1Cademy - دفتر سوم - بخش ۹۸ - اقتدا کردن قوم از پس دقوقی / Book Three - Section 98

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر سوم / Masnavi: Book Three
دفتر سوم - بخش ۹۷ - پیش رفتن دقوقی به امامت آن قوم / Book Three - Section 97 - Daquqi Stepping Forward to the Imamate of That People

Poem

دفتر سوم - بخش ۹۸ - اقتدا کردن قوم از پس دقوقی / Book Three - Section 98 - The Congregation Following Behind Daquqi

Original content

پیش در شد آن دقوقی در نماز
قوم همچون اطلس آمد او طراز

اقتدا کردند آن شاهان قطار
در پی آن مقتدای نامدار

چونک با تکبیرها مقرون شدند
همچو قربان از جهان بیرون شدند

معنی تکبیر اینست ای امیم
کای خدا پیش تو ما قربان شدیم

وقت ذبح، الله اکبر می کنی
همچنین در ذبح نفس کشتنی

تن چو اسمعیل و جان همچون خلیل
کرد جان تکبیر بر جسم نبیل

گشت کشته تن ز شهوتها و آز
شد به بسم الله بسمل در نماز

چون قیامت پیش حق صفها زده
در حساب و در مناجات آمده

ایستاده پیش یزدان اشک ریز
بر مثال راست خیز رستخیز

حق همی گوید چه آوردی مرا
اندرین مهلت که دادم من تورا

عمر خود را در چه پایان برده ای
قوت و قوت در چه فانی کرده ای

گوهر دیده کجا فرسوده ای
پنج حس را در کجا پالوده ای

چشم و هوش و گوش و گوهرهای عرش
خرج کردی چه خریدی تو ز فرش

دست و پا دادمت چون بیل و کلند
من ببخشیدم ز خود آن کی شدند

همچنین پیغامهای دردگین
صد هزاران آید از حضرت چنین

در قیام این گفتها دارد رجوع
وز خجالت شد دوتا او در رکوع

قوت استادن از خجلت نماند
در رکوع از شرم تسبیحی بخواند

باز فرمان می رسد بردار سر
از رکوع و پاسخ حق بر شمر

سر بر آرد از رکوع آن شرمسار
باز اندر رو فتد آن خام کار

باز فرمان آیدش بردار سر
از سجود و وا ده از کرده خبر

سر بر آرد او دگر ره شرمسار
اندر افتد باز در رو همچو مار

باز گوید سر برآر و باز گو
که بخواهم جست از تو مو به مو

قوت پا ایستادن نبودش
که خطاب هیبتی بر جان زدش

پس نشیند قعده زان بار گران
حضرتش گوید سخن گو با بیان

نعمتت دادم بگو شکرت چه بود
دادمت سرمایه هین بنمای سود

رو به دست راست آرد در سلام
سوی جان انبیا و آن کرام

یعنی ای شاهان شفاعت کین لئیم
سخت در گل ماندش پای و گلیم

English translation

That Daquqi stepped forward in prayer, The congregation came like silk, he like its border. Those kings followed in a row, Behind that renowned imam. When they joined together with the takbirs, They departed from the world like a sacrifice. The meaning of the takbir is this, O imam: 'O God, before You we have become a sacrifice.' At the time of slaughter you say Allahu Akbar, So too in the slaughter of the self, in its killing. The body is like Ishmael, the soul like Abraham; The soul performed the takbir over the noble body. The body was slain of lusts and greed, And became bismillah-slaughtered in prayer. Like the Resurrection, rows drawn up before the Truth, Come to accounting and supplication. Standing before God, shedding tears, Like the standing upright of the Resurrection. God says: 'What have you brought Me In this respite that I gave you? In what have you spent your life? In what have you worn out your strength and food? Where have you worn away the jewel of the eye? In what have you refined the five senses? Eye and mind and ear and the jewels of the Throne— You spent them; what did you buy from the earth?' Hands and feet I gave you like a hoe and mattock; I bestowed them from Myself—when did they become yours? And so, painful messages A hundred thousand such come from the Presence. In the standing, these words come to mind; And from shame he bent double in bowing. The strength to stand was lost from shame; In bowing, from embarrassment he recited a tasbih. Again a command comes: 'Lift your head From bowing, and count the answers to God.' He lifts his head from bowing, ashamed, Then again falls on his face, that raw one. Again the command comes: 'Lift your head From prostration, and give account of your deeds.' He lifts his head again, ashamed, And falls again on his face like a snake. Again it says: 'Lift your head and speak again, For I shall seek from you hair by hair.' He had no strength in his feet to stand, For an awe-inspiring address had struck his soul. So he sits in the final sitting from that heavy burden; The Presence says: 'Speak plainly.' 'I gave you blessings—say, what was your gratitude? I gave you capital; come, show the profit.' He turns his face to the right in the salutation, Toward the souls of the prophets and those noble ones— Meaning: 'O kings, intercede, for this wretch Is deeply stuck in mud, both foot and cloak.'

Updated 2026-06-30

Contributors are:

Who are from:

References