1Cademy - (۲) حکایت علوی وعالم ومخنّث که در روم اسیر شدند / (2) The Tale of the Alawite, the Scholar, and the Effeminate Man Who Were Taken Captive in Rome

Learn Before

Elahi Nameh

Poem

(۲) حکایت علوی وعالم ومخنّث که در روم اسیر شدند / (2) The Tale of the Alawite, the Scholar, and the Effeminate Man Who Were Taken Captive in Rome

Original content

یکی علوی یکی عالم یکی حیز
بسوی روم می بردند هر چیز

گرفتند این سه تن را کافران راه
بخواری پیش بت بردند ناگاه

بدان هر سه چنین گفتند کفار
که بت را سجده باید کرد ناچار

وگرنه هر سه تن را خون بریزیم
امان ندهیم بل کاکنون بریزیم

بدان کفار گفتند آن سه استاد
که ما را یک شبی باید امان داد

که خواهیم امشبی اندیشه کردن
که شاید بت پرستی پیشه کردن

امان دادند یک شب آن سه تن را
که تا بینند هر یک خویشتن را

زبان بگشاد علوی گفت ناچار
به پیش بت بباید بست زنار

که از جدم تمامست استطاعت
کند در حق من فردا شفاعت

زبان بگشاد عالم گفت من نیز
نیارم گفت ترک جان و تن نیز

که گر بت را نهم سر بر زمین من
برانگیزم شفیع از علم دین من

مخنث گفت من گمراه ماندم
که بی عون شفاعت خواه ماندم

شما را چون شفیعیست و مرا نیست
ز من این سجده کردن پس روا نیست

چو شمعی گر برندم سر چه باکست
نیارم سجدهٔ بت کان هلاکست

نیارم سر به پیش بت فرو خاک
ورم خود سر زتن برند بی باک

چو جان آن هر دو را درخورد آمد
چنین جائی مخنث مرد آمد

عجب کارا که وقت آزمایش
مخنث راست در مردی ستایش

چو قارونان درین ره عور آیند
هزبران در پناه مور آیند

ز حیزی گر کمی در عشق دلخواه
نهٔ آخر ز موری کم درین راه

English translation

An Alawite, a scholar, and an effeminate man Were being taken as captives toward Rome. The highway infidels captured these three people And suddenly brought them in disgrace before an idol. The infidels said to those three, 'You must inevitably prostrate before the idol, Otherwise, we will shed the blood of all three of you; We will grant no quarter, but will shed it right now.' Those three masters said to the infidels, 'You must grant us quarter for one night, So that we may ponder tonight Whether we should perhaps adopt idol-worship.' They granted those three a night's reprieve So that each might reflect upon himself. The Alawite opened his mouth and said, 'Inevitably, I must tie the non-believer's belt before the idol, For my ancestor has full capacity; He will intercede for me tomorrow.' The scholar opened his mouth and said, 'I too Cannot bear to speak of abandoning my life and body. For if I lay my head on the ground before the idol, I will raise an intercessor from my knowledge of religion.' The effeminate man said, 'I remain lost, For I am left without the help of an intercessor. Since you have an intercessor and I do not, Then it is not permissible for me to make this prostration. If they cut off my head like a candle, what fear is there? I will not prostrate to the idol, for that is perdition. I will not bring my head down to the dust before the idol, Even if they ruthlessly sever my head from my body.' When mere life was deemed fitting by those two, In such a place, the effeminate man turned out to be the true man. O wondrous affair, that at the time of testing, The effeminate man is praised for his manliness! When the wealthy arrive naked on this path, Lions seek refuge under the protection of an ant. If you fall short of an effeminate man in desired love, Are you not, after all, less than an ant on this path?

Updated 2026-07-03

Contributors are:

Who are from:

References