1Cademy - (۱۳) حکایت عبدالله بن مسعود با کنیزک / (13) The Tale of Abdullah bin Masud and the Handmaiden

Learn Before

Elahi Nameh

Poem

(۱۳) حکایت عبدالله بن مسعود با کنیزک / (13) The Tale of Abdullah bin Mas'ud and the Handmaiden

Original content

کنیزی داشت عبدالله مسعود
که صد گونه هنر بودیش موجود

مگر چون احتیاج آمدش دینار
طلب کرد آن کنیزک را خریدار

کنیزک را چنین گفت ای دلاور
برو جامه بشوی و شانه کن سر

که می بفروشمت زانک احتیاجست
که تن را بر خراب دل خراجست

کنیزک در زمان فرمان او کرد
دو سه موی سفید از سر فرو کرد

بآخر چشم چون بر مویش افتاد
هزاران اشک خون بر رویش افتاد

چو عبدالله مسعودش چنان دید
دو چشمش همچو ابری خون فشان دید

بدو گفتا چرا گریندهٔ تو
که می بفروشمت چون بندهٔ تو

کنون من عهد کردم با تو خاموش
که نفروشم ترا، مگری و مخروش

کنیزک گفت من گریان نه زانم
که درحکم فروش تست جانم

ولیکن زان سبب گریم چنین زار
که عمری کرده ام پیش کسی کار

که یافت ازخدمتش مویم سپیدی
بآخر کار آمد نا امیدی

چرا بودم به آخر پیش مردی
که بفروشد مرا آخر به دردی

چراکردم جوانی خرج جائی
که در پیری نهندم در بهائی

چرا بودم بجائی روزگاری
که آن خدمت فروش آورد باری

چرا بر درگه غیریم ره بود
چو درگاهی چنان در پیشگه بود

کسی را کان چنان درگاه باشد
بدرگاهی دگر چون راه باشد

تو ای خواجه حدیث من بمنیوش
اگرچه می نیرزم هیچ بفروش

درآمد جبرئیل و گفت حالی
به پیش صدر و بدر لایزالی

که عبدالله را گوی ای وفادار
مباش این درد را آخر روا دار

سپیدی یافت در اسلام مویش
جز آزادی نخواهد بود رویش

خدایا چون ترا حلقه بگوشم
میفکن روز پیری در فروشم

گر از طاعت ندارم هیچ روئی
سپیدم هست در اسلام موئی

اگر بفروشیم جان سوختن راست
که دوزخ این زمان افروختن راست

ز جان سوزی و دلسوزی چه خیزد
ز موری درچنان روزی چه خیزد

بحق عزت ای دانندهٔ راز
که اندر خندق عجزم مینداز

بدست قهر چون مومم مگردان
ز فضل خویش محرومم مگردان

همه نیک و بدم ناکرده انگار
ز فضلت کن مرا بی من بیکبار

که هر نیک و بدی کان از من آید
مرا ناکام غل گردن آید

مرا گر تو نخواهی کرد بیدار
بخواب غفلتم در مرده انگار

چو من سرگشته پستم تو بلندی
بلندم کن چو پستم اوفکندی

گرفتار توام از دیرگاهی
مرا بنمای سوی خویش راهی

درم بگشای و فرتوت خودم کن
دلم بربای و مبهوت خودم کن

ز من بر من بسی آمد تباهی
الهی نجنی منی الهی

مرا برهان ز من گر می رهانی
که هر چیزی که می خواهی توانی

مرا با خود مدار و بیخودم دار
ز خود سیر آمدم این خود کم انگار

بحق آنکه میدانی که چونم
که بیرون آر ازین غرقاب خونم

مرا بیخود بخود گردان گرفتار
میاور با خودم هرگز دگر بار

سگم خوان و مران از آستانم
که در کویت سگ یک استخوانم

اگر یابم زکویت استخوانی
کشم در پیش چرخ پیرخوانی

English translation

Abdullah ibn Mas'ud had a handmaiden, Who possessed a hundred kinds of skills. When he fell in need of dinars, He sought a buyer for that handmaiden. He said to the handmaiden, "O brave one, Go, wash your clothes and comb your hair, For I must sell you because of need, As the body pays a tribute to the ruin of the heart." The handmaiden immediately obeyed his command; She let down two or three white hairs from her head. At last, when her eye fell upon her white hair, Thousands of tears of blood fell upon her face. When Abdullah ibn Mas'ud saw her thus, He saw her two eyes shedding blood like a cloud. He said to her, "Why are you weeping? For I am selling you, since you are my servant. Now I make a covenant with you, be silent, That I shall not sell you; do not weep and do not wail." The handmaiden said, "I am not weeping because My life is subject to your decision to sell me. Rather, I weep so bitterly for this reason: That I have worked for a lifetime before someone, From whose service my hair has turned white, Yet at the end of the work came hopelessness. Why did I end up in the end before a man Who would sell me at last into pain? Why did I spend my youth in a place Where in my old age they would put a price on me? Why did I spend a lifetime in a place Where that service brought forth selling as a fruit? Why was there a path for me to the threshold of others, When such a Divine Threshold was before me? For one who has such a Sublime Threshold, How could there be a path to another threshold? O master, do not listen to my words, Even though I am worth nothing, go ahead and sell me." Gabriel descended and spoke at once Before the eternal chief and full moon: "Tell Abdullah, 'O loyal one, Do not allow this pain to be inflicted at the end. Her hair has turned white in Islam; Nothing but freedom shall be her path.'" O God, since I am Your ring-eared servant, Do not cast me into being sold in the day of my old age. If I have no merit from obedience, At least I have white hair in Islam. If You sell me, my soul is meant for burning, For hell is now meant for kindling. What comes of soul-burning and heart-burning? What comes of an ant on such a day? By the right of Your Glory, O Knower of Secrets, Do not cast me into the ditch of helplessness. Do not turn me like wax in the hand of Your wrath, Do not deprive me of Your grace. Consider all my good and bad deeds as undone, Out of Your grace, make me entirely selfless at once. For any good or evil that comes from me, Becomes a collar of captivity around my neck against my will. If You will not make me awake, Consider me dead in the sleep of heedlessness. Since I am bewildered and low, and You are high, Raise me up, since You have cast me low. I have been Your captive for a long time, Show me a way toward Yourself. Open my door, make me worn out in Your path, Ravish my heart and make me dumbfounded in You. From myself, much ruin has come upon me, O God, deliver me from myself, O God! Deliver me from myself, if You are to deliver me, For You can do whatever You desire. Keep me not with myself, keep me selfless, I am weary of myself, consider this self as nothing. By the right of that which You know how I am, Pull me out of this whirlpool of blood. Make me, in my selflessness, captive to Yourself, Never bring me back to myself ever again. Call me a dog, but do not drive me from Your threshold, For in Your alley, I am a dog waiting for a single bone. If I find a bone from Your alley, I will draw a table of feast before the old heaven.

Updated 2026-07-03

Contributors are:

Who are from:

References