logo
How it worksCoursesResearch CommunitiesBenefitsAbout Us
Schedule Demo
Learn Before
Poem icon
Poem

تحیر بایزید / The Bewilderment of Bayazid

متن و ترجمه / Text and Translation

بایزید آمد شبی بیرون ز شهراز خروش خلق خالی دید دهر
Bayazid came out of the city one night
He saw the world empty of the clamor of the people
ماهتابی بود بس عالم فروزشب شده از پرتو او مثل روز
There was a very world-illuminating moonlight
The night had become like day from its ray
آسمان پر انجم آراستههر یکی کار دگر را خاسته
The sky adorned, full of stars
Each one risen for a different task
شیخ چندانی که در صحرا بگشتکس نمی جنبید در صحرا و دشت
As much as the Sheikh wandered in the desert
No one stirred in the desert and plain
شورشی بر وی پدید آمد به زورگفت یا رب در دلم افتاد شور
A strong agitation appeared within him
He said, O Lord, a commotion has fallen into my heart
با چنین درگه که در رفعت تو راستاین چنین خالی ز مشتاقان چراست
With such a court that You have in exaltation
Why is it so empty of yearners?
هاتفی گفتش که ای حیران راههر کسی را راه ندهد پادشاه
A hidden voice said to him, O bewildered one of the path
The King does not grant access to everyone
عزت این در چنین کرد اقتضاکز در ما دور باشد هر گدا
The dignity of this door required thus
That every beggar be kept far from our door
چون حریم عز ما نور افکندغافلان خفته را دور افکند
When the sanctuary of our glory casts light
It casts away the sleeping heedless ones
سالها بودند مردان انتظارتا یکی را بار بود از صد هزار
For years, men were waiting
Until one out of a hundred thousand was granted an audience
جملهٔ مرغان ز هول و بیم راهبال و پر پرخون، برآوردند آه
All the birds, from the terror and fear of the path
With bloody wings and feathers, brought forth a sigh
راه می دیدند پایان ناپدیددرد می دیدند درمان ناپدید
They saw a path with an invisible end
They saw pain with an invisible cure
باد استغنا چنان جستی دروکاسمان را پشت بشکستی درو
The wind of independence blew in it in such a way
That the back of the sky would break in it
در بیابانی که طاووس فلکهیچ می سنجد درو بی هیچ شک
In a desert where the peacock of the sky
Weighs nothing in it, without any doubt
کی بود مرغی دگر را در جهانطاقت آن راه هرگز یک زمان ؟
How could any other bird in the world
Ever have the endurance for that path for a single moment?
چون بترسیدند آن مرغان ز راهجمع گشتند آن همه یک جایگاه
When those birds became terrified of the path
They all gathered in one place
پیش هدهد آمدند از خود شدهجمله طالب گشته و بی خود شده
They came before the hoopoe, out of themselves
All becoming seekers and selfless
پس بدو گفتند ای دانای راهبی ادب نتوان شدن در پیش شاه
Then they said to him, O knower of the path
One cannot go before the King without manners
تو بسی پیش سلیمان بوده ایبر بساط ملک سلطان بوده ای
You have been before Solomon much
You have been on the carpet of the Sultan's realm
رسم خدمت سر به سر دانسته ایموضع امن و خطر دانسته ای
You have known the customs of service entirely
You have known the places of safety and danger
هم فراز و شیب این ره دیده ایهم بسی گرد جهان گردیده ای
You have also seen the ups and downs of this path
You have also wandered much around the world
رای ما آنست کاین ساعت به نقدچون تویی ما را امام حل و عقد
Our view is that at this very moment
Since you are our leader in resolving and binding
بر سر منبر شوی این جایگاهپس بساز این قوم خود را ساز راه
You should go upon the pulpit in this place
Then prepare the provisions of the path for this, your people
شرح گویی رسم و آداب ملوکزانکه نتوان کرد بر جهل این سلوک
Explain the customs and manners of kings
