1Cademy - بخش ۵۷ - ۵۷ ابوبکر دُلَف بن جَحدر الشّبلی، رضی اللّه عنه / Section 57 - 57 Abu Bakr Dulaf ibn Jahdar al-Shibli, May Allah Be Pleased with Him

Learn Before

کشف المحجوب / Kashf al-Mahjub

Excerpt

بخش ۵۷ - ۵۷ ابوبکر دُلَف بن جَحدر الشّبلی، رضی اللّه عنه / Section 57 - 57 Abu Bakr Dulaf ibn Jahdar al-Shibli, May Allah Be Pleased with Him

Original content

و منهم: سکینهٔ احوال، و سفینهٔ مقال، ابوبکر دلف بن جحدر الشبلی، رضی الله عنه
از بزرگان و مذکوران مشایخ بود. روزگاری مهذب و وقتی مطیب داشت با حق تعالی. و وی را اشارات لطیف است و ستوده؛ کما قال واحد من المشایخ المتأخرین: «ثلاثة من عجائب الدنیا: إشارات الشبلی، و نکت المرتعش، و حکایات جعفر.»

وی از کبار قوم و سادات اهل طریقت بود. ابتدا پسر حاجب الحجاب خلیفه بود. اندر مجلس خیر النساج رحمه الله توبه کرد؛ و تعلق ارادت به جنید کرد و بسیاری از مشایخ را دیده بود.
از وی می آید که گفت در معنی قول خدای، عز وجل، قل للمؤمنین یغضوا من أبصارهم (۳۰/النور):«ای أبصار الرؤوس عن المحارم و أبصار القلوب عما سوی الله.» بگو مر مؤمنان را تا چشم سر نگاه دارند از نظر به شهوت، و چشم دل نگاه دارند از انواع فکرت به جز اندیشهٔ رؤیت. پس متابعت شهوت و ملاحظهٔ محارم از غفلت است و مصیبت مهین مر اهل غفلت را آن است که از عیوب خود جاهل باشند. و آن که این جا جاهل بود آن جا جاهل بود؛ لقوله، تعالی: «من کان فی هذه أعمی فهو فی الآخرة أعمی (۷۲/الاسراء).» و به حقیقت تا حق تعالی ارادت شهوت از دل کسی پاک نکند، چشم سر از غوامض آن محفوظ نگردد و تا ارادت خود اندر دل کسی اثبات نکند، چشم سر از نظر به غیر محفوظ نگردد.

از وی همی آید که: روزی به بازار اندر آمد. قومی گفتند: «هذا مجنون.» وی گفت، رضی الله عنه: «أنا عندکم مجنون و أنتم عندی أصحاء، فزاد الله فی جنونی وزاد فی صحتکم.»
من به نزدیک شما دیوانه ام و شما به نزدیک من هشیار. جنون من از شدت محبت است و صحت شما از غایت غفلت.پس خداوند اندر دیوانگی من زیادت کناد تا قربم در قرب زیادت شود و در هشیاری شما زیادت کناد تا بعدتان بر بعد زیادت گردد.

و این قول از غیرت بود؛ که تا خود چرا کسی اندر آن درجه باشد که دوستی را از دیوانگی فرق نکند. والله اعلم.

English translation

And among them: the tranquility of states and the vessel of discourse, Abu Bakr Dulaf ibn Jahdar al-Shibli, may Allah be pleased with him.

He was among the great and celebrated of the masters. He had a refined career and a sweet time with God Most High. He has subtle and praiseworthy sayings, as one of the later masters said: 'Three of the wonders of the world: the allusions of al-Shibli, the fine points of al-Murta'ish, and the tales of Ja'far.'

He was among the elders of the folk and the chiefs of the people of the path. In the beginning he was the son of the caliph's chamberlain. He repented in the assembly of Khayr al-Nassaj, may Allah have mercy on him; and he attached his devotion to al-Junayd, and he had seen many of the masters.

It is related from him that he said, concerning the meaning of God's word, Mighty and Majestic, 'Tell the believers to lower their gaze' (Qur'an 24:30): 'The eyes of the heads from forbidden things, and the eyes of the hearts from all that is other than God.' Tell the believers to guard the eye of the head from looking with lust, and to guard the eye of the heart from all kinds of thought except the thought of the Vision. So following lust and gazing upon forbidden things is from heedlessness, and the greatest calamity for the heedless is that they are ignorant of their own faults. And whoever is ignorant here is ignorant there; for His saying, Most High: 'Whoever is blind in this [world] will be blind in the Hereafter' (Qur'an 17:72). And in truth, until God Most High purifies the desire for lust from someone's heart, the eye of the head is not preserved from its obscurities; and until He establishes His own will in someone's heart, the eye of the head is not preserved from looking at other-than-Him.

It is also related from him that: one day he came into the marketplace. A group said: 'This man is mad.' He said, may Allah be pleased with him: 'To you I am mad and you to me are sane; so may God increase my madness and increase your sanity.'

I am mad in your eyes and you are sober in mine. My madness is from the intensity of love and your sanity is from the utmost heedlessness. So may God increase me in my madness so that my nearness increases in nearness, and increase you in your sobriety so that your distance increases in distance.

And this saying was from jealous zeal (ghayrat); for why should anyone be in that degree in which they cannot distinguish love from madness. And God knows best.

Updated 2026-07-20

Contributors are:

Who are from:

References