1Cademy - بخش ۱۷ - ذکر امام ابوحنیفه رضی الله عنه / Section 17 - Mention of Imam Abu Hanifah, May Allah Be Pleased with Him

Learn Before

تذکرة الأولیاء / Memorial of the Saints

Literary Story

بخش ۱۷ - ذکر امام ابوحنیفه رضی الله عنه / Section 17 - Mention of Imam Abu Hanifah, May Allah Be Pleased with Him

Original content

آن چراغ شرع و ملت، آن شمع دین و دولت، آن نعمان حقایق، آن عمان جواهر معانی و دقایق، آن عارف عالم صوفی، اما جهان ابوحنیفه کوفی رضی الله عنه. صفت کسی که به همه زبان ها ستوده باشد و به همه ملت ها مقبول، که تواند گفت؟ ریاضت و مجاهده وی و خلوت، و مشاهده او نهایت نداشت. و در اصول طریقت و فروع شریعت درجه رفیع و نظری نافذ داشت و در فراست و سیاست و کیاست یگانه بود، و در مروت و فتوت اعجوبه ای بود. هم کریم جهان بود و هم جواد زمان، هم افضل عهد و هم اعلم وقت. و هو کان فی الدرجه القصوی والرتبه العلیا. وانس روایت کرد از رسول صلی الله علیه و آله و سلم که مردی باشد در امت من. یقال له نعمان بن ثابت و کنیته ابوحنیفه هو سراج امتی. صفت ابوحنیفه در تورات بود و ابویوسف گفت: نوزده سال در خدمت وی بودم، در این نوزده سال نماز بامداد به طهارت نماز خفتن گزارد.
مالک انس گفت: ابوحنیفه را چنان دیدم اگر دعوی کردی که این ستون زرین است دلیل توانستی گفت.

شافعی گفت: جمله علمای عالم عیال ابوحنیفه اند در فقه.
و قال علی بن ابی طالب رضی الله عنه سمعت النبی صلی الله علیه و علی آله وسلم. یقول طوبی لمن رآنی او رآی من رآنی.

و وی چند کس از صحابه دریافته بود. عبدالله بن جزءالزبیدی و انس بن مالک و جابر بن عبدالله و عبدالله بن ابی اوفی و اثله بن الاسقع و عایشه بنت عجرد پس وی متقدم است، بدین دلایل که یاد کردیم، و بسیار مشایخ را دیده بود و با صادق رضی الله عنه صحبت داشته بود و استاد علم فضیل و ابراهیم ادهم و بشر حافی و داود طائی و عبدالله بن مبارک بود. آنگاه که به سر روضه سید المرسلین رسید، صلوات الله علیه، و گفت: السلام علیک یا سید المرسلین! پاسخ آمد که: و علیک السلام یا امام المسلمین. و در اول کار عزیمت عزلت کرد.
نقل است که توجه به قبله حقیقی داشت و روی از خلق بگردانید و صوف پوشید تا شبی به خواب دید که استخوان های پیغامبر علیه السلام از لحد گرد می کرد و بعضی را از بعضی اختیار می کرد. از هیبت آن بیدار شد و یکی را از اصحاب ابن سیرین پرسید. گفت: تو در علم پیغامبر علیه السلام و حفظ سنت او به درجه بزرگ رسی، چنان که در آن متصرف شوی، صحیح از سقیم جدا کنی.

یک بار دیگر پیغامبر را علیه السلام به خواب دید که گفت: یا ابا حنیفه! تو را سبب زنده گردانیدن سنت من گردانیده اند؛ قصد عزلت مکن.
و از برکات احتیاط او بود که شعبی، که استاد او بود و پیر شده بود، خلیفه مجمعی ساخت و شعبی را بخواند و علمای بغداد را حاضر کرد و شرطی بفرمود تا به نام هر خادمی ضیاعی بنویسد. بعضی به اقرار، و بعضی به ملک، و بعضی به وقف. پس خادم آن خط را پیش شعبی آورد که قاضی بود و گفت:

امیرالمومنین می فرماید که بر این خط ها گواهی بنویس.
بنوشت و جمله فقها بنوشتند. پس به خدمت ابوحنیفه آوردند. گفتند: امیرالمومنین می فرماید که گواهی بنویس.

