logo
How it worksCoursesResearch CommunitiesBenefitsAbout Us
Schedule Demo
Learn Before
Poem

دفتر سوم - بخش ۱۸۴ - لاابالی گفتن عاشق ناصح و عاذل را از سر عشق / Book Three - Section 184 - The Lover Saying He Does Not Care to the Admonisher and Reprover out of Love

Original content

گفت ای ناصح خمش کن چند چند
پند کم ده زانک بس سختست بند

سخت‌تر شد بند من از پند تو
عشق را نشناخت دانشمند تو

آن طرف که عشق می‌افزود درد
بوحنیفه و شافعی درسی نکرد

تو مکن تهدید از کشتن که من
تشنهٔ زارم به خون خویشتن

عاشقان را هر زمانی مردنیست
مردن عشاق خود یک نوع نیست

او دو صد جان دارد از جان هدی
وآن دوصد را می‌کند هر دم فدی

هر یکی جان را ستاند ده بها
از نبی خوان عشرة امثالها

گر بریزد خون من آن دوست‌رو
پای‌کوبان جان برافشانم برو

آزمودم مرگ من در زندگیست
چون رهم زین زندگی پایندگیست

اقتلونی اقتلونی یا ثقات
ان فی قتلی حیاتا فی حیات

یا منیر الخد یا روح البقا
اجتذب روحی وجد لی باللقا

لی حبیب حبه یشوی الحشا
لو یشا یمشی علی عینی مشی

پارسی گو گرچه تازی خوشترست
عشق را خود صد زبان دیگرست

بوی آن دلبر چو پران می‌شود
آن زبانها جمله حیران می‌شود

بس کنم دلبر در آمد در خطاب
گوش شو والله اعلم بالصواب

چونک عاشق توبه کرد اکنون بترس
کو چو عیاران کند بر دار درس

گرچه این عاشق بخارا می‌رود
نه به درس و نه به استا می‌رود

عاشقان را شد مدرس حسن دوست
دفتر و درس و سبقشان روی اوست

خامشند و نعرهٔ تکرارشان
می‌رود تا عرش و تخت یارشان

درسشان آشوب و چرخ و زلزله
نه زیاداتست و باب سلسله

سلسلهٔ این قوم جعد مشکبار
مسلهٔ دورست لیکن دور یار

مسلهٔ کیس ار بپرسد کس ترا
گو نگنجد گنج حق در کیسه‌ها

گر دم خلع و مبارا می‌رود
بد مبین ذکر بخارا می‌رود

ذکر هر چیزی دهد خاصیتی
زانک دارد هرصفت ماهیتی

آن بخاری غصهٔ دانش نداشت
چشم بر خورشید بینش می‌گماشت

هرکه درخلوت ببینش یافت راه
او ز دانشها نجوید دستگاه

با جمال جان چوشد هم‌کاسه‌ای
باشدش ز اخبار و دانش تاسه‌ای

دید بردانش بود غالب فرا
زان همی دنیا بچربد عامه را

زانک دنیا را همی‌بینند عین
وآن جهانی را همی‌دانند دین

English translation

He said: "O admonisher, be silent — how long, how long! / Give fewer counsels, for the chain is very tight. / My chain grew tighter from your counsel; / your scholar never knew love. / In that quarter where love was multiplying pain, / Abū Ḥanīfa and al-Shāfiʿī gave no lesson. / Do not threaten me with killing, for I / am pitifully thirsty for my own blood. / For lovers, at every moment there is a dying; / the death of lovers is not of one kind alone. / He has two hundred souls from the soul of divine guidance, / and every breath he sacrifices those two hundred. / For each one soul he receives tenfold in return — / read from the Prophet: 'ten times their like.' / If that Friend-faced one spills my blood, / I shall scatter my soul upon him, stamping my feet with joy. / I have tested it: my death is in this life; / when I am freed from this life, there is permanence. / 'Slay me, slay me, O trustworthy ones! / Truly in my slaying is life within life.' / 'O you whose cheek is radiant, O spirit of eternity, / draw my soul and grant me joy through union. / I have a beloved whose love scorches the bowels — / if he wished, he would walk upon my very eyes.' / Speak Persian, even though Arabic is sweeter — / love itself has a hundred other tongues. / When the fragrance of that Beloved wafts forth, / all those tongues become bewildered. / Enough — the Beloved has entered into address; / be all ear: 'And God knows best what is right.' / Since the lover repented, now be afraid — / for he, like the wandering rogues (ʿayyārān), gives lessons on the gallows. / Though this lover is going to Bukhara, / he goes neither for lessons nor for a master. / For lovers, the beauty of the Friend has become the schoolmaster; / their book, lesson, and recitation is His face. / They are silent, yet their cry of repetition / rises to the Throne and the seat of their Beloved. / Their lesson is tumult, whirling, and earthquake — / not the 'Increases' (Ziyādāt) or the chapter on 'Chains' (Silsilah). / The 'Chain' of this people is the musk-laden curl — / the issue is 'Circularity' (Dawr), but the circuit (Dawr) of the Beloved. / If anyone asks you the issue of 'Acuteness' (Kays), / say: 'The treasure of God does not fit in purses (kīs).' / If talk of divorcement (khulʿ) and mutual release (mubārā) passes, / do not think ill — the mention of Bukhara is passing. / The mention of every thing imparts a property, / for every attribute possesses a quiddity. / That Bukharan had no grief for knowledge — / he fixed his eye on the sun of vision. / Whoever in seclusion has found the way through vision / will not seek a station through various knowledges. / When one has become a bowl-companion with the beauty of the Soul, / he will feel weary of reports and learning. / Vision prevails over knowledge in the higher realm — / that is why the world prevails over the common folk. / For they see the world as manifest reality, / while they only know the other world as religion."

0

1

Updated 2026-06-13

Contributors are:

Gemini AI
Gemini AI
🏆 3

Who are from:

Google
Google
🏆 3

References

Tags

Humanities

Literature

Islam

Religion

Science

Philosophy

Social Science

Persian Literature Prerequisite Course

Related
Learn After