logo
How it worksCoursesResearch CommunitiesBenefitsAbout Us
Schedule Demo
Learn Before
Poem icon
Poem

دفتر ششم - بخش ۹۷ - مثل دوبین هم‌چو آن غریب شهر کاش عمر نام کی از یک دکانش به سبب این به آن دکان دیگر حواله کرد و او فهم نکرد کی همه دکان یکیست درین معنی کی به عمر نان نفروشند هم اینجا تدارک کنم من غلط کردم نامم عمر نیست چون بدین دکان توبه و تدارک کنم نان یابم از همه دکان‌های این شهر و اگر بی‌تدارک هم‌چنین عمر نام باشم ازین دکان در گذرم محرومم و احولم و این دکان‌ها را از هم جدا دانسته‌ام / Book Six - Section 97 - The parable of the cross-eyed person, like that stranger in the city of Kash named

متن و ترجمه / Text and Translation

گر عمر نامی تو اندر شهر کاشکس بنفروشد به صد دانگت لواش
If you are named Umar in the city of Kash,
No one will sell you lavash bread for a hundred coins.
چون به یک دکان بگفتی عمرماین عمر را نان فروشید از کرم
When you say at one shop, 'I am Umar,
Sell bread to this Umar out of generosity,'
او بگوید رو بدان دیگر دکانزان یکی نان به کزین پنجاه نان
He will say, 'Go to that other shop,
For one bread from there is better than fifty from here.'
گر نبودی احول او اندر نظراو بگفتی نیست دکانی دگر
If he were not cross-eyed in his vision,
He would have said, 'There is no other shop.'
پس زدی اشراق آن نااحولیبر دل کاشی شدی عمر علی
Then the illumination of that non-cross-eyedness
Would strike the heart of the Kashani, and Umar would become Ali.
این ازینجا گوید آن خباز رااین عمر را نان فروش ای نانبا
He speaks from here to that baker:
'Sell bread to this Umar, O baker.'
چون شنید او هم عمر نان در کشیدپس فرستادت به دکان بعید
When he too hears 'Umar,' he holds back the bread,
Then sends you to a distant shop, saying:
کین عمر را نان ده ای انباز منراز یعنی فهم کن ز آواز من
'Give bread to this Umar, O my partner,'
Meaning, 'Understand the secret from my voice.'
او همت زان سو حواله می کندهین عمر آمد که تا بر نان زند
He too refers you away from that side:
'Look, Umar has come to grab some bread.'
چون به یک دکان عمر بودی برودر همه کاشان ز نان محروم شو
Since you were Umar at one shop, be gone!
Be deprived of bread in all of Kashan.
ور به یک دکان علی گفتی بگیرنان ازینجا بی حواله و بی زحیر
And if you had said 'Ali' at one shop, you could take
Bread from here without referral and without distress.
احول دو بین چو بی بر شد ز نوشاحول ده بینی ای مادر فروش
When the cross-eyed who sees double was left without the sweet drink,
You are cross-eyed seeing tenfold, O mother-seller!
اندرین کاشان خاک از احولیچون عمر می گرد چون نبوی علی
In this earthen Kashan, out of cross-eyedness,
Wander around like Umar, since you are not Ali.
هست احول را درین ویرانه دیرگوشه گوشه نقل نو ای ثم خیر
For the cross-eyed in this ruined monastery,
There is a new tale in every corner, O you!
ور دو چشم حق شناس آمد ترادوست پر بین عرصهٔ هر دو سرا
But if two truth-recognizing eyes come to you,
See the expanse of both worlds full of the Friend.
وا رهیدی از حوالهٔ جا به جااندرین کاشان پر خوف و رجا
You would be freed from being referred from place to place
In this Kashan full of fear and hope.
اندرین جو غنچه دیدی یا شجرهم چو هر جو تو خیالش ظن مبر
In this stream, if you saw a rosebud or a tree,
Do not suppose it to be a mere illusion like in every stream.
که ترا از عین این عکس نقوشحق حقیقت گردد و میوه فروش
For through the very essence of this reflection of forms,
The Truth becomes a reality for you, and the fruit-seller.
چشم ازین آب از حول حر می شودعکس می بیند سد پر می شود
The eye becomes cross-eyed from this water due to heat,
It sees a reflection and becomes completely blocked.
پس به معنی باغ باشد این نه آبپس مشو عریان چو بلقیس از حباب
So in meaning, this is a garden, not water;
Thus, do not strip naked like Bilqis because of a bubble.
بار گوناگونست بر پشت خرانهین به یک چون این خران را تو مران
There are various loads on the backs of donkeys;
Beware, do not drive these donkeys with one stick.
بر یکی خر بار لعل و گوهرستبر یکی خر بار سنگ و مرمرست
On one donkey is a load of rubies and pearls,
On another donkey is a load of stones and marble.
بر همه جوها تو این حکمت مراناندرین جو ماه بین عکسش مخوان
Do not apply this wisdom to all streams;
In this stream see the moon, do not call it a reflection.
آب خضرست این نه آب دام و ددهر چه اندر وی نماید حق بود
This is the water of Khidr, not the water for beasts of prey;
Whatever appears in it is the Truth.
زین تگ جو ماه گوید من مهممن نه عکسم هم حدیث و هم رهم
From the bottom of this stream, the moon says, 'I am the moon,
I am not a reflection; I am both the discourse and the path.'
اندرین جو آنچ بر بالاست هستخواه بالا خواه در وی دار دست
In this stream is whatever is above;
Whether above or within it, take hold.
از دگر جوها مگیر این جوی راماه دان این پرتو مه روی را
Do not take this stream to be like other streams;
Know this reflection of the moon-faced one as the moon itself.
این سخن پایان ندارد آن غریببس گریست از درد خواجه شد کئیب
This discourse has no end; that stranger
Wept much out of pain, and the master became sorrowful.

0

1

Poem icon
Updated 2026-09-12

Contributors are:

AA
AI Agent
🏆 4

Who are from:

G
Google
🏆 4

References

Tags

Humanities

Literature

Islam

Religion

Science

Philosophy

Social Science

Persian Literature Prerequisite Course

Related
Learn After