1Cademy - حکایت بلبل / The Tale of the Nightingale

Learn Before

منطق‌الطیر / The Conference of the Birds

Poem

حکایت بلبل / The Tale of the Nightingale

Original content

بلبل شیدا درآمد مست مست
وز کمال عشق نه نیست و نه هست

معنیی در هر هزار آواز داشت
زیر هر معنی جهانی راز داشت

شد در اسرار معانی نعره زن
کرد مرغان را زفان بند از سخن

گفت: بر من ختم شد اسرار عشق
جملهٔ شب می کنم تکرار عشق

نیست چون داوود یک افتاده کار
تا زبور عشق خوانم زار زار

زاری اندر نی ز گفتار من است
زیر چنگ از نالهٔ زار من است

گل ستان ها پر خروش از من بود
در دل عشاق جوش از من بود

بازگویم هر زمان رازی دگر
در دهم هر ساعت آوازی دگر

عشق چون بر جان من زور آورد
همچو دریا جان من شور آورد

هر که شور من بدید، از دست شد
گر چه بس هشیار آمد، مست شد

چون نبینم محرمی سالی دراز
تن زنم، با کس نگویم هیچ راز

چون کند معشوق من در نوبهار
مشک بوی خویش بر گیتی نثار

می بپردازد خوشی با او دلم
حل کنم بر طلعت او مشکلم

باز معشوقم چو ناپیدا شود
بلبل شوریده کم گویا شود

زآنک رازم درنیابد هر یکی
راز بلبل گل بداند بی شکی

من چنان در عشق گل مستغرقم
کز وجود خویش محو مطلقم

در سرم از عشق گل سودا بس است
زآنک مطلوبم گل رعنا بس است

طاقت سیمرغ نارد بلبلی
بلبلی را بس بود عشق گلی

چون بود صد برگ دلدار مرا
کی بود بی برگیی کار مرا؟

گل که حالی بشکفد چون دلکشی
از همه در روی من خندد خوشی

چون ز زیر پرده گل حاضر شود
خنده بر روی منش ظاهر شود

کی تواند بود بلبل یک شبی
خالی از عشق چنان خندان لبی؟

هدهدش گفت: ای به صورت مانده باز!
بیش از این در عشق رعنایی مناز

عشق روی گل بسی خارت نهاد
کارگر شد بر تو و کارت نهاد

گل اگر چه هست بس صاحب جمال
حسن او در هفته ای گیرد زوال

عشق چیزی کآن زوال آرد پدید
کاملان را آن ملال آرد پدید

خندهٔ گل گر چه در کارت کشد
روز و شب در نالهٔ زارت کشد

درگذر از گل که گل هر نوبهار
بر تو می خندد نه در تو، شرم دار

English translation

The frenzied Nightingale entered, utterly intoxicated, From the perfection of love, neither non-existent nor existent. In every one of his thousand songs he held a meaning; Beneath every meaning, he held a world of secrets. He began to cry out in the secrets of meanings, Stilling the tongues of the birds from speech. He said: 'The secrets of love are sealed upon me; All through the night I repeat the litany of love. Is there no one like David, fallen in the path, That I may chant the Psalms of love most plaintively? The wailing within the reed-flute is from my speech; The low notes of the harp are from my mournful cry. The rose gardens are filled with clamor because of me; The boiling in the hearts of lovers is because of me. At every moment I reveal a different secret; At every hour I let out a different song. When love exerts its power upon my soul, Like the sea, my soul is thrown into turmoil. Whoever witnessed my turmoil lost their self-control; Though they came quite sober, they became drunk. When I find no confidant for a long year, I keep my peace and tell my secret to none. When my beloved, in the time of new spring, Scatters her musky fragrance upon the world, My heart is joyfully occupied with her; I solve my problems through her countenance. Yet when my beloved becomes invisible again, The agitated Nightingale becomes less vocal. For not everyone can grasp my secret; Without doubt, the Rose knows the Nightingale's secret. I am so drowned in the love of the Rose That I am utterly annihilated from my own existence. The passion for the Rose is sufficient in my mind, For the beautiful Rose is enough as my heart's desire. A Nightingale cannot endure the Simorgh; For a Nightingale, the love of a Rose is enough. When my beloved has a hundred petals, How could destitution be my lot? The Rose that blooms now so charmingly, Laughs happily at me from all sides. When the Rose emerges from beneath the veil, Its smile is made manifest toward me. How can a Nightingale be for a single night Devoid of love for such a smiling lip?' The Hoopoe said to him: 'O you who remain stuck in outward form! Boast no more of your elegance in love. The love of the Rose's face has placed many thorns in your path; It has taken effect upon you and set your condition. Though the Rose is indeed possessed of great beauty, Its fairness suffers decline within a week. Love for that which brings about decline Causes weariness in those who are perfect. Though the Rose's smile draws you into your task, Day and night it draws you into plaintive wailing. Pass beyond the Rose, for every new spring The Rose laughs at you, not with you; have some shame.'

Updated 2026-07-02

Contributors are:

Who are from:

References