1Cademy - بخش ۲۴ - حکایت آن مرغ ماهیگیر که حیله ای ساخت و آن ماهی ساده را در دام انداخت / Section 24 - The Tale of That Fisher Bird That Devised a Trick and Cast That Simple Fish into the Trap

Learn Before

Haft Awrang

Poem

بخش ۲۴ - حکایت آن مرغ ماهیگیر که حیله ای ساخت و آن ماهی ساده را در دام انداخت / Section 24 - The Tale of That Fisher Bird That Devised a Trick and Cast That Simple Fish into the Trap

Original content

به عمان یکی مرغ فرتوت بود
که از ماهیش قوت و قوت بود

به جز ساحل بحر منزل نداشت
به جز ماهی از صید حاصل نداشت

به قصدش همه چشم بودی چو دام
که چون شست از وی رسیدی به کام

چنان شد بر او ضعف پیری درست
که اسباب صیادیش گشت سست

ز هر طعمه روزی تهی حوصله
وز آن ضعف و بی حاصلی در گله

ز صید غرض چشم امید بست
به نظاره بر طرف دریا نشست

دو صد جوق ماهی در آن آبگیر
همی دید چون نقش چین بر حریر

رخ آب ازان ماهیان جا به جای
چو پولاد مصقول جوهرنمای

به حرمان دلی داشت زانها دو نیم
چو محروم مفلس ز خوان لئیم

شکم گرسنه لقمه از کام دور
ز طبع غذا جوی آرام دور

ز ناگه یکی ماهی او را بدید
بدو کرد آغاز گفت و شنید

که ای آفت جان دلخستگان
دل آزار خیل زبان بستگان

رسد از تو تیر بلا فوج فوج
زره پوش از آنیم دایم ز موج

کنون رفته از کار می بینمت
به سستی گرفتار می بینمت

چرا ریخت زینسان پر و بال تو
ز قوت فرو ماند چنگال تو

بگفتا شدم پیر و بیماریم
درافکند از پا به سرباریم

بدیم از ضمیر بداندیش رفت
پشیمانم از هر چه زین پیش رفت

ز من هر که را زخم جانی رسید
همه از غرور جوانی رسید

بر این ساحل امروز دارم قرار
ز آزار هر جانور توبه کار

مرا یک دو شاخ گیاه است بس
چرا جویم از حرص آزار کس

دلم چون شد از وایه طبع پاک
گرم لقمه ماهی نباشد چه باک

خود آن لقمه آسیب جان و تن است
که در وی نهان کرده صد سوزن است

بیا تا ز هر تیرگی خم زنیم
زمانی به هم از صفا دم زنیم

دل از ظلمت ظلم صافی کنیم
به آیین عدلش تلافی کنیم

بر این قول گر اعتمادیت نیست
وز این نکته در دل گشادیت نیست

بگیر این گیاه به هم تافته
ز بس تافته محکمی یافته

دهانم به آن رشته محکم ببند
که تا باشی ایمن ز هر ناپسند

چو بیچاره ماهی شنید آن فریب
نماند از فریبنده هیچش نهیب

گرفت آن گیا را و سویش شتافت
گذرگاه خود جز گلویش نیافت

به یک جستن او را ز جا در ربود
فکندش به جایی که گویی نبود

ربود از کف بحر مشتی درم
نهان ساخت در غله دان عدم

بیا ساقی آن جام گیتی فروز
که شب را نهد راز بر روی روز

بده تا ز مکر آوران جهان
نماند ز ما هیچ مکری نهان

بیا مطربا همچو دانا حکیم
که می داند از نبض حال سقیم

بنه بر رگ چنگ انگشت خویش
بدان درد پنهان هر سینه ریش

English translation

In Oman there was a decrepit old bird whose strength and sustenance came from fish. It had no dwelling but the seashore, it gained no prey from the hunt but fish. Its every gaze was aimed like a snare at its quarry, so that its hook might reach its desire. The weakness of old age so took hold of it that its means of hunting grew feeble. Each day it was empty-crawed of any morsel, complaining of that weakness and barrenness. It closed the eye of hope upon hunting prey and sat gazing at the edge of the sea. Two hundred schools of fish in that pool it watched, like Chinese figures painted on silk. The face of the water, from those fish here and there, was like polished steel that displays its watering. In deprivation its heart was rent in two by them, like a penniless outcast at a miser's table. Belly hungry, the morsel far from its palate, by nature seeking food, far from any rest. Suddenly a fish caught sight of it and began a conversation with it, saying, 'O bane of the lives of the heart-wounded, tormentor of the host of the tongue-tied, the arrow of calamity comes from you troop upon troop; that is why we forever wear the armor of the waves. Now I see you gone from your work, I see you seized by feebleness. Why have your feathers and wings so fallen away, your talons failed of their strength?' It said, 'I have grown old, and my sickness has cast me down beneath its burden. Evil has departed from my ill-thinking mind; I repent of all that passed before. Whoever received a mortal wound from me, it all came from the pride of youth. Today I take my rest upon this shore, repentant of harming any living thing. A sprig or two of grass is enough for me; why should I, from greed, seek to harm anyone? Since my heart has grown pure of the appetite of its nature, what harm if I have no morsel of fish? That very morsel is a wound to soul and body, for within it a hundred needles lie hidden. Come, let us turn aside from all darkness, for a while let us breathe together in purity. Let us cleanse the heart of the darkness of oppression, and make amends by the rule of its justice. If you have no trust in this word, and this point opens nothing in your heart, take this grass twisted together, so much twisted that it has grown firm, and bind my mouth tight with that cord, so that you may be safe from anything untoward.' When the helpless fish heard that deceit, no dread of the deceiver remained in it. It took that grass and hastened toward it, finding no passage for itself but the bird's throat. With a single leap it snatched the fish from its place and cast it where it was as though it had never been. It seized a handful of coins from the sea's palm and hid them away in the granary of non-existence. Come, cupbearer, that world-illuminating cup that lays the night's secret upon the face of day. Give it, so that from the schemers of the world no scheme may remain hidden from us. Come, minstrel, like a knowing physician who reads from the pulse the condition of the sick; lay your finger upon the vein of the harp and come to know the hidden pain of every wounded breast.

Updated 2026-07-20

Contributors are:

Who are from:

References