1Cademy - (۲) گفتار مرد خدای پرست / (2) The Speech of the God-Worshipping Man

Learn Before

Elahi Nameh

Poem

(۲) گفتار مرد خدای پرست / (2) The Speech of the God-Worshipping Man

Original content

چنین گفته ست روزی حق پرستی
که او را بود در اسرار دستی

که هر چیزی که هست و بایدت نیز
ازان چیزت فراغت به ازان چیز

ترا چیزی که در هر دو جهانست
به از بودش بسی نابود آنست

اگر هر دو جهان دار السلامست
تماشا گاه جانم این تمامست

چو جان پاک من فردوس باشد
مرا صد مشتری در قوس باشد

بهشتی این چنین و همدمی نه
دلی پر سر عشق و محرمی نه

چو هر همدم که می بینم حجابست
مرا پس هر دمی همدم کتابست

چو کس را می نبینم همدم خویش
در آنجا می فرو گویم غم خویش

مرا درمغز دل دردیست تنها
کزو می زاید این چندین سخنها

اگر کم گویم و گر بیش گویم
چه می جویم کسی، با خویش گویم

برآوردم بگرد عالمی دست
نداد از هیچ نوعم همدمی دست

وگر داد ودهد یک همدمم داد
نداد اوداد لیکن هم دمم داد

ز چندین آدمی درهیچ جائی
نمی بینم سر موئی وفائی

چو در من نیز یک ذره وفا نیست
ز غیری این وفا جستن رو انیست

چو من محرم نیم خود را زمانی
که باشد محرم من در جهانی

ز همراهان دین مردی ندیدم
زاخوان صفا گردی ندیدم

بسی رفتم هم آنجا ام که بودم
نمی دانم کزین رفتن چه سودم

دلا چون هم نشینانت برفتند
رفیقان و قرینانت برفتند

تو تا کی باد پیمائی ز سودا
برو تا کی کنی امروز و فردا

بخوردی همچو بیکاران جهانی
غم کارت نمی بینم زمانی

اگرچه صبحدم را هم دمی هست
ولی صادق نداد آن همدمش دست

بکن کاری که وقت امروز داری
برافروز آتشی چون سوز داری

همه خفتند چه مست و چه هشیار
تو کی خواهی شدن از خواب بیدار

ترا تا چند ازین باریک گفتن
که می باید ترا با ریگ رفتن

چو ابرهیم گفتار آمدی تو
چرا نمرود رفتار آمدی تو

چو نتوانی که مرد کار میری
زهی حسرت اگر مردار میری

به گرد قال آخر چند گردی
قدم در حال نه گر شیر مردی

دل تو گر ز قال آرام گیرد
کجا از حال مردان نام گیرد

چو قشری بیش نیست این قال آخر
طلب کن همچومردان حال آخر

چو تو عمر عزیز خود بیکبار
همه در گفت کردی،کی کنی کار

بت تو شعر می بینم همیشه
ترا جز بت پرستی نیست پیشه

English translation

Thus spoke one day a God-worshipper Who had a hand in the divine secrets: That whatever exists and that you also need, Freedom from that thing is better than the thing itself. For you, whatever exists in both worlds, Its non-existence is much better than its existence. Even if both worlds are the Abode of Peace, They are entirely but a viewing-place for my soul. Since my pure soul is Paradise itself, I have a hundred Jupiters within my bow. Such a paradise, yet no companion, A heart full of the secret of love, yet no confidant. Since every companion I see is a veil, Therefore, every moment my companion is a book. Since I see no one as my own true companion, I pour out my sorrow right there within it. I have a solitary pain in the core of my heart, From which all these many words are born. Whether I speak a little or whether I speak a lot, Why am I seeking someone? I am speaking with myself. I extended my hand around the entire world, But a companion of any kind did not come to hand. And if a companion gave me justice, He did not give justice but gave me his breath of sorrow. From so many human beings, nowhere Do I see a single hair's breadth of loyalty. Since in me, too, there is not an atom of loyalty, Seeking this loyalty from another is not justified. Since I am not a confidant to myself for a moment, Who in the world could be my confidant? From the companions of religion, I saw no true man, From the Brethren of Purity, I saw not a trace of dust. I have traveled much, yet I am exactly where I was, I do not know what benefit I have gained from this traveling. O heart, since your companions have departed, Your friends and peers have departed, How long will you measure the wind out of melancholy? Go, how long will you procrastinate, saying today and tomorrow? You have eaten like the idle ones of the world, I do not see you worrying about your work for a moment. Although the dawn has a companion, Yet the true dawn did not gain a true companion. Do some work while you have the time today, Ignite a fire since you have a burning passion. Everyone has slept, whether drunk or sober, When will you wake up from this sleep? How long will you speak such subtle words? For you must endure walking upon the sand. Since you have become like Abraham in speech, Why have you become like Nimrod in behavior? Since you cannot die as a man of action, What a pity if you die as a mere carcass! How much longer will you circle around mere 'words' (qal)? Step into the true 'state' (hal) if you are a lion-hearted man. If your heart finds peace in mere words, How will it gain fame from the state of true men? Since these words are ultimately nothing more than a shell, Seek the spiritual state like true men in the end. Since you have entirely spent your precious life, All in speaking, when will you do the work? I see that poetry is always your idol, You have no profession other than idol-worship.

Updated 2026-07-03

Contributors are:

Who are from:

References