1Cademy - دفتر ششم - بخش ۴۲ - رجوع به داستان آن کمپیر / Book Six - Section 42

Learn Before

مثنوی معنوی: دفتر ششم / Masnavi: Book Six
دفتر ششم - بخش ۳۸ - داستان آن عجوزه کی روی زشت خویشتن را جندره و گلگونه می‌ساخت و ساخته نمی‌شد و پذیرا نمی‌آمد / Book Six - Section 38 - The story of that old woman who was applying cosmetics and rouge to her ugly face, but it would not take effect and was not accepted
دفتر ششم - بخش ۴۰ - صفت آن عجوز / Book Six - Section 40 - Description of That Old Woman

Poem

دفتر ششم - بخش ۴۲ - رجوع به داستان آن کمپیر / Book Six - Section 42 - Return to the story of that old woman

Original content

چون عروسی خواست رفتن آن خریف
موی ابرو پاک کرد آن مستخیف

پیش رو آیینه بگرفت آن عجوز
تا بیاراید رخ و رخسار و پوز

چند گلگونه بمالید از بطر
سفرهٔ رویش نشد پوشیده تر

عشرهای مصحف از جا می برید
می بچفسانید بر رو آن پلید

تا که سفرهٔ روی او پنهان شود
تا نگین حلقهٔ خوبان شود

عشرها بر روی هر جا می نهاد
چونک بر می بست چادر می فتاد

باز او آن عشرها را با خدو
می بچفسانید بر اطراف رو

باز چادر راست کردی آن تکین
عشرها افتادی از رو بر زمین

چون بسی می کرد فن و آن می فتاد
گفت صد لعنت بر آن ابلیس باد

شد مصور آن زمان ابلیس زود
گفت ای قحبهٔ قدید بی ورود

من همه عمر این نیندیشیده ام
نه ز جز تو قحبه ای این دیده ام

تخم نادر در فضیحت کاشتی
در جهان تو مصحفی نگذاشتی

صد بلیسی تو خمیس اندر خمیس
ترک من گوی ای عجوزهٔ دردبیس

چند دزدی عشر از علم کتیب
تا شود رویت ملون هم چو سیب

چند دزدی حرف مردان خدا
تا فروشی و ستانی مرحبا

رنگ بر بسته ترا گلگون نکرد
شاخ بر بسته فن عرجون نکرد

عاقبت چون چادر مرگت رسد
از رخت این عشرها اندر فتد

چونک آید خیزخیزان رحیل
گم شود زان پس فنون قال و قیل

عالم خاموشی آید پیش بیست
وای آنک در درون انسیش نیست

صیقلی کن یک دو روزی سینه را
دفتر خود ساز آن آیینه را

که ز سایهٔ یوسف صاحب قران
شد زلیخای عجوز از سر جوان

می شود مبدل به خورشید تموز
آن مزاج بارد برد العجوز

می شود مبدل بسوز مریمی
شاخ لب خشکی به نخلی خرمی

ای عجوزه چند کوشی با قضا
نقد جو اکنون رها کن ما مضی

چون رخت را نیست در خوبی امید
خواه گلگونه نه و خواهی مداد

English translation

When that old woman wished to walk like a bride, That foolish one plucked her eyebrows clean. The old hag held a mirror before her face, To adorn her cheeks, face, and snout. She rubbed on some rouge out of vanity; The wrinkled surface of her face was no better hidden. She kept cutting the illuminated margins from the Quran, And that impure woman would stick them on her face, So that the wrinkles of her face might be hidden, So that she might become the jewel in the ring of beauties. Wherever she placed the paper clippings on her face, When she tied her chador, they would fall off. Again she would take those clippings with spittle, And stick them on the sides of her face. Again that woman would straighten her chador; The clippings would fall from her face to the ground. When she had done this trick many times and they kept falling, She said, 'A hundred curses be upon that Iblis (Satan)!' At that moment, Iblis suddenly took form; He said, 'O withered old harlot without charm! In all my life I never thought of such a thing, Nor have I seen this from any harlot but you! You have sown a rare seed in disgrace; You have not left a single complete Quran in the world! You are a hundred Satans, an army within an army; Leave me be, you wicked old hag! How long will you steal margins from the Written Book, So that your face may be colored like an apple? How long will you steal the words of the men of God, To sell them and buy yourself praise? Artificial color did not make you rosy; An artificial branch did not make a fruit-bearing stalk. In the end, when the chador of death covers you, These clippings will fall away from your face. When the hasty time of departure arrives, The tricks of debate and idle chatter will vanish. The world of silence will come before you; Woe to the one who lacks an inner companion! Polish your breast for a day or two; Make that mirror your own book. For through the shadow of Joseph, the lord of the age, The aged Zulaikha became young once more. That cold temperament of the old woman's winter, Is transformed into the midsummer sun. By the burning devotion of Mary, it is transformed: A dry-lipped branch becomes a flourishing date palm. O old woman, how long will you struggle against Destiny? Seek the present reality now, let go of the past! Since there is no hope of beauty for your face, You may apply rouge or you may apply ink!'

Updated 2026-06-21

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related