1Cademy - بخش ۱ - المقالة الرابعة عشرة / Section 1

Learn Before

Mosibat Nameh

Poem

بخش ۱ - المقالة الرابعة عشرة / Section 1 - The Fourteenth Discourse

Original content

سالک از خورشید چون آگاه شد
عاقبت برخاست پیش ماه شد

گفت هان ای چشمهٔ افروخته
بر منازل روز و شب آموخته

هر زمان در منزلی دیگر روی
گه به پا آیی و گه با سر شوی

هر سر مه می شوی نو از کمال
لاجرم روی تو می گیرند فال

در شب تاریک تنها می روی
مشعله در دست زیبا می روی

زنگی شب را تو دادی گوشمال
گرگ ظلمت را تو کردی در جوال

خیمه ای داری ز نور آن را طناب
از طناب او جهانی پر کلاب

چون سلیمان باد در فرمان تراست
لاجرم از نور شادروان تراست

تو سلیمان وش به شادروان دری
کرده ای از ماه نو انگشتری

این چنین ملکی که حاصل کرده ای
گوییا تو حل مشکل کرده ای

کرده ای چشمی سپید از انتظار
پس سیه کاسه مباش و شرم دار

گر خبر داری ز درد و سوز من
هین نشانی ده که شب شد روز من

گفت ای پرسنده وقت کار رفت
پیش از ما قافله سالار رفت

چون ندیدم هیچ گرد از قافله
روی من از اشک شد پر آبله

اول مه عمر یک دم یافته
ضحکهٔ عالم شده غم یافته

آخر هر ماه دل پر تفت و تاب
زار بر زردم نشیند آفتاب

چون برآید آفتاب روشنم
آتش سخت افکند در خرمنم

گه دهان شیر باشد جای من
گاه کژدم سر نهد در پای من

گاه در خوشه کشندم همچو داس
گاه در گاوم چو از زر سنگ آس

گاه بر میزان چنانم می کشند
گه زهی در خرکمانم می کشند

در میان این همه سختی و تاب
باد پیمایم همه با ماهتاب

از چنین کس کی گشاید عقده باز؟
خاصه کاو را عقده دارد زیر گاز

سالک آمد پیش پیر سالخورد
گاه حال و گه بیان حال کرد

پیر گفتش هست ماه از ضعف حال
مانده سرگردان ز نقصان و کمال

گه شود باریک و بی قدری شود
گه جهان افروزد و بدری شود

چون ندارد تاب خورشید سپهر
می نماید داغ این نقصان ز چهر

از پی او می رود سرگشته ای
باز می جوید ازو سر رشته ای

گرچه دارد حسن معشوقش کمال
او ندارد تاب او از هیچ حال

لاجرم در نور قرب او مدام
فانی مطلق شود از خود تمام

چون نباشد عاشقی را حوصله
ذره ای وصلش دهد صد ولوله

هرکه او در عشق آید ناتمام
سعی خون خود کند سعی مدام

English translation

When the seeker became aware from the sun, He finally arose and went before the moon. He said, "Take heed, O ignited spring, Accustomed to the stations of day and night. Every moment you travel to another station, Sometimes you arrive on your feet, sometimes on your head. At the start of every month you are renewed in perfection, Inevitably they take omens from your face. In the dark night you travel alone, You go beautifully with a torch in hand. You have chastised the Ethiopian of the night, You have placed the wolf of darkness in a sack. You have a tent of light, with ropes of it, From its ropes, a world is full of hooks. Like Solomon, the wind is in your command, Inevitably your pavilion is made of light. You are Solomon-like within the pavilion, You have made a signet ring of the new moon. Such a kingdom that you have achieved, It seems you have solved every difficulty. You have made eyes white from waiting, So do not be ungrateful and have shame. If you have news of my pain and burning, Give me a sign, for my day has turned to night." It said, "O questioner, the time for work has passed, The caravan leader has gone ahead of us. Because I saw no dust from the caravan, My face became full of blisters from my tears. At the start of the month, finding life for but a moment, Becoming the world's laughingstock, finding sorrow. At the end of every month, my heart full of heat and fever, The sun sets miserably upon my pallor. When the bright sun rises upon me, It sets a harsh fire in my harvest. Sometimes the Lion's mouth is my place, Sometimes the Scorpion lays its head at my feet. Sometimes they pull me into the Ear of Corn like a sickle, Sometimes I am in the Bull like a golden millstone. Sometimes they weigh me thus upon the Scales, Sometimes they pull me like a bowstring in the Archer's bow. Amidst all this hardship and fever, I merely measure the wind with moonlight. How can such a one untie your knot? Especially when his own knot is under the pliers." The seeker came before the aged spiritual guide, He spoke of his state and explained his condition. The guide said to him, "The moon, from weakness of state, Remains bewildered between waning and perfection. Sometimes it becomes thin and loses its worth, Sometimes it illuminates the world as a full moon. Since it lacks the endurance for the sky's sun, It displays the brand of this waning on its face. A bewildered one follows after Him, Seeking a guiding thread from Him again. Although the beauty of its beloved has perfection, It cannot endure Him in any condition. Inevitably, in the light of His proximity, constantly, It becomes absolutely annihilated from itself completely. Since a lover lacks the capacity, A single atom of union brings him a hundred clamors. Whoever enters into love incomplete, Endeavors for his own blood, a constant endeavor."

Updated 2026-07-03

Contributors are:

Who are from:

References