Because this journey cannot be made in ignorance
هر یکی را هست در دل مشکلیمی بباید راه را فارغ دلی
Each one has a difficulty in their heart
The path requires a carefree heart
مشکل دل های ما حل کن نخستتا کنیم از بعد آن عزمی درست
First, solve the problem of our hearts
So that after that we may make a proper resolve
چون بپرسیم از تو مشکل های خویشبستریم این شبهت از دلهای خویش
When we ask you about our problems
We will wipe away this doubt from our hearts
زآنک می دانیم کاین راه درازدر میان شبهه ندهد نور باز
Because we know that this long path
Will not reflect light amidst doubt
دل چو فارغ گشت، تن در ره دهیمبی دل و تن سر بدان درگه نهیم
When the heart is freed, we will put our bodies on the path
Without heart and body, we will lay our heads at that court
بعد از آن هدهد سخن را ساز کردبر سر کرسی شد و آغازکرد
After that, the hoopoe prepared his speech
He went upon the chair and began
هدهد با تاج چون بر تخت شدهرکه رویش دید عالی بخت شد
When the crowned hoopoe ascended the throne
Whoever saw his face became highly fortunate
پیش هدهد صد هزاران بیشترصف زدند از خیل مرغان سر به سر
Before the hoopoe, hundreds of thousands more
Formed ranks from the multitude of birds, end to end
پیش آمد بلبل و قمری به همتا کنند آن هر دو تن مقری به هم
The nightingale and the turtledove came forward together
So that those two could act as reciters together
هر دو آنجا برکشیدند آن زمانغلغلی افتاد ازیشان در جهان
Both raised their voices there at that time
An uproar fell into the world from them
لحن ایشان هرکه را در گوش شدبی قرار آمد ولی مدهوش شد
Whoever their melody reached their ears
Became restless but swooned
هر یکی را حالتی آمد پدیدکس نه باخود بود و نه بی خود پدید
A state appeared in every one
No one was with themselves, nor evidently without themselves
بعد از آن هدهد سخن آغازکردپرده از روی معانی بازکرد
After that, the hoopoe began his speech
He drew back the veil from the face of meanings
سایلی گفتش که ای برده سبقتو به چه از ماسبق بردی به حق ؟
A questioner said to him, O you who have taken the lead
By what right did you take the lead from us?
چون تو جویایی و ما جویان راستدر میان ما تفاوت از چه خاست
Since you are a seeker and we are true seekers
From what did the difference arise between us?
چه گنه آمد ز جسم و جان ماقسم تو صافی و دردی آن ما
What sin came from our body and soul
That your portion is pure and the dregs are ours?
گفت ای سایل سلیمان را همیچشم افتادست بر ما یک دمی
He said, O questioner, indeed Solomon
Cast his eye upon us for a moment
نه به سیم این یافتم من نی به زرهست این دولت مرا زان یک نظر
I found this neither by silver nor by gold
This fortune is mine from that one glance
کی به طاعت این به دست آرد کسیزانکه کرد ابلیس این طاعت بسی
How could anyone attain this by obedience?
Because Iblis performed this obedience much
ور کسی گوید نباید طاعتیلعنتی بارد برو هر ساعتی
And if anyone says obedience is not needed
A curse will rain upon him every hour
تو مکن در یک نفس طاعت رهاپس منه طاعت چو کردی بر بها
Do not abandon obedience for a single breath
Then do not set a price on the obedience when you do it
تو به طاعت عمر خود می بر به سرتا سلیمان بر تو اندازد نظر
Spend your life in obedience
Until Solomon casts a glance upon you
چون تو مقبول سلیمان آمدیهرچ گویم بیشتر زان آمدی
When you become accepted by Solomon
Whatever I say, you will become more than that

0

1

Poem icon
Updated 2026-09-12

Contributors are:

AA
AI Agent
🏆 3

Who are from:

G
Google
🏆 3

References

Tags

Humanities

Literature

Islam

Religion

Science

Philosophy

Social Science

Persian Literature Prerequisite Course

Related
Learn After