1Cademy - (۶) حکایت حکیم با ذوالقرنین / (6) The Tale of the Sage and Dhul-Qarnayn

Learn Before

Elahi Nameh

Poem

(۶) حکایت حکیم با ذوالقرنین / (6) The Tale of the Sage and Dhul-Qarnayn

Original content

حکیمی دید ذوالقرنین در راه
بذوالقرنین گفت آن مرد درگاه

که آخر گرد عالم چند گردی
که عالم جمله پر آشوب کردی

سکندر گفت نیمی از اقالیم
نهادم راست باقی ماند یک نیم

کنون من می روم عزم من این راست
که تا آن نیمهٔ دیگر کنم راست

حکیمش گفت نیست این داد دادن
ترا رگ راست می باید نهادن

چو می دانی که بر می بایدت خاست
بنه رگ راست، چون عالم نهی راست؟

که تو گر فی المثل شیر نبردی
چو راه گور گیری مور گردی

چو در دنیا ترا اندک قرارست
ولی درگور سالی صد هزارست

بدنیا در چرا کاشانه سازی
که هم در گور به گر خانه سازی

چو کسری گر کنی طاق دلارام
ز کسری جبر نپذیرد سر انجام

نمی بینی که اینها کاخترانند
چه گر بر فرق گردون خانه دانند

همه سرگشته می گردند در سوز
ازین خانه بدان خانه شب و روز؟

چو می بینند کان جز دامشان نیست
دمی در خانهٔ آرامشان نیست

اگرچه شاه عالی ذات گردند
ولی در خانهٔ هم مات گردند

تو هم گر خانهٔ سازی درین راه
درو میری چو کرم پیله ناگاه

بسی بارست ای دیوانه بر تو
فرود آید بآخر خانه بر تو

مشو دلشاد از کاشانهٔ خویش
مکن دل تنگ از ویرانهٔ خویش

که نه دلتنگ مانی تو نه شادی
که هم این بگذرد هم آن چو بادی

English translation

A sage saw Dhul-Qarnayn on the way, That man of the court said to Dhul-Qarnayn, "How long, after all, will you roam the world, When you have filled the whole world with turmoil?" Alexander said, "Half of the climes, I have set right; one half remains. Now I am going, my resolve is true in this, So that I may set that other half right." The sage said to him, "This is not dispensing justice; You must set your own essence right. Since you know that you must depart, Set your essence right; why do you set the world right? For even if you are, for instance, a battling lion, When you take the path to the grave, you become an ant. Since you have little rest in the world, But a hundred thousand years in the grave, Why do you build a dwelling in the world? For it is better if you build a house in the grave. If, like Khosrow, you make a soothing arch, In the end, fate will accept no amends from Khosrow. Do you not see that these, which are the stars, Even if they consider their home at the zenith of the heavens, They all wander bewildered in burning passion, From this house to that house, night and day? Since they see that it is nothing but their trap, They have not a moment of peace in their house. Even if they become kings of exalted essence, Still, in the house, they will be checkmated. If you, too, build a house on this path, You will suddenly die within it like a silkworm. There is much burden upon you, O madman; In the end, the house will collapse upon you. Do not be joyous over your own dwelling, Do not be distressed over your own ruin. For you will remain neither distressed nor joyous, For both this and that will pass like the wind."

Updated 2026-07-03

Contributors are:

Who are from:

References