1Cademy - بخش ۸ - تمثیل در بیان ظهور خورشید حقیقت در آیینه کائنات / Section 8 - A Parable Explaining the Manifestation of the Sun of Truth in the Mirror of the Universe

Learn Before

گلشن راز / The Rose Garden of Mystery

Poem

بخش ۸ - تمثیل در بیان ظهور خورشید حقیقت در آیینه کائنات / Section 8 - A Parable Explaining the Manifestation of the Sun of Truth in the Mirror of the Universe

Original content

اگر خواهی که بینی چشمهٔ خور
تو را حاجت فتد با جرم دیگر

چو چشم سر ندارد طاقت تاب
توان خورشید تابان دید در آب

از او چون روشنی کمتر نماید
در ادراک تو حالی می فزاید

عدم آیینهٔ هستی است مطلق
کز او پیداست عکس تابش حق

عدم چون گشت هستی را مقابل
در او عکسی شد اندر حال حاصل

شد آن وحدت از این کثرت پدیدار
یکی را چون شمردی گشت بسیار

عدد گرچه یکی دارد بدایت
ولیکن نبودش هرگز نهایت

عدم در ذات خود چون بود صافی
از او با ظاهر آمد گنج مخفی

حدیث «کنت کنزا» را فرو خوان
که تا پیدا ببینی سر پنهان

عدم آیینه، عالم عکس و انسان
چو چشم عکس در وی شخص پنهان

تو چشم عکسی و او نور دیده است
به دیده، دیده را هرگز که دیده است؟

جهان انسان شد و انسان جهانی
از این پاکیزه تر نبود بیانی

چو نیکو بنگری در اصل این کار
هم او بیننده، هم دیده است و دیدار

حدیث قدسی این معنی بیان کرد
و بی یسمع و بی یبصر عیان کرد

جهان را سر به سر آیینه ای دان
به هر یک ذره در صد مهر تابان

اگر یک قطره را دل بر شکافی
برون آید از آن صد بحر صافی

به هر جزوی ز خاک ار بنگری راست
هزاران آدم اندر وی هویداست

به اعضا پشه ای هم چند فیل است
در اسما قطره ای مانند نیل است

دل هر حبه ای صد خرمن آمد
جهانی در دل یک ارزن آمد

به پر پشه ای در جای جانی
درون نقطهٔ چشم آسمانی

بدان خردی که آمد حبهٔ دل
خداوند دو عالم راست منزل

در او در جمع گشته هر دو عالم
گهی ابلیس گردد گاه آدم

ببین عالم همه در هم سرشته
ملک در دیو و دیو اندر فرشته

همه با هم به هم چون دانه و بر
ز کافر مؤمن و مؤمن ز کافر

به هم جمع آمده در نقطهٔ حال
همه دور زمان روز و مه و سال

ازل عین ابد افتاد با هم
نزول عیسی و ایجاد آدم

ز هر یک نقطه زین دور مسلسل
هزاران شکل می گردد مشکل

ز هر یک نقطه دوری گشته دایر
هم او مرکز هم او در دور سایر

اگر یک ذره را برگیری از جای
خلل یابد همه عالم سراپای

همه سرگشته و یک جزو از ایشان
برون ننهاده پای از حد امکان

تعین هر یکی را کرده محبوس
به جزویت ز کلی گشته مأیوس

تو گویی دائما در سیر و حبسند
که پیوسته میان خلع و لبسند

همه در جنبش و دائم در آرام
نه آغاز یکی پیدا نه انجام

همه از ذات خود پیوسته آگاه
وز آنجا راه برده تا به درگاه

به زیر پردهٔ هر ذره پنهان
جمال جانفزای روی جانان

English translation

If you wish to see the fountain of the sun You need another substance Since the physical eye does not have the strength to endure the glare One can see the shining sun in the water Because it shows less brightness It adds to your perception in the moment Non-existence is the mirror of Absolute Existence In which the reflection of the radiance of Truth is visible When non-existence became opposite to existence Instantly a reflection was obtained in it That unity became apparent from this multiplicity When you counted the One, it became many Although number has one as its beginning Yet it never has an end Since non-existence was pure in its essence From it the Hidden Treasure became manifest Recite the Hadith 'I was a Hidden Treasure' So that you may clearly see the hidden secret Non-existence is the mirror, the universe is the reflection, and the human Is like the eye of the reflection in which the person is hidden You are the eye of the reflection and He is the light of the eye With the eye, who has ever seen the eye? The universe became human and the human became a universe There is no clearer explanation than this When you look closely at the root of this matter He is the seer, the seeing, and the seen The Qudsi Hadith expressed this meaning And made it evident with 'Through Me he hears, and through Me he sees' Consider the whole universe as a mirror In every single atom there are a hundred shining suns If you cleave the heart of one drop A hundred pure oceans will come out of it If you look truly at every particle of dust Thousands of Adams are evident in it In its limbs a gnat is equal to an elephant In names, a drop is like the Nile The heart of every seed became a hundred harvests A universe came into the heart of a single millet grain Within the wing of a gnat is an ocean of life Within the point of an eye is a heaven In that smallness which is the seed of the heart The Lord of both worlds has His dwelling In it both worlds are gathered together Sometimes he becomes Iblis, sometimes Adam See the whole universe mixed together Angel in demon, and demon in angel All together intertwined like seed and fruit Believer from unbeliever, and unbeliever from believer Gathered together in the point of the present moment All the cycle of time, day, month, and year Eternity without beginning fell together as the exact same as eternity without end The descent of Jesus and the creation of Adam From every point of this continuous circle Thousands of forms are drawn From every point a circle revolves It is both the center and traversing the circle If you remove a single atom from its place The entire universe will be disrupted All are bewildered, and a single particle of them Has not stepped out of the bound of possibility Individuation has imprisoned every one Through particularity they have despaired of the totality You would say they are constantly in motion and imprisonment For they are continually between stripping off and putting on All are in motion and constantly at rest Neither the beginning of one is visible nor its end All are constantly aware of their own essence And from there they have found their way to the Court Hidden beneath the veil of every atom Is the soul-enhancing beauty of the Beloved's face

Updated 2026-07-02

Contributors are: