1Cademy - بخش ۳ - کشف الحجاب الحادی عشر فی السّماع و بیان انواعه / Section 3 - The Unveiling of the Eleventh Veil, concerning Audition (Sama) and the Explanation of its Kinds

Learn Before

Excerpt

بخش ۳ - کشف الحجاب الحادی عشر فی السّماع و بیان انواعه / Section 3 - The Unveiling of the Eleventh Veil, concerning Audition (Sama') and the Explanation of its Kinds

Original content

بدان أسعدک الله که سبب حصول علم حواس خمس است: یکی سمع، دویم بصر، سیم ذوق، چهارم شم، پنجم لمس و خداوند تبارک و تعالی مر دل را این پنج در بیافریده است و هر جنس علم را به یکی از این باز بسته؛ چون سمع را علم به اصوات و اخبار، و بصر را علم به الوان و اجناس و مر ذوق را علم به حلو مر، و شم را علم به نتن و رایحه و لمس را علم به خشونت و لین و از این پنج حواس چهار را سمع گردانیده و چشم را بصرو کام را ذوق و بینی را شم و لمس را اندر همه اندام مجال داده است؛ از آن چه جز چشم نبیند و جز گوش نشنود و جز بینی نبوید و جز کام مزه نیابد اما تن به بساوش اندام نرم از درشت و گرم از سرد، باز داند.
و از روی جواز جایز باشدی که این هر یک اندر همه اعضا شایع باشدی؛ چنان که لمس و به نزدیک معتزله روا نباشد که هر یکی زاجر محلی مخصوص بود وباطل است قول ایشان به حاسهٔ لمس؛ که آن را محلی مخصوص نیست و چون یکی بدین صفت روا بود دیگران را هم روا بود.

و مراد این جا جز این است اما از این مقدار چاره ندیدم مر تحقیق بیان معنی را.
پس از این چهار حواس که ذکر ایشان گذشت، بی پنجم آن که سمع است یکی ببیند ویکی ببوید و یکی بچشد و یکی بیساود و روا باشد که اندر دیدن این عالم بدیع و بوییدن چیزهای خوش و چشیدن نعمت های نیکو و بسودن چیزهای نرم مر عقل را دلیل گردد به معرفت و به خداوندش راه نماید؛ از آن که بداند که: عالم محدث است که محل تغیر است و آن چه از حادث خالی نباشد محدث بود و این را آفریدگاری است نه ازجنس آن که مکون است و آفریدگار او مکون و آن مجسم است و آفریدگار او مجسم و آفریدگارش قدیم است و آن محدث و آفریدگارش نامتناهی و آن متناهی و قادر است به همه چیزها و بر همه کارها و عالم است به همه معلومات و تصرفش اندر ملک جایز است آن چه خواهد تواند از فرستادن رسولان با برهان های صادق. اما این جمله بر وی واجب نباشد تا وجوب معرفت به سمع معلوم خود نگرداند و آن چه موجب سمع است و از این است که اهل سنت فضل نهند سمع را بر بصر اندر دار تکلیف.

و اگر مخطیی گوید: «سمع محل خبر است و بصر موضع نظر و دیدار خداوند جل جلاله فاضل تر از شنیدن کلام وی باشد، باید تا بصر فاضل تر از سمع باشد.»
گوییم: ما به سمع می دانیم که رؤیت خواهد بود اندر بهشت که اندر جواز رؤیت به عقل حجاب از کشف اولی تر نباشد. به خبر دانستیم که مؤمنان را مکاشف گرداند و حجاب اسرار ایشان برگیرد تا خدای را عز و جل ببینند پس سمع فاضل تر آمد از بصر. و نیز جملهٔ احکام شریعت بر سمع مبنی است؛ چه اگر سمع نبودی ثبات آن محال بودی. و نیز انبیا صلوات الله علیهم که آمدند نخست بگفتند، تا آن که مستمع بودند پس بگرویدند. آنگاه معجزه بنمودند و اندر دید معجزه تاکید آن هم بر سمع بود و بدین دلایل هر که سماع را انکار کند کلی شریعت را انکار کرده باشد و حکم آن بر خود بپوشیده.

و اکنون من احکام آن مستوفاظاهر کنم، ان شاء الله وحده و صدق الله وعده.

English translation

Know—may God make you happy—that the cause of the attainment of knowledge is the five senses: first hearing, second sight, third taste, fourth smell, fifth touch. And God, blessed and exalted, has created these five doors for the heart, and has bound each kind of knowledge to one of them: so hearing to the knowledge of sounds and reports, sight to the knowledge of colors and kinds, taste to the knowledge of sweet and bitter, smell to the knowledge of stench and fragrance, and touch to the knowledge of roughness and softness. And of these five senses He assigned four [to specific organs]: the ear for hearing, the eye for sight, the palate for taste, and the nose for smell; while touch He gave scope throughout the whole body. For nothing but the eye sees, nothing but the ear hears, nothing but the nose smells, and nothing but the palate finds taste; but the body, by the touch of its members, distinguishes soft from rough and hot from cold.

And by way of possibility it would be permissible that each of these were common to all the members, just as touch is; and according to the Mu'tazila it is not allowed that each perceiver should have a specific location—yet their statement is false with respect to the sense of touch, for it has no specific location; and since one sense may be of this description, it is permissible for the others too.

And the intention here is other than this, but I saw no escape from this measure for the verification of explaining the meaning.

Then, after these four senses whose mention has passed, without the fifth—which is hearing—one may see, one may smell, one may taste, and one may touch; and it is permissible that in seeing this wondrous world, smelling pleasant things, tasting good bounties, and touching soft things, these become a proof for the intellect toward gnosis and guide it to its Lord. For it comes to know that the world is originated (muhdath), being the locus of change, and whatever is not free from the originated is itself originated; and that this has a Creator not of the genus of that which is generated, while it is generated and its Creator is the generator, and it is corporeal while its Creator is not corporeal, and its Creator is eternal while it is originated, and its Creator is infinite while it is finite, and He is powerful over all things and all affairs, and knowing of all knowables, and His disposal in the kingdom is unrestricted—whatever He wills He can do—including the sending of messengers with truthful proofs. But all of this is not obligatory upon him until he makes the obligation of gnosis known through hearing, and through that which hearing necessitates; and from this the people of the Sunna give precedence to hearing over sight in the abode of religious obligation (taklif).

And if an errant one should say: 'Hearing is the locus of report and sight the place of vision, and the vision of God—may His majesty be glorified—is more excellent than the hearing of His speech, so sight must be more excellent than hearing,'

we say: By hearing we know that there will be a vision [of God] in Paradise, for as regards the permissibility of vision by reason, a veil is no more fitting than unveiling. By report we knew that He will make the believers witnesses and remove the veil of their secrets, so that they see God—mighty and exalted. Thus hearing proves more excellent than sight. And also, the whole of the rulings of the Sacred Law is founded upon hearing; for if there were no hearing, their establishment would be impossible. And also, the prophets—may God's blessings be upon them—who came, first spoke, so that people were listeners and then believed; then they showed miracles, and even in the witnessing of the miracle its confirmation rested upon hearing. And by these proofs, whoever denies audition (sama') has denied the whole of the Sacred Law and has concealed its ruling from himself.

And now I will fully make manifest its rulings, God willing—He alone—and God's promise is true.

Updated 2026-07-20

Contributors are:

Who are from:

References