1Cademy - بخش ۱ - المقالة الثالثة عشره / Section 1

Learn Before

Mosibat Nameh

Poem

بخش ۱ - المقالة الثالثة عشره / Section 1 - The Thirteenth Discourse

Original content

سالک سرگشته چون مستی خراب
شد دلی پرتاب پیش آفتاب

گفت ای سلطانسرگیتی نورد
در جهان بسیار دیده گرم و سرد

ای بفیض و روشنی برده سبق
بوده برچارم سما زرین طبق

گرم کردی ذات ذریات را
عاشقی آموختی ذرات را

گرنهٔ سلطان علم چون میزنی
کوس زرین صبحدم چون میزنی

هست انگشتیت در هر روزنی
ذره ذره دیدهٔ چون روشنی

تو بحق چشم و چراغ عالمی
این جهان را وان جهان را محرمی

گاه سنگ از فیض گوهر میکنی
گاه مس بی کیمیا زر میکنی

رخش گردون زیر ران داری مدام
ملکت هر دوجهان داری مدام

پختگی جملهٔ خامان ز تست
زینت و زیب نکو نامان ز تست

من ز مقصودم جدا افتاده ام
سرنگون در صد بلا افتاده ام

گر ز مقصودم نشانی میدهی
مرده را انگار جانی میدهی

آفتاب این قصه را چون کرد گوش
بر رخش پروین اشک آمد بجوش

گفت من هم نیز غمگینم چو تو
دم بدم سرگشتهٔ اینم چو تو

روی زردم زین غم و جامه کبود
میزنم تک در فراز ودر فرود

روز و شب زین عشق افروزنده ام
سال و ماه از شوق این سوزنده ام

پای از سر می ندانم سر ز پای
میدوم هر ساعت از جائی بجای

چشمهٔ بی آب از این غم مانده ام
دایما در تاب ازین غم مانده ام

گه سپر بر آب اندازم ز میغ
گه بقتل خویش دست آرم بتیغ

گاه بر خاک اوفتم زین درد من
گه برآیم سرخ و گاهی زرد من

صد هزاران رنگ در کار آورم
تا مگر بوئی پدیدار آورم

بی سر و بن گرچه میگردم چو گوی
کار می برنایدم از رنگ و بوی

من که چشمم وین همه گردیده ام
کافرم گر هیچ بویی دیده ام

گردهٔ هر شب برم در کوی او
تا مگر چیزی کند بر روی او

من ز تو حیران ترم بگذر ز من
زانکه نگشاید ترا این در ز من

سالک آمد پیش پیر دیده ور
کرد از حال خودش حالی خبر

پیر گفتش آفتاب اندر صفت
بارگاه همتست و معرفت

هرکه صاحب همت آمد مرد شد
همچو خورشید از بلندی فرد شد

گر چو گوهر همت عالی بود
بر سر زر جای تو خالی بود

گر بهر چیزی فرود آئی براه
کی توانی خورد جام از دست شاه

English translation

The bewildered seeker, like a ruined drunkard, Went with a burning heart before the sun. He said, 'O Sultan traversing the world's expanse, Who has seen much hot and cold in the world, O you who have taken the lead in grace and light, Being a golden tray upon the fourth heaven, You have warmed the essence of offspring, You have taught atoms to be lovers. If you are not the Sultan of knowledge, how do you pitch your tent? How do you beat the golden drum at dawn? You have a finger in every window, Atom by atom is seen through your light. You are in truth the eye and lamp of the world, You are an intimate to this world and that world. Sometimes you turn stone into jewel by your grace, Sometimes you turn copper to gold without alchemy. You always have the steed of the sphere under your thigh, You hold the kingdom of both worlds at all times. The ripening of all the raw comes from you, The ornament and beauty of the well-reputed comes from you. I have fallen far from my goal, Headlong, I have fallen into a hundred afflictions. If you give me a sign of my goal, It is as if you give life to the dead.' When the sun listened to this tale, The Pleiades of tears boiled upon its face. It said, 'I too am as sorrowful as you, Moment by moment, I am bewildered in this, like you. My face is yellow from this grief, my garment dark blue, I run back and forth, up and down. Day and night I am kindled by this love, Month and year I am burning from this yearning. I know not foot from head, nor head from foot, Every hour I run from place to place. I am left a waterless spring from this sorrow, I am left forever in torment from this sorrow. Sometimes I cast my shield upon the water from the cloud, Sometimes I bring my hand to a sword to slay myself. Sometimes I fall upon the earth from this my pain, Sometimes I emerge red, and sometimes I am yellow. I bring a hundred thousand colors into play, So that perhaps I might make a scent appear. Though I roll like a ball without head or base, The task is not accomplished for me by color and scent. I, who am an eye and have roamed all this, I am an infidel if I have seen any scent. Every night I bear a loaf of bread to His alley, So that He might perhaps do something for His face. I am more bewildered than you, pass me by, For this door will not be opened for you by me.' The seeker came before the perceptive Master, And informed him instantly of his condition. The Master told him, 'The sun, in its attribute, Is the court of high aspiration and mystical knowledge. Whoever possesses high aspiration becomes a true man, He becomes singular like the sun from on high. If one's high aspiration is like a jewel, Your place upon gold would be left empty. If you settle for just anything on the path, How can you drink the cup from the King's hand?'

Updated 2026-07-03

Contributors are:

Who are from:

References