1Cademy - بخش ۶ - در سبب نظم این کتاب و باعث ترتیب این خطاب / Section 6 - On the Reason for Composing This Book and the Cause for Arranging This Discourse

Learn Before

Haft Awrang

Poem

بخش ۶ - در سبب نظم این کتاب و باعث ترتیب این خطاب / Section 6 - On the Reason for Composing This Book and the Cause for Arranging This Discourse

Original content

از هر چه سخنوران بدانند
وز لوح سخنوری بخوانند

مقبول ترین فسانه عشق است
مطبوع ترین ترانه عشق است

زین راز چو پرده باز کردم
وین طرفه ترانه ساز کردم

شد طوطی طبع من شکرخا
از قصه یوسف و زلیخا

جست از کلکم در آن شکرریز
شیرین سخنان شکر آمیز

در عالم ازان فتاد شوری
در خاطر عاشقان سروری

سر چشمه لطف بود لیکن
زان تشنگیم نگشت ساکن

مرغ دل من ز جای دیگر
می خواست زند نوای دیگر

چون قرعه زدم به فال میمون
افتاد به شرح حال مجنون

هر چند که پیش ازین دو استاد
در ملک سخن بلند بنیاد

در نکته وری زبان گشادند
داد سخن اندر آن بدادند

از گنجه چو گنج آن گهر ریز
وز هند چو طوطی این شکر ریز

آن مقرعه زن به کوس دعوی
وین جلوه ده عروس معنی

آن کنده ز نظم نقش در سنگ
وین داده به حسن صنعتش رنگ

آن برده علم به اوج اعجاز
وین کرده فسون ساحری ساز

من هم کمر از قفا ببستم
بر ناقه بادپا نشستم

هر جا که رسید رخش ایشان
از خاطر فیض بخش ایشان

من نیز به فاقه ناقه راندم
خود را به غبارشان رساندم

گر مانده ام از شمارشان پس
بر چهره من غبارشان بس

اکسیر وجودم آن غبار است
بر فرق نیازم آن نثار است

نی نی غرقم به موج قلزم
از خاک چرا کنم تیمم

از چشمه همت آب جویم
وز روی خود آن غبار شویم

فیاض همه سروش غیب است
دریوزه که نی ازوست عیب است

گوهر چو توان ز کان گرفتن
سستی بود از دکان گرفتن

در مشت من است دجله حقا
حقابه نبایدم ز سقا

جام از کف دست خویش کردن
آب از نم جوی خویش خوردن

به زانکه خوری به کاسه زر
از حوضه ساقیان دیگر

در لجه فیض نیست امساک
لیکن قحط است خاطر پاک

بسته ست دهان چشمه را سنگ
چون آب کند به جوشش آهنگ

سرچشمه کنم ز سنگ خالی
تا سر کشد آب بر حوالی

هر سو جویی ز آب رانم
هم خود خورم آب و هم خورانم

سازم ز سروش غیب ساقی
دریوزه کنم شراب باقی

English translation

Of all that eloquent speakers know, and read from the tablet of eloquence, the most accepted tale is that of love, the most pleasing song is that of love. When I drew back the veil from this secret, and composed this wondrous song, the parrot of my nature became sugar-chewing from the tale of Joseph and Zulaykha. There leapt from my pen, in that sugar-scattering, sweet words mingled with sugar. From it a tumult fell upon the world, and a mastery in the minds of lovers. It was a fountainhead of grace, yet my thirst was not stilled by it. The bird of my heart, from another place, wished to strike up another melody. When I cast the lot with an auspicious omen, it fell upon recounting the tale of Majnun. Although before this, two masters of lofty foundation in the realm of speech opened their tongues in subtlety and gave discourse its full due therein— that one, jewel-scattering like a treasure, from Ganja, and this one, sugar-scattering like a parrot, from India; that one beating the drum of claim, and this one displaying the bride of meaning; that one carving figures in stone through verse, and this one giving color to the beauty of its craft; that one raising knowledge to the summit of miracle, and this one making the spell of sorcery— I too girded my waist behind them, and mounted the wind-footed she-camel. Wherever their steed arrived, from their grace-bestowing minds, I too drove my camel on in poverty, and brought myself to their dust. If I have lagged behind in their reckoning, their dust upon my face is enough for me. That dust is the elixir of my being; that scattering is upon the crown of my need. No, no—I am drowned in the waves of the ocean; why should I perform ablution with dust? Let me seek water from the spring of aspiration, and wash that dust from my own face. The bestower of all is the angel of the unseen; to beg from any but Him is a fault. When one can take the jewel from the mine, it is weakness to take it from the shop. Truly the Tigris is in my fist; I need no water-share from the water-carrier. To make a cup of my own palm, and drink water from the moisture of my own stream, is better than drinking from a golden bowl from the basin of other cup-bearers. In the depths of grace there is no withholding, but a pure mind is scarce. A stone has closed the mouth of the spring when the water means to gush forth. Let me clear the spring-head of stone, so the water may rise up all around. Let me channel a stream on every side, both drink the water myself and give others to drink. Let me make the angel of the unseen my cup-bearer, and beg for the everlasting wine.

Updated 2026-07-20

Contributors are:

Who are from:

References