1Cademy - بخش ۱ - بابُ اثباتِ العلم / Section 1 - The Chapter on the Affirmation of Knowledge

Learn Before

کشف المحجوب / Kashf al-Mahjub

Excerpt

بخش ۱ - بابُ اثباتِ العلم / Section 1 - The Chapter on the Affirmation of Knowledge

Original content

قوله تعالی فی صفة العلماء: «انما یخشی الله من عباده العلماء (۲۸/فاطر).»
و پیغمبر گفت، صلی الله علیه و سلم: «طلب العلم فریضة علی کل مسلم.» و نیز گفت، علیه السلام: «أطلبوا العلم ولو بالصین.»

و بدان که علم بسیار است و عمر کوتاه، و آموختن جملهٔ علوم بر مردم فریضه نه، چون علم نجوم و طب و علم حساب و صنعتهای بدیع و آن چه بدین ماند، به جز از این هر یک بدان مقدار که به شریعت تعلق دارد: نجوم مر شناخت وقت را اندر شب، و طب مر احتمارا، و حساب مر فرایض و مدت عدت را، و آن چه بدین ماند. پس فرایض علم چندان است که عمل بدان درست آید و خدای عز و جل ذم کرد آنان را که علوم بی منفعت آموزند؛ لقوله، تعالی: «ویتعلمون مایضرهم ولاینفعهم (۱۰۲/البقره.» و رسول علیه السلام زینهار خواست و گفت: «أعوذبک من علم لاینفع.»
پس بدان که از علم اندک عمل بسیار توان گرفت، و باید که علم مقرون عمل باشد؛ کما قال، علیه السلام: «المتعبد بلافقه کالحمار فی الطاحونة.» متعبدان بی فقه را به خر خرآس مانند کرده که هرچند می گردد بر پی نخستین باشد و هیچ راهشان رفته نشود.

و از عوام گروهی دیدم که علم را بر عمل فضل نهادند، و گروهی عمل را بر علم و این هر دو باطل است؛ از آن که عمل بی علم عمل نباشد. عمل آنگاه عمل گردد که موصول علم باشد تا بنده بدان مر ثواب حق را متوجه گردد. چون نماز که تا نخست علم ارکان طهارت و شناخت آب و معرفت قبله و کیفیت نیت و ارکان نماز نبود، نماز نماز نبود. پس چون عمل به عین علم عمل گردد، چگونه جاهل آن را از این جدا گوید؟ و آنان که علم را بر عمل فضل نهادند هم محال باشد؛ که علم بی عمل علم نباشد؛ از آن که آموختن و یادداشتن و یادگرفتن وی جمله عمل باشد، از آن است که بنده بدان مثاب است. و اگر علم عالم به فعل و کسب وی نبودی، وی را بدان هیچ ثواب نبودی.
و این سخون دو گروه است: یکی آنان که نسبت به علم کنند مر جاه خلق را و طاقت معاملت آن ندارند و به تحقیق علم نرسیده باشند، عمل را از آن جدا کنند؛ که نه علم دانند نه عمل، تا جاهلی گوید: «قال نباید، حال باید»، و دیگری گوید: «علم باید، عمل نباید».

و از ابراهیم ادهم رحمةالله علیه می آید که: سنگی دیدم بر راه افکنده، و بر آن سنگ نبشته که: «مرا بگردان و بخوان.» گفتا: بگردانیدمش. بر آن نبشته بود که: «أنت لاتعمل بما تعلم، کیف تطلب مالاتعلم. تو به علم خود عمل می نیاری، محال باشد که نادانسته طلب کنی. «یعنی کار بند آن باش که دانی تا به برکات آن نادانسته نیز بدانی.
و انس بن مالک گوید، رضی الله عنه: «همة العلماء الدرایة وهمة السفهاء الروایة»؛ از آن چه اخوات جهل از علما منفی باشد. آن که از علم، جاه و عز دنیا طلبد نه عالم بود؛ زیرا که طلب جاه و عز از اخوات جهل بود. و هیچ درجه نیست اندر مرتبهٔ علم؛ که چون آن نباشد هیچ لطیفهٔ خداوند را تعالی نشناسد، و چون آن موجود باشد همه مقامات و شواهد و مراتب را سزاوار باشد.

English translation

His words, the Exalted, describing the scholars: «Only those of His servants who have knowledge fear Allah (35/Fatir:28).» And the Prophet said, peace be upon him: «Seeking knowledge is an obligation upon every Muslim.» And he also said, peace be upon him: «Seek knowledge even unto China.» And know that knowledge is vast and life is short, and learning all the sciences is not an obligation upon people—such as the science of astronomy, medicine, arithmetic, ingenious crafts, and the like—except for each of these to the extent that it relates to the sharia: astronomy for knowing the time at night, medicine for treatment (cupping), arithmetic for the obligatory inheritance shares and the duration of the waiting period, and the like. So the obligatory portion of knowledge is only that by which practice becomes correct. And God, mighty and majestic, condemned those who learn sciences without benefit; for His words, the Exalted: «And they learn what harms them and does not benefit them (2/Baqara:102).» And the Messenger, peace be upon him, sought refuge and said: «I seek refuge in You from knowledge that does not benefit.» So know that from little knowledge much practice can be derived, and knowledge must be joined with practice; as he said, peace be upon him: «The worshipper without understanding is like a donkey at the mill.» He likened the worshippers without fiqh to the mill-donkey, which however much it turns remains upon its first track and traverses no road. And among the common people I saw a group who gave preference to knowledge over practice, and a group who gave preference to practice over knowledge, and both of these are false; because practice without knowledge is not practice. Practice becomes practice only when it is joined to knowledge, so that the servant thereby turns toward the reward of the Truth. Like prayer—until there is first knowledge of the pillars of purity, and knowledge of water, and recognition of the qibla, and the manner of intention, and the pillars of prayer, prayer is not prayer. So since practice becomes practice by the very essence of knowledge, how does the ignorant one separate the one from the other? And those who gave preference to knowledge over practice are likewise mistaken; for knowledge without practice is not knowledge; because its learning and remembering and acquiring are all practice, for by it the servant is rewarded. And if the scholar's knowledge were not through his action and acquisition, he would have no reward for it. And these words concern two groups: one, those who attribute themselves to knowledge for the sake of the esteem of the people and do not have the strength for its practice and have not reached the verification of knowledge; they separate practice from it, for they know neither knowledge nor practice, until an ignorant one says: 'One should not have discourse (qal), one should have the state (hal)', and another says: 'Knowledge is needed, practice is not needed.' And it is related from Ibrahim ibn Adham, may God's mercy be upon him: I saw a stone thrown upon the road, and on that stone was written: 'Turn me over and read.' He said: I turned it over. On it was written: 'You do not act by what you know, how then do you seek what you do not know.' You do not act upon your knowledge; it is impossible that you should seek the unknown. Meaning: be a practitioner of what you know, so that by its blessings you may also come to know the unknown. And Anas ibn Malik said, may God be pleased with him: 'The aspiration of the scholars is comprehension, and the aspiration of the foolish is mere transmission'; because the sisters of ignorance are negated from the scholars. One who seeks from knowledge worldly esteem and honor is not a scholar; for seeking esteem and honor is among the sisters of ignorance. And there is no degree within the rank of knowledge; for when it is absent, one recognizes none of the subtleties of the Lord, the Exalted, and when it is present, one is worthy of all the stations and witnessings and ranks.

Updated 2026-07-20

Contributors are:

Who are from:

References