1Cademy - (۱۲) حکایت حسن بصری و رابعه رضی الله عنهما / (12) The Tale of Hasan Basri and Rabia, May God Be Pleased with Them

Learn Before

Elahi Nameh

Poem

(۱۲) حکایت حسن بصری و رابعه رضی الله عنهما / (12) The Tale of Hasan Basri and Rabia, May God Be Pleased with Them

Original content

حسن یک روز رفت از بصره بیرون
به پیش رابعه آمد به هامون

بسی بز کوهی و نخچیر و آهو
به گردش صف زده بودند هر سو

حسن را چون ز راهی دور دیدند
ز پیش رابعه یک سر رمیدند

حسن چون دید ، آن در وی اثر کرد
زمانی غیرتش زیر و زبر کرد

به صدق از رابعه پرسید آنگاه
که از بهر چه حیوانات این راه

ز تو نگریختند از من رمیدند
مگر با خود مرا نااهل دیدند ؟

ازو پس رابعه پرسید رازی
که چه خوردی تو ؟ گفتا پی پیازی

درین ساعت مرا ای پاک خاطر
پیازی بود و اندک پیه حاضر

به خون دل یکی پیه آبه کردم
درین دم کآمدم بیرون بخوردم

چو از وی رابعه بشنید این راز
بر آورد ای عجب مردانه آواز

که خوردی پیه این مشتی پریشان
چگونه از تو نگریزند ایشان ؟

اگر کم خوردنی باشد چو مورت
بود کم خوردن کرمان گورت

اگر هر روز یک خرما کنی قوت
مسلم مانی از کرمان تابوت

چو کرمانت برای بند بندست
به یک خرما ازین کرمان بسند ست

چنین تو پشت کرم از آب و نانی
شکم پر کرده در پهلو ازانی

نه ای بی مبرز و بی مطبخ ای مرد
دلت نگرفت ازین دو دوزخ ای مرد ؟

ز یک دوزخ به دیگر دوزخ آیی
که از مبرز به سوی مطبخ آیی

چو نشکیبی دمی از لوت و از لات
به سودا چند پیمایی خیالات ؟

ترا گفتند جان را ده طهارت
تو تن را می کنی دایم عمارت

به باطن حرمتت باید همیشه
که جز خدمت به ظاهر نیست پیشه

کسی گفت آتشی در خویشتن زن
چو خوردی لقمه ای بنشین و تن زن

English translation

Hasan went out of Basra one day; He came to Rabia in the desert. Many wild goats, game, and deer Had formed ranks around her on every side. When they saw Hasan from a distant path, They all fled from Rabia at once. When Hasan saw this, it affected him; For a time, his jealousy turned him upside down. With sincerity, he then asked Rabia: 'For what reason did the animals of this path Not flee from you, but fled from me? Did they perhaps see me as unworthy?' Then Rabia asked him a secret: 'What did you eat?' He said: 'Onion fat.' 'In this hour, O pure-hearted one, An onion and a little fat were present for me. With the heart's blood, I made a fat-broth; The moment I came out, I ate it.' When Rabia heard this secret from him, She raised a manly voice in wonder: 'You ate the fat of these helpless ones; How should they not flee from you? If your eating be little like an ant, Little would be the eating of the worms of your grave. If every day you make a single date your food, You will remain safe from the worms of the coffin. Since your worms are for every joint, One date is enough against these worms. Thus you are a backer of worms from excess bread and water; You have filled your stomach, and in your side you are occupied with that. You are not without a toilet and a kitchen, O man; Has your heart not tired of these two hells, O man? You come from one hell to another hell, When you come from the toilet toward the kitchen. Since you cannot refrain for a moment from food and drink, How long will you measure fantasies with greed? They told you: Give purity to the soul; You are constantly building up the body. Inwardly you must always have sanctity; For outwardly, there is no profession but service. Someone said: Set a fire within yourself; When you have eaten a morsel, sit and be silent.'

Updated 2026-07-03

Contributors are:

Who are from:

References