گفت: کجاست؟
گفتند: در سرای است.

گفت: امیرالمومنین اینجا آید یا من آنجا روم تا شهادت درست آید؟
خادم با وی درشتی کرد که: قاضی و فقها و پیران نوشتند. تو از جوانی فضولی می کنی؟

پس ابوحنیفه گفت: لها ما کسبت.
این به سمع خلیفه رسید. شعبی را حاضر کرد و گفت: در شهادت دیدار شرط نیست یا هست؟

گفت: بلی هست.
گفت: پس تو مرا کی دیدی که گواهی نوشتی ؟

شعبی گفت: دانستم که به عرفان توست، لکن دیدار تو نتوانستم خواست.
خلیفه گفت: این سخن از حق دور است و این جوان قضا را اولی تر.

پس بعد از آن منصور که خلیفه بود اندیشه کرد تا قضا به یکی دهد و مشاورت کرد بر یکی از چهار کس که فحول علما بودند و اتفاق کردند. یکی ابوحنیفه، دوم سفیان، سوم شریک، و چهارم مسعربن کدام.
هر چهار را طلب کردند در راه که می آمدند ابوحنیفه گفت: من در هریکی از شما فراستی گویم.

گفتند: صواب آید. گفت: من به حیلتی از خود دفع کنم و سفیان بگریزد، و مسعر خود را دیوانه سازد؛ و شریک قاضی شود.
پس سفیان در راه بگریخت و در کشتی پنهان شد. گفت: مرا پنهان دارید که سرم بخواهند برید. به تاویل آن خبر که رسول علیه السلام فرموده است من جعل قاضیآ فقد ذبح بغیر سکین. هرکه را قاضی گردانیدند بی کارش بکشتند.

پس ملاح او را پنهان کرد و این هر سه پیش منصور شدند. اول ابوحنیفه را گفت: تو را قضا می باید کرد.
گفت: ایهاالامیر! من مردی ام نه از عرب. و سادات عرب به حکم من راضی نباشند.

جعفر گفت: این کار به نسبت تعلق ندارد. این را علم باید.
ابوحنیفه گفت: من این کار را نشایم و دراین قول که گفتم نشایم، اگر راست می گویم نشایم و اگر دروغ می گویم، دروغ زن قضای مسلمانان را نشاید و تو خلیفه خدایی. روا مدار که دروغگو یی را خلیفه خود کنی و اعتماد خون و مال مسلمانان بر وی کنی.

این بگفت و نجات یافت. پس مسعر پیش خلیفه رفت و دست خلیفه بگرفت و گفت: چگونه ای و مستورات و فرزندانت چگونه اند؟
منصور گفت: او را بیرون کنید که دیوانه است.

پس شریک را گفتند: تو را قضا باید کرد.
گفت: من سودایی ام دماغم ضعیف است.

منصور گفت: معالجت کن تا عقل کامل شود.
پس قضا به شریک دادند و ابوحنیفه او را مهجور کرد و هرگز با وی سخن نگفت.

نقل است که جمعی کودکان گوی می زدند. گوی ایشان به میان جمع ابوحنیفه افتاد. هیچ کودکی نمی رفت تا بیرون آرد. کودکی گفت: من بروم و بیارم.
پس گستاخ وار دررفت و بیرون آورد، و ابوحنیفه گفت: این کودک حلال زاده نیست.

تفحص کردند، چنان بود، گفتند: ای امام مسلمانان! از چه دانستی؟
گفت: اگر حلال زاده بودی حیا مانع آمدی.

نقل است که او را بر کسی مالی بود و در محلت آن شخص شاگردی از آن امام وفات کرد. امام به نماز او رفت. آفتابی عظیم بود و در آنجا هیچ سایه نبود الا دیواری که از آن مرد بود که مال به امام می بایست داد. مردمان گفتند: در این سایه ساعتی بنشین.
گفت:

مرا بر صاحب این دیوار مالی است. روا نباشد که از دیوار او تمتعی به من رسد. که پیغمبر فرموده است کل قرض جر منفعه فهو ربوا. اگر منفعتی گیرم ربا باشد نقل است که او را یک بار محبوس کردند یکی از ظلمه بیامد و گفت مرا قلمی بتراش.
گفت: نتراشم.

