1Cademy - بخش ۳۷ - ۳۷ ابوالحسین سَمنون بن عبداللّه الخواص، رضی اللّه عنه / Section 37 - 37 Abu al-Husayn Samnun ibn Abd Allah al-Khawwas, May Allah Be Pleased with Him

Learn Before

کشف المحجوب / Kashf al-Mahjub

Literary Story

بخش ۳۷ - ۳۷ ابوالحسین سَمنون بن عبداللّه الخواص، رضی اللّه عنه / Section 37 - 37 Abu al-Husayn Samnun ibn Abd Allah al-Khawwas, May Allah Be Pleased with Him

Original content

و منهم: آفتاب آسمان محبت و قدوهٔ اهل معاملت ابوالحسین سمنون ابن عبدالله الخواص، رضی الله عنه
اندر زمانه بی نظیر بود و اندر محبت شأنی عظیم داشت. جملهٔ مشایخ وی را بزرگ داشتند. وی را «سمنون المحب» خواندندی، و وی خود را «سمنون الکذاب» نام کرده بود.

و از غلام الخلیل رنج های بسیار کشید و در پیش خلیفه بر وی گواهیهای محال داد و همه مشایخ بدان رنجه دل گشتند.
و این غلام الخلیل مردی مرائی بود و دعوی پارسائی و صوفیگری کردی. خود را در پیش خلیفه و سلطانیان معروف گردانیده بود به مکر و شعبده و دین را به دنیا بفروخته چنان که اندر زمانهٔ ما بسیارند و مساوی مشایخ و درویشان بر دست گرفته بود در پیش خلیفه. و مرادش آن بود تا مشایخ مهجور گردند و کس بدیشان تبرک نکند تا جاه وی بر جای بماند.

خنک سمنون و مشایخ که مر ایشان را یک کس بود بدین صفت. امروز در این زمانه هر محققی را صد هزار غلام الخلیل هست. اما باک نیست؛ که به مردار، کرکسان اولی تر باشند.
و چون جاه سمنون اندر بغداد بزرگ شد، هر کسی بدو تقرب کردند. غلام الخلیل را از آن رنج کرد و وضع ها برساختن گرفت. تا زنی را چشم بر جمال سمنون افتاد، خود را بر وی عرضه کرد. وی ابا کرد. تا آن زن نزدیک جنید شد که: «سمنون را بگوی تا مرا به زنی کند.» جنید را از آن ناخوش آمد. وی را زجر کرد. زن به نزدیک غلام الخلیل آمد و تهمتی چنان که زنان نهند بر وی نهاد و غلام الخلیل چنان که اعدا شنوند بشنود و سعایت بر دست گرفت و خلیفه را بر وی متغیر کردتا بفرمود که وی را بکشند. چون سیاف را بیاوردند و از خلیفه فرمان خواستند، چون خلیفه فرمان خواست داد زبانش بگرفت. چون شب درآمد بخفت، به خواب دید که: «زوال جان سمنون در زوال ملک تو بسته است.» دیگر روز عذر خواست و بخوبی بازگردانید.

و وی را کلام عالی است و اشارت دقیق اندر حقیقت محبت و وی آن بود که از حجاز می آمد، اهل فید گفتند: «ما راسخون گوی.» بر منبر شد و سخن می گفت، مستمع نداشت. روی به قنادیل کرد و گفت: «با شما می گویم.» آن همه قندیل ها درهم افتاد و خرد بشکست.
از وی رضی الله عنه می آید که گفت: «لایعبر عن شیء الا بما هو أرق منه، ولاشیء أرق من المحبة، فبم یعبر عنها؟»

یعنی عبارت از چیزی نازک تر از آن چیز باشد، و چون ارق محبت هیچ چیز نباشد، به چه چیز عبارت از آن کنند؟ و مراد این، آن است که عبارت از محبت منقطع است؛ از آن چه عبارت صفت معبر بود و محبت صفت محبوب است. پس عبارت این مر حقیقت آن را ادراک نتواند کرد و الله اعلم بالصواب.

English translation

And among them: the sun of the sky of love and the exemplar of the people of spiritual practice, Abu al-Husayn Samnun ibn Abd Allah al-Khawwas, may Allah be pleased with him.

He was without peer in his age and held a great rank in love. All the shaykhs held him in high esteem. They called him 'Samnun the Lover,' while he himself had taken the name 'Samnun the Liar.'

He suffered many hardships from Ghulam al-Khalil, who gave absurd, false testimonies against him before the Caliph, and all the shaykhs were grieved at heart by that.

This Ghulam al-Khalil was a hypocritical man who laid claim to piety and Sufism. He had made himself renowned before the Caliph and the rulers through deceit and trickery, and had sold religion for worldly gain—as there are many such people in our own age—and he took up the faults of the shaykhs and dervishes before the Caliph. His aim was that the shaykhs should be shunned and that no one should seek blessing from them, so that his own standing might remain in place.

Blessed are Samnun and the shaykhs, for whom there was but one such person of this kind. Today in this age every true seeker has a hundred thousand Ghulam al-Khalils. But there is no harm in it; for vultures are the fitter companions of carrion.

When Samnun's standing grew great in Baghdad, everyone sought to draw near to him. This pained Ghulam al-Khalil, and he began to contrive schemes. Then a certain woman's eye fell upon the beauty of Samnun, and she offered herself to him. He refused. So that woman went to Junayd, saying: 'Tell Samnun to marry me.' Junayd was displeased by this and rebuked her. The woman then went to Ghulam al-Khalil and laid against him an accusation such as women devise, and Ghulam al-Khalil listened as enemies listen, and took up the slander, and turned the Caliph against him, until he ordered that Samnun be put to death.

When the executioner was brought and they sought the command from the Caliph, just as the Caliph was about to give the order his tongue was seized. When night came he went to sleep and saw in a dream: 'The undoing of Samnun's life is bound up with the undoing of your kingdom.' The next day he asked pardon and graciously revoked the order.

He has lofty discourse and subtle allusions concerning the reality of love. It was he who, coming from the Hijaz, when the people of Fayd said, 'Speak to us, O firmly-grounded one,' mounted the pulpit and began to speak, but had no listeners. He turned toward the lamps and said: 'It is to you that I am speaking.' At that, all those lamps clashed together and shattered into pieces.

It is related from him, may Allah be pleased with him, that he said: 'Nothing can be expressed except by that which is subtler than it, and nothing is subtler than love, so by what can it be expressed?'

That is, the expression of a thing is made by something more delicate than that thing, and since nothing is more delicate than love, by what can it then be expressed? The meaning of this is that the expression of love is cut off; for expression is an attribute of the one who expresses, whereas love is an attribute of the Beloved. Thus this expression cannot grasp the reality of that love—and Allah knows best what is correct.

Updated 2026-07-20

Contributors are:

Who are from:

References