1Cademy - (۴) حکایت رهبان با شیخ ابوالقاسم همدانی / (4) The Tale of the Monk and Sheikh Abu al-Qasim of Hamadan

Learn Before

Elahi Nameh

Poem

(۴) حکایت رهبان با شیخ ابوالقاسم همدانی / (4) The Tale of the Monk and Sheikh Abu al-Qasim of Hamadan

Original content

یکی رهبان مگر دیری نکو کرد
درش در بست و یک روزن فرو کرد

در آنجا مدتی بنشست در کار
ریاضت ها به جای آورد بسیار

مگر بوالقاسم همدانی از راه
درآمد گرد آن می گشت ناگاه

ز هر سویی بسی می دادش آواز
نیامد هیچ رهبان پیش او باز

علی الجمله ز بس فریاد کاو کرد
ز بالا مرد رهبان سر فرو کرد

بدو گفتا که ای مرد فضولی
من سرگشته را چندین چه شولی ؟

چه می خواهی ز من ؟ با من بگو راست
به رهبان گفت شیخ آنست درخواست

که معلومم کنی از دوست داری
که تو اینجایگه اندر چه کاری ؟

زبان بگشاد رهبان گفت ای پیر
کدامین کار، ترک این سخن گیر

سگی من دیده ام در خود گزنده
به گرد شهر بیهوده دونده

درین دیرش چنین محبوس کردم
درش دربستم و مدروس کردم

که در خلق جهان بسیار افتاد
درین دیرم کنون این کار افتاد

منم ترک زن و فرزند کرده
به زندانی سگی در بند کرده

تو نیزش بند کن تا هر زمانی
نگردد گرد هر شوریده جانی

سگت را بند کن تا کی ز سودا
که تا مسخت نگردانند فردا

چنین گفته ست پیغامبر به سایل
که مسخ امت من هست در دل

دلت قربان نفس زشت کیش است
ترا زین کیش بس قربان که پیش است

ترا افراسیاب نفس ناگاه
چو بیژن کرد زندانی درین چاه

ولی اکوان دیو آمد به جنگت
نهاد او بر سر این چاه سنگت

چنان سنگی که مردان جهان را
نباشد زور جنبانیدن آن را

ترا پس رستمی باید درین راه
که این سنگ گران بر گیرد از چاه

ترا زین چاه ظلمانی برآرد
به خلوتگاه روحانی درآرد

ز ترکستان پر مکر طبیعت
کند رویت به ایران شریعت

بر کیخسرو روحت دهد راه
نهد جام جمت بر دست آنگاه

که تا زان جام یک یک ذره جاوید
به رأی العین می بینی چو خورشید

تو را پس رستم این راه پیر ست
که رخش دولت او را بارگیر ست

سگ دیوانه را چون دم چنان است
که در مردم اثر از وی عیان است

بزرگی را که مرد کار باشد
برش بنشین که اثر بسیار باشد

که هر کاو دوستدار پیر گردد
همه تقصیر او توفیر گردد

ولیکن تو نه پیری نه مریدی
که یک دم بایزیدی گه یزیدی

تو تا کی برج دو جسدین باشی ؟
میان کفر و دین مابین باشی ؟

نه مرد خرقه ای نه مرد زنار
نه اینی و نه آن هر دو به یکبار

ز جلفی از مسلمانی بریده
به ترسایی تمامت نارسیده

English translation

A monk built a fine monastery, closed its door, and opened a single window. He sat there for a long time at his work, performing many self-mortifications. It happened that Abu al-Qasim of Hamadan arrived along the way and suddenly began walking around it. He called out to him from every side, but the monk did not return to greet him. In short, because of all the shouting he did, the monk looked down from above. He said to him, 'O meddlesome man, why do you disturb me, who am bewildered, so much? What do you want from me? Tell me the truth.' The Sheikh said to the monk, 'My request is this: To let me know, out of friendship, what work you are engaged in here?' The monk opened his mouth and said, 'O Elder, what work? Drop this talk! I have seen a biting dog within myself, running aimlessly around the city. I have thus imprisoned it in this monastery, locked its door and shut it away, for it used to attack the people of the world a lot; now my work in this monastery is this. I have abandoned wife and children, and bound a dog in a prison. You, too, must bind yours, so that at any moment it does not roam around every distressed soul. Bind your dog! How long will you act out of passion, lest they transform you tomorrow? Thus said the Prophet to the seeker: 'The transformation of my community is in the heart.' Your heart is a victim of the ugly-natured carnal self; under this creed, you have many sacrifices ahead. The Afrasiab of your carnal self has suddenly imprisoned you in this well like Bizhan. But the Akwan Demon came to fight you, and placed a heavy stone over the mouth of this well— such a stone that the men of the world have not the strength to move it. So you need a Rostam on this path, to lift this heavy stone from the well, to draw you out of this dark well and bring you into the spiritual sanctuary. From the deception-filled Turkestan of nature, he will turn your face toward the Iran of divine law, giving you access to the Kay Khosrow of the soul, and then place the cup of Jamshid in your hand, so that from that cup, every single eternal particle you will see clearly with your own eyes like the sun. For you, the Rostam of this path is the spiritual guide, whose steed of fortune is his mount. When a rabid dog is like that, its effect on people is manifest. Sit beside a great master who is a man of action, for his influence is vast. For whoever becomes a lover of the pir, all his shortcomings will turn into abundance. But you are neither a master nor a disciple, for one moment you are a Bayazid, and another moment a Yazid. How long will you remain in the constellation of Gemini? lingering in between infidelity and faith? Neither a man of the Sufi cloak nor a man of the Christian girdle; neither this nor that, or both at once! Out of ignorance, cut off from Islam, yet not fully reached the state of a true Christian.'

Updated 2026-07-03

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related