گفت : چرا نمی تراشی
گفت: ترسم که از آن قوم باشم که حق تعالی فرموده است احشرو الذین ظلموا و ازواجهم الایة.

و هر شب سیصد رکعت نماز کردی. روزی می گذشت، زنی با زنی گفت: این مرد هر شب پانصد رکعت نماز می کند. امام آن بشنید. نیت کرد که بعد از آن پانصد رکعت نماز کند، در هر شبی تا ظن ایشان راست شود.
روز دیگر می گذشت کودکان گفتند با هم دیگر که : این مرد که می رود هر شب هزار رکعت نماز می کند.

ابوحنیفه گفت: نیت کردم که هر شب هزار رکعت نماز کنم.
روزی شاگردی با امام گفت: مردمان گویند ابوحنیفه شب نمی خسبد.

گفت: نیت کردم که دگر به شب نخفتم.
گفت: چرا؟

گفت: خدای تعالی می فرماید و تحبون ان یحمدوا بما لم یفعلوا.
بندگانی اند که دوست دارند ایشان را به چیزی که نکرده اند یاد کنند. اکنون من پهلوی بر زمین ننهم تا از آن قوم نباشم.

و بعد از آن سی سال نماز بامداد به طهارت نماز خفتن کردی.
نقل است که سر زانوی او چون سر زانوی شتر شده بود، از بسیاری که در سجده بود.

نقل است که توانگری را تواضع کرده بود از بهر ایمان او گفت: هزار ختم کرده ام کفارت آن را.
و گفتند: گاه بودی که چهل بار ختم قرآن کردی تا مساله یی که او را مشکل بودی کشف شدی.

نقل است که محمدبن حسن رحمةالله علیه، عظیم صاحب جمال بود. چون یکبار او را بدید بعد از آن دیگر او را ندید و چون درس او گفتی او را در پس ستونی نشاند، که نباید که چشمش بر وی افتد.
نقل است که داود طائی گفت: بیست سال پیش امام ابوحنیفه بودم و در این مدت او را نگاه داشتم. در خلا و ملا سر برهنه ننشست و از برای استراحت پای دراز نکرد. او را گفتم: ای امام دین! در حال خلوت اگر پای دراز کنی چه باشد؟

گفت: با خدای ادب گوش داشتن در خلوت اولی تر.
نقل است که روزی می گذشت. کودکی را دید که در گل مانده بود.

گفت: گوش دار تا نیفتی.
کودک گفت: افتادن من سهل است. اگر بیفتم تنها باشم. اما تو گوش دار که اگر پای تو بلغزد همه مسلمانان که از پس تو درآیند بلغزند و برخاستن همه دشوار بود.

امام از حذاقت آن کودک عجب آمد و در حال بگریست و با اصحاب گفت: زینهار اگر شما را در مسأله ای چیزی ظاهر شود و دلیلی روشن تر نماید، در آن متابعت من مکنید. و این نشان کمال انصاف است تا لاجرم ابویوسف و محمد رحمها الله بسی اقوال دارند در مسایل مختلف. با آنکه چنین گفته اند که تیر اجتهاد او بر نشانه چنان راست آمد که میل نکرد و اجتهاد دیگران گرد بر گرد نشانه بود.
نقل است که مردی مال دار بود و امیرالمومنین عثمان رضی الله عنه دشمن داشتی، تا حدی که او را جهود خواندی، این سخن به ابوحنیفه رسید، او را بخواند. گفت: دختر تو به فلان جهود خواهم داد.

