1Cademy - بخش ۳۱ - خردنامه هرمس / Section 31 - The Book of Wisdom of Hermes (Khirad-nama-yi Hirmis)

Learn Before

Haft Awrang

Poem

بخش ۳۱ - خردنامه هرمس / Section 31 - The Book of Wisdom of Hermes (Khirad-nama-yi Hirmis)

Original content

ز هرمس که هر مس زر ناب کرد
جهان پر گهرهای نایاب کرد

به ما درس حکمت چنین آمده ست
سزاوار صد آفرین آمده ست

که ای مهبط فضل جان آفرین
نمودار صنع جهان آفرین

به دانشوری شکر نعمت گزار
گه شکر بر نعمت کردگار

نباشد چنان هیچ شکری شگرف
که نعمت شود در حق خلق صرف

نهد لقمه از خوان فضل خدای
به کام فقیران بی دست و پای

تمنای دنیا و سودای دین
به یک سینه با هم نگردد قرین

چو دین بایدت رخ ز دنیا بتاب
کز آبادی این شود آن خراب

به هر پیشه آن کس که دانا بود
به جمع همه کی توانا بود

چو گیرد به کف دوک ریسندگی
کشد نوک کلک از نویسندگی

ور آغاز نامه نوشتن کند
کی آهنگ پشمینه رشتن کند

نیاید ز یک دست کردن دو کار
نشاید به یک دل گرفتن دو یار

چو پرهیزگاری شود پیشه ات
بود خیرخواهی در اندیشه ات

حذر کن ز راهی که رو در شر است
که آن ره سوی چه تو را رهبر است

قدم را نگهدار ازین تیره راه
مبادا که ناگه در افتی به چاه

به سوگند ناراست مگشا زبان
که دل را گزند است و جان را زیان

به هر سفله اش نیز تلقین مکن
وز آن خویش را رخنه در دین مکن

همی دانم از خوی ناساز او
که گردی به بشکستن انباز او

به راه جهالت مشو تیز گام
مبر دست مکنت به کسب حرام

که گر کیسه ات را دهد فربهی
کند سینه ات را ز ایمان تهی

مکن میل دنیا و لذات او
که نعت خوشی نیست در ذات او

گرفتار دنیا به دریاست غرق
گران سنگ باری نهاده به فرق

به ساحل نیفکنده زان موج رخت
دهد جان شیرین در آن موج سخت

به اخلاق اهل کرم روی کن
به اکرام هر نیک و بد خوی کن

به اکرام نیکان به نیکی گرای
که خشنود باشد ز نیکان خدای

به تعظیم شو با بدان سازگار
بدی شان به نیکی ز خود باز دار

اگر یابی آگاهی از عیب کس
به هر کس ازان بر نیاور نفس

تو هستی بشر دیگران هم بشر
نباشد بشر پای تا سر هنر

ز خیر بشر شرش افزون تر است
حروف بشر بیشتر زان شر است

مبادا که چو عیبی از جیب تو
زند سر کند دیگری عیب تو

تهیدستی و زهد و طاعتوری
به از مال بسیار و جرم آوری

چو آید به سر نوبت مال و جاه
رود مالت از دست و ماند گناه

دو مردن بود آدمیزاد را
گرفتار این محنت آباد را

یکی مردن از شهرت حرص و آز
ز بایست ها داشتن دست باز

دوم رشته جان بریدن ز تن
گسستن کشش های روح از بدن

کسی کو به مرگ نخستین شتافت
ز مرگ دوم عمر جاوید یافت

درین موج زن لجه رنج و بیم
ندارد جز این بهره مرد حکیم

که خود را کشیده ست بر ساحلی
گرفته ز موجش برون منزلی

گشاده ز دل دیده اعتبار
به نظاره بنشسته لیل و نهار

که چون دیگران غرق دریا شوند
به موج اندرون زیر و بالا شوند

متاع خود آخر به طوفان دهند
جگر تشنه و خشک لب جان دهند

چو با تو شود مدعی سخت گوی
به جز راه حلم و مدارا مپوی

شود چون ز انصاف خیزد خطاب
خطاپیشگان را دلیل صواب

اگر نرم خواهی حریف درشت
بود راحت کف به از رنج مشت

خشونت ز پولاد مردآزمای
به سوهان توان سود نی چوب سای

نیاراسته دل به فضل و ادب
مکن زینت جامه و جا طلب

چو نقش ادب از درون کاستی
برون را چه حاصل که آراستی

تو در بند زیور پی دیگران
تف افکن به روی تو دانشوران

English translation

From Hermes, who turned every copper into pure gold, and filled the world with rare jewels, such a lesson of wisdom has come to us, worthy of a hundred praises: "O place upon which the grace of the Life-Giver descends, manifestation of the craft of the World-Creator, through learning give thanks for the blessing, at times give thanks for the bounty of the Creator. No thanksgiving is so magnificent as when the blessing is spent for the good of creatures. He sets a morsel from the table of God's grace into the mouths of the helpless poor. The longing for the world and the passion for religion cannot be joined together in one breast; if you require religion, turn your face from the world, for by the flourishing of one the other is ruined. He who is skilled in every craft, how