1Cademy - بخش ۶۲ - تمثیل در اطوار سیر و سلوک / Section 62 - An Allegory on the Stages of Spiritual Journeying

Learn Before

گلشن راز / The Rose Garden of Mystery

Poem

بخش ۶۲ - تمثیل در اطوار سیر و سلوک / Section 62 - An Allegory on the Stages of Spiritual Journeying

Original content

بود محبوس طفل شیرخواره
به نزد مادر اندر گاهواره

چو گشت او بالغ و مرد سفر شد
اگر مرد است همراه پدر شد

عناصر مر تو را چون ام سفلی است
تو فرزند و پدر آبای علوی است

از آن گفته است عیسی گاه اسرا
که آهنگ پدر دارم به بالا

تو هم جان پدر سوی پدر شو
بدر رفتند همراهان بدر شو

اگر خواهی که گردی مرغ پرواز
جهان جیفه پیش کرکس انداز

به دونان ده مر این دنیای غدار
که جز سگ را نشاید داد مردار

نسب چبود تناسب را طلب کن
به حق رو آور و ترک نسب کن

به بحر نیستی هر کو فرو شد
«فلا انساب» نقد وقت او شد

هر آن نسبت که پیدا شد ز شهوت
ندارد حاصلی جز کبر و نخوت

اگر شهوت نبودی در میانه
نسب ها جمله می گشتی فسانه

چو شهوت در میانه کارگر شد
یکی مادر شد آن دیگر پدر شد

نمی گویم که مادر یا پدر کیست
که با ایشان به عزت بایدت زیست

نهاده ناقصی را نام خواهر
حسودی را لقب کرده برادر

عدوی خویش را فرزند خوانی
ز خود بیگانه خویشاوند خوانی

مرا باری بگو تا خال و عم کیست
وز ایشان حاصلی جز درد و غم چیست

رفیقانی که با تو در طریق اند
پی هزل ای برادر هم رفیق اند

به کوی جد اگر یک دم نشینی
از ایشان من چه گویم تا چه بینی

همه افسانه و افسون و بند است
به جان خواجه ک اینها ریشخند است

به مردی وارهان خود را چو مردان
ولیکن حق کس ضایع مگردان

ز شرع ار یک دقیقه ماند مهمل
شوی در هر دو کون از دین معطل

حقوق شرع را زنهار مگذار
ولیکن خویشتن را هم نگهدار

زر و زن نیست الا مایهٔ غم
به جا بگذار چون عیسی مریم

حنیفی شو ز هر قید و مذاهب
درآ در دیر دین مانند راهب

تو را تا در نظر اغیار و غیر است
اگر در مسجدی آن عین دیر است

چو برخیزد ز پیشت کسوت غیر
شود بهر تو مسجد صورت دیر

نمی دانم به هر حالی که هستی
خلاف نفس کافر کن که رستی

بت و زنار و ترسایی و ناقوس
اشارت شد همه با ترک ناموس

اگر خواهی که گردی بندهٔ خاص
مهیا شو برای صدق و اخلاص

برو خود را ز راه خویش برگیر
به هر لحظه درآ ایمان ز سر گیر

به باطن نفس ما چون هست کافر
مشو راضی به دین اسلام ظاهر

ز نو هر لحظه ایمان تازه گردان
مسلمان شو مسلمان شو مسلمان

بسا ایمان بود کز کفر زاید
نه کفر است آن کز او ایمان فزاید

ریا و سمعه و ناموس بگذار
بیفکن خرقه و بربند زنار

چو پیر ما شو اندر کفر فردی
اگر مردی بده دل را به مردی

به ترسازاده ده دل را به یک بار
مجرد شود ز هر اقرار و انکار

English translation

The suckling infant is imprisoned Close to its mother in the cradle. When he comes of age and becomes a traveler on the way, If he is a man, he journeys with his father. The elements are like your lower mother, You are the child, and your father is the celestial fathers. Therefore, Jesus said at the time of ascension, 'I intend to go up to my Father.' You too, O soul of the father, go towards the Father; The companions have gone forth, go forth too. If you wish to become a bird of flight, Cast this carrion world before the vulture. Give this treacherous world to the base, For carrion should not be given to any but dogs. What is lineage? Seek spiritual affinity; Turn to the Truth and abandon lineage. Whoever plunges into the sea of non-existence, 'No relations' (Qur'an 23:101) becomes the cash of his moment. Every relation that arises from lust Has no yield but pride and arrogance. If lust were not in the midst, All lineages would become a fable. When lust became effective in the midst, One became a mother and the other a father. I do not say who is mother or father, For with them you must live in honor. You have named a deficient one sister, And labeled an envious one brother. You call your own enemy a child, And call a stranger to yourself a relative. Tell me, indeed, who are the maternal and paternal uncles, And what is their yield but pain and grief? The companions who are with you on the path Are companions only for jest, O brother. If you sit for a moment in the street of earnestness, What shall I say of them? You will see for yourself. It is all fable, spell, and fetter; By the soul of the master, these are a mockery. Manfully deliver yourself like men, But do not waste the rights of anyone. If a single detail of the Sacred Law is neglected, You will be suspended from religion in both worlds. Beware, do not abandon the rights of the Sacred Law, But also preserve yourself. Gold and woman are nothing but the source of grief; Leave them behind like Jesus, son of Mary. Become a Hanif, free from every bond and sect; Enter the monastery of religion like a monk. As long as others and the 'other' are in your sight, Even if you are in a mosque, it is the very same as a monastery. When the garment of the 'other' rises from before you, The mosque becomes for you the form of the monastery. I do not know, in whatever state you are, Oppose the infidel self, and you will be saved. Idol, girdle, Christian behavior, and church bell Are all symbols of abandoning reputation and honor. If you wish to become a special servant, Make yourself ready for sincerity and purity of devotion. Go, remove yourself from your own path; At every moment, enter and renew your faith from the start. Since in its inwardness our self is an infidel, Do not be content with the outward religion of Islam. Renew your faith afresh at every moment; Become a Muslim, become a Muslim, become a Muslim! Many a faith is born of unbelief; That is not unbelief from which faith increases. Abandon hypocrisy, reputation, and honor; Cast off the dervish robe and bind on the girdle. Become unique in unbelief like our master; If you are a man, give your heart manfully. Give your heart to the Christian child all at once, Become detached from all affirmation and denial.

Updated 2026-07-02

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related