او گفت: تو امام مسلمانان باشی. روا داری که دختر مسلمان را به جهودی دهی؟ و من خود هرگز ندهم.
ابوحنیفه گفت: سبحان الله. چون روان نمی داری که دختر خود را به جهودی دهی، چون روا باشد که محمد رسول الله دو دختر خود به جهودی دهد؟

آن مرد در حال بدانست که سخن از کجاست. از آن اعتقاد برگشت و توبه کرد. از برکات امام ابوحنیفه.
نقل است که روزی در گرمابه بود. یکی را دید بی ایزار. بعضی گفتند او فاسقی است، و بعضی گفتند او دهری است. ابوحنیفه چشم برهم نهاد. آن مرد گفت: ای امام! روشنایی چشم از تو کی باز گرفتند؟

گفت: از آنگه باز که ستر از تو برداشتند.
و گفت: چون با قدری مناظره کنی دو سخن است. یا کافر شود یا از مذهب خود برگردد. او را بگوی که خدای خواست که علم او در ایشان راست شود و معلوم او با علم برابر آید. اگر گوید نه کافر باشد از آنکه چون گوید که نخواست که علم او راست شود و علم با معلوم برابر آید این کفر بود و اگر گوید که خواست تسلیم کرد و از مذهب خویش بیزار شد و گفت: من بخیل را تعدیل نکنم و گواهی او نشنوم که بخل او را برآن دارد که استقصا کند و زیادت از خویش ستاند.

نقل است که مسجدی عمارت می کردند از بهر تبرک. از ابوحنیفه چیزی بخواستند.
بر امام گران آمد. مردمان گفتند: ما را غرض به تبرک است. آنچه خواهد بدهد.

درستی زر بداد به کراهیتی تمام. شاگردان گفتند: ای امام! تو کریمی و عالمی و در سخا همتا نداری. این قدر زر دادن چرا بر تو گران آمد؟
گفت: نه از جهت مال بود و لکن من یقین می دانم که مال حلال هرگز به آب و گل خرج نرود و من مال خود را حلال می دانم. چون از من چیزی خواستند کراهیت آن بود که در مال حلال من شبهتی پدید آمد و از آن سبب عظیم می رنجیدم.

چون روزی چند برآمد آن درست بازآوردند و گفتند: پشیز است.
امام عظیم شاد شد.

نقل است که در بازار می گذشت. مقدار ناخنی گل بر جامه او چکید. به لب دجله رفت و می شست. گفتند: ای امام! تو مقدار معین نجاست بر جامه رخصت می دهی این قدر گل را می شویی؟
گفت: آری. آن فتوی است، و این تقوی است. چنانکه رسول علیه السلام نیم گرده بلال را اجازت نداد که مدخر کند و یک ساله زنان را قوت نهاد.

و گویند که که چون داود طایی مقتدا شد، ابوحنیفه را گفت: اکنون چه کنم؟
گفت: بر تو باد بر کار بستن علم که هر علمی که آن را کار نبندی چون جسدی بود بی روح.

و گویند: خلیفه عهد به خواب دید ملک الموت را. از او پرسید: که عمر من چند مانده است؟
ملک الموت پنج انگشت برداشت و بدان اشارت کرد. تعبیر این خواب از بسیار کس پرسید. معلوم نمی شد. ابوحنیفه را پرسید. گفت: اشارت پنج انگشت به پنج علم است. یعنی آن پنج علم کس نداند و این پنج علم در این آیه است که حق تعالی می فرماید: ان الله عنده علم الساعة و ینزل الغیث و یعلم ما فی الارحام و ما تدری نفس ماذا تکسب غدا و ما تدری نفس بای ارض تموت.

شیخ ابوعلی بن عثمان الجلا گوید: به شام بودم. بر سر خاک بلال موذن رضی الله عنه خفته بودم. در خواب خود را در مکه دیدم که پیغامبر علیه السلام از باب بنی شیبه درآمدی و پیری در بر گرفته. چنانکه اطفال را در بر گیرند. به شفقتی تمام من پیش او دویدم و بر پایش بوسه دادم و در تعجب آن بودم که این پیر کیست. پیغمبر به حکم معجزه بر باطن من مشرف شد و گفت: این امام اهل دیار توست. ابوحنیفه رحمةالله علیه.
نقل است که نوفل بن حیان گفت: چون ابوحنیفه وفات کرد قیامت به خواب دیدم که جمله خلایق در حساب گاه ایستاده بودند و پیغمبر علیه السلام را دیدم بر لب حوض ایستاده و بر جانب او از راست و به چپ مشایخ دیدم ایستاده و پیری دیدم نیکوروی و سر و روی سفید. روی به روی پیغمبر نهاده و امام ابوحنیفه را دیدم در برابر پیغامبر ایستاده. سلام کردم. گفتم: مرا آب ده.

