are you regretful over the One whom you have called?” He said, “No Labbayk comes to me in answer; because of that I fear I have been rejected from the Gate.” He said, “That Allah of yours is Our Labbayk, and your need and pain and burning are Our messenger. Your stratagems and seeking of remedies were Our attraction and the loosening of this foot of yours. Your fear and love are the lasso of Our grace; beneath every ‘O Lord’ of yours there are Labbayks. The ignorant soul is far from this prayer, because its saying ‘O Lord’ is not permitted. There is a lock and bond on its mouth and heart, so that it may not wail to God at the time of injury. He gave Pharaoh a hundred dominions and wealth, until he made a claim to might and majesty. In all his life he saw no headache, so that that evil-natured one would not wail toward God. He gave him all the dominion of this world; God did not give him pain, suffering, and sorrows. Pain is better than the dominion of the world, so that you may call God in secret. Calling without pain is from coldness; calling with pain is from heart-ravishment. That drawing the voice under the lip, that remembering the Origin and Beginning, has become a pure and sorrowful voice: O God, O One sought for help, O Helper. A dog’s wail on His road is not without attraction, for every desirer is captive to a waylayer. Like the dog of the Cave, who escaped from carrion and sat at the table of kings; until Resurrection it eats before the Cave, the water of mercy, like a knower, without a trough. Many a dog-skinned one has no name, yet behind the veil he is not without that cup. Give your life for this cup, O son; without struggle and patience, when is there victory? Being patient for this is no hardship; be patient, for patience is the key to relief. No one escapes this ambush without patience and prudence; patience itself is the hands and feet of prudence. Be prudent about eating, for this is a poisonous plant; prudence is the strength and light of the prophets. Straw jumps at every wind; when does a mountain give weight to the wind? From every side a ghoul calls you, ‘O brother, if you want the road, come here. I will show the road; I will be your companion and friend. I am the guide on this subtle road.’ He is no guide, nor does he know the road; Joseph, do not go toward that wolf-natured one. Prudence is this: that the rich food, drink, and traps of this abode not deceive you, for it has neither richness nor sweetness. It recites magic and blows into his ear: ‘Come, be our guest, O brightness; the house is yours and you are mine.’ Prudence is that you say, ‘I am overfull,’ or ‘I am sick, exhausted by this dungeon,’ or ‘My head is in pain; take away the headache,’ or ‘That maternal uncle’s son has called me.’ For it gives one sweet thing along with stings, so that its sweetness plants wounds in you. If it gives you fifty or sixty gold pieces, O fish, it gives you meat on its hook. If it gives at all, when would that one full of tricks give? Deceitful speech is a rotten walnut. Its chatter carries off your intellect and marrow; it does not count a hundred thousand intellects as one. Your companion is your saddlebag and purse; if you are Ramin, seek none but your Vis. Your Vis and beloved are your own essence, and all these outward things are your afflictions. Prudence is that when they invite you, you do not say, ‘They are drunk and desiring me.’ Know their invitation as the bird-whistle that a hunter makes hidden in ambush: he has placed a dead bird before him, so that it makes that cry and voice and lament. The bird thinks it is of its own kind; it gathers there, and they tear off its skin, except perhaps a bird to whom God has given prudence, so that it is not made dizzy by that grain and flattery. Lack of prudence is certainly regret; listen to this tale in explanation of this.”

Updated 2026-06-30

Contributors are:

Who are from:

References