logo
How it worksCoursesResearch CommunitiesBenefitsAbout Us
Schedule Demo
Learn Before
Excerpt

بخش ۴۰ - ۴۰ ابومحمدسهل بن عبداللّه التُّستَری، رضی اللّه عنه / Section 40 - 40 Abu Muhammad Sahl ibn Abdullah al-Tustari, May Allah Be Pleased with Him

Original content

و منهم: مالک القلوب، و ماحی العیوب، ابومحمد سهل بن عبدالله التستری، رضی الله عنه
امام وقت بود و به همه زبان ها ستوده. وی را ریاضات بسیار است و معاملات نیکو و کلام لطیف اندر اخلاص و عیوب افعال.

و علمای ظاهر گویند: «هو جمع بین الشریعة والحقیقة. او جمع کرده است میان شریعت و حقیقت.» و این از ایشان خطاست؛ از آن چه کس خود فرق نکرده است، و شریعت جز حقیقت نیست و حقیقت جز شریعت نی و به حکم آن که عبارات آن پیر رضوان الله علیه اندر ادراک سهل تر است و طبایع بهتر اندر یابند، این سخن گویند و چون حق تعالی جمع کرده است میان حقیقت و شریعت، محال باشد که اولیای او فرق کنند ولامحاله چون فرق حاصل آمد، رد یکی و قبول دیگری بیاید. پس رد شریعت الحاد بود و رد حقیقت شرک و آن فرق که کنند مر تفریق معنی را نیست که اثبات حد است؛ چنان که گوید: «لاإله إلا الله حقیقة، محمد رسول الله شریعة.» اگر کسی خواهد که اندر حال صحت ایمان یکی را از دیگری جدا کند نتواند کرد و خواستش باطل و در جمله شریعت فرع حقیقت بود؛ چنان که معرفت حقیقت است و پذیرفت فرمان معروف شریعت. پس این ظاهریان را هر چه طبع اندر آن نیفتد بدان منکر شوند، و انکار اصلی از اصول راه حق با خطر بود و الحمد لله علی الإیمان.
و از وی می آید که گفت: «ماطلعت شمس ولاغربت علی أهل وجه الأرض الا وهم جهال بالله، إلا من یؤثر الله علی نفسه وروحه ودنیاه و آخرته.» آفتاب برنیامد و فرو نشد بر هیچ کس از روی زمین که وی نه به خداوند تعالی جاهل بود، مگر آن که وی را برگزید بر تن و جان و دنیا و آخرت؛ یعنی هر که دست اندر آگوش خود دارد، دلیل آن بود که وی به خداوند عز و جل جاهل بود؛ از آن چه معرفت وی ترک تدبیر اقتضا کند و ترک تدبیر تسلیم بود و اثبات تدبیر از جهل باشد به تقدیر. والله اعلم.

English translation

And among them: the Owner of Hearts and the Effacer of Faults, Abu Muhammad Sahl ibn Abdullah al-Tustari, may Allah be pleased with him. He was the imam of his age, praised in every tongue. His spiritual disciplines (riyazat) were many, his conduct (mu'amalat) excellent, and his speech subtle concerning sincerity and the faults of actions. The scholars of the exoteric say: 'Huwa jama'a bayn al-shari'a wa'l-haqiqa — he united the Law (shari'a) and the Reality (haqiqa).' But this is an error on their part; for no one has himself separated them, and the shari'a is nothing but haqiqa and haqiqa nothing but shari'a. Because the expressions of that elder (may God's approval be upon him) are easier to grasp and natures apprehend them better, they say this. Since God Most High has united haqiqa and shari'a, it is impossible that His saints should separate them; and inevitably, once separation occurs, the rejecting of one and accepting of the other follows. So rejecting the shari'a is heresy (ilhad), and rejecting the haqiqa is polytheism (shirk). The distinction they make is not to divide the meaning, but is the affirming of a definition; as one says: 'La ilaha illa Allah is haqiqa, Muhammad rasul Allah is shari'a.' If someone, in the state of sound faith, should wish to sever one from the other, he could not, and his wish is void. In sum, the shari'a is a branch of the haqiqa, just as gnosis (ma'rifa) is haqiqa and accepting the command of the Known One is shari'a. So whatever these exotericists' natures do not incline toward, they deny; and to deny a fundamental among the fundamentals of the path of Truth is perilous — praise be to God for faith. And it is related that he said: 'Ma tala'at shamsun wa la gharabat 'ala ahli wajhi'l-ard illa wa hum juhhalun bi'llah, illa man yu'thiru'llaha 'ala nafsihi wa ruhihi wa dunyahu wa akhiratihi.' The sun has not risen and set upon anyone on the face of the earth but that he was ignorant of God Most High, except one who preferred Him over his body, his soul, this world, and the hereafter; meaning: whoever keeps his hand clasped to himself, it is proof that he was ignorant of God, mighty and glorious — for his gnosis requires the abandonment of self-contrivance (tadbir), and abandoning contrivance is submission (taslim), while affirming contrivance arises from ignorance of the divine decree (taqdir). And God knows best.

0

1

Updated 2026-07-20

Contributors are:

G
Gemini AI
🏆 2

Who are from:

G
Google
🏆 2

References

Tags

Humanities

Literature

Persian Literature Prerequisite Course

Related
Learn After