گفت: تا پیغمبر اجازه دهد.
پس پیغامبر فرمود که او را آب ده.

جامی آب به من داد. من و اصحاب از آن جام آب خوردیم که هیچ کم نشد. با ابوحنیفه گفتم: بر راست پیغمبر آن پیر کیست؟
گفت: ابراهیم خلیل، و بر چپ ابوبکر صدیق.

همچنین پرسیدم و به انگشت عقد می گرفتم، تا هفده کس پرسیدم، چون بیدار شدم هفده عقد گرفته بودم.
یحیی معاد رازی گفت: پیغمبر علیه السلام را به خواب دیدم. گفتم: این اطلبک قال عند علم ابی حنیفه. و مناقب او بسیار است و محامد او بی شمار و پوشیده نیست، بر این ختم کردیم.

English translation

That lamp of the divine law and the community, that candle of the religion and the state, that Nu'man of realities, that sea of the jewels of meanings and subtleties, that gnostic, scholar, and Sufi, the Imam of the world, Abu Hanifah of Kufa, may Allah be pleased with him. Who can speak of the attributes of one who is praised in all tongues and accepted by all nations? His self-discipline, spiritual struggle, seclusion, and contemplation were endless. In the principles of the spiritual path and the branches of the divine law, he held a high degree and a penetrating view, and he was unique in sagacity, governance, and intelligence, and a wonder in chivalry and generosity. He was both the generous one of the world and the munificent one of the era, both the most excellent of his age and the most knowledgeable of his time. And he was at the highest degree and the loftiest rank. And Anas narrated from the Messenger, peace and blessings of Allah be upon him and his family, that: 'There shall be a man in my community. He is called Nu'man bin Thabit, and his kunya is Abu Hanifah; he is the lamp of my community.' The description of Abu Hanifah was in the Torah. And Abu Yusuf said: 'I was in his service for nineteen years; during these nineteen years, he performed the morning prayer with the ablution of the night prayer.' Malik bin Anas said: 'I saw Abu Hanifah in such a way that if he claimed this pillar were made of gold, he could have provided proof for it.' Al-Shafi'i said: 'All the scholars of the world are the dependents of Abu Hanifah in jurisprudence.' And Ali bin Abi Talib, may Allah be pleased with him, said: 'I heard the Prophet, peace and blessings of Allah be upon him and his family, say: Glad tidings to whoever saw me or saw someone who saw me.' And he had met several of the Companions: Abdullah bin Jaz' al-Zubaydi, Anas bin Malik, Jabir bin Abdullah, Abdullah bin Abi Awfa, Wathilah bin al-Asqa', and Aisha bint Ajrad. Therefore, he is of the predecessors (mutaqaddim), due to these proofs we have mentioned. He had seen many shaykhs and had kept company with al-Sadiq, may Allah be pleased with him. He was the master in knowledge of Fudayl, Ibrahim Adham, Bishr Hafi, Dawud Ta'i, and Abdullah bin al-Mubarak. When he arrived at the tomb of the Master of the Messengers, peace and blessings of Allah be upon him, and said, 'Peace be upon you, O Master of the Messengers!' the reply came: 'And upon you be peace, O Imam of the Muslims.' In the beginning of his affair, he resolved upon retirement/seclusion. It is related that he turned towards the true Qibla, turned his face away from creation, and wore wool, until one night he saw in a dream that he was gathering the bones of the Prophet, peace be upon him, from the grave, choosing some over others. He awoke in awe of that and asked one of the companions of Ibn Sirin. He said: 'You will reach a great degree in the knowledge of the Prophet, peace be upon him, and the preservation of his Sunnah, such that you will master it and separate the authentic from the weak.' Another time he saw the Prophet, peace be upon him, in a dream, who said: 'O Abu Hanifah! You have been made the cause of reviving my Sunnah; do not intend retirement.' And it was from the blessings of his caution that al-Sha'bi, who was his master and had grown old—the Caliph convened a gathering and summoned al-Sha'bi, and brought the scholars of Baghdad, and ordered a deed to write estates in