can he be capable in all at once? When he takes the spinning spindle in hand, he withdraws the pen's tip from writing; and if he sets out to write a letter, when would he take up the spinning of wool? Two tasks cannot be done with one hand; two friends should not be held with one heart. When piety becomes your profession, benevolence will dwell in your thought. Beware of the road that runs toward evil, for that road is a guide leading you to the pit. Keep your step from this dark road, lest you suddenly fall into the well. Do not loosen your tongue to a false oath, for it harms the heart and injures the soul. Do not prompt it to any base person either, and do not make a breach in your own religion by it; I know well from his discordant temperament that you would become a partner in his ruin. Do not step quickly upon the road of ignorance; do not stretch your hand of power to unlawful gain, for though it may fatten your purse, it empties your breast of faith. Do not incline to the world and its pleasures, for there is no attribute of true delight in its essence. The one captive to the world is drowned in a sea, a heavy stone-burden laid upon his head; not having cast his baggage ashore from that wave, he surrenders his sweet life in that harsh wave. Turn toward the character of the generous; accustom yourself to honoring every good and bad person. In honoring the good, incline to goodness, for God is well-pleased with the good. Be accommodating with the bad through respect; ward off their evil from yourself with good. If you become aware of someone's fault, do not breathe a word of it to anyone. You are human and others are human too; a human being is not virtue from head to foot. The evil of a human exceeds his good; even the letters of 'bashar' (human) hold more of that 'sharr' (evil). Let it not be that when a fault emerges from your own collar, another lays bare your fault. Empty-handedness with abstinence and devoutness is better than abundant wealth and committing sin. When the turn of wealth and rank comes to its end, your wealth departs your hand and the sin remains. There are two deaths for the child of Adam, the captive of this abode of tribulation: one is dying to the fame of greed and avarice, withholding the hand from cravings; the second is cutting the thread of life from the body, severing the pulls of the soul from the flesh. He who hastens to the first death gains from the second death eternal life. In this wave-tossing deep of pain and dread, the wise man has no share but this: that he has drawn himself onto a shore, taken a dwelling beyond its waves, opened from his heart the eye of discernment, and sits in contemplation night and day, watching how others drown in the sea, tossed up and down within the waves, surrendering their goods at last to the storm, giving up the soul with parched liver and dry lip. When a harsh-spoken adversary confronts you, tread no path but that of forbearance and gentleness. When speech arises from fairness, it becomes a proof of right even to the wrongdoers. If you would soften a rough opponent, the ease of an open palm is better than the pain of a fist. Roughness in man-testing steel can be smoothed with a file, not with a wooden rasp. With the heart unadorned by virtue and courtesy, do not seek the ornament of garment and station; when you have let the mark of courtesy wither within, what is gained by adorning the outside? You are bound up in finery for the sake of others, yet the learned spit upon your face."

Updated 2026-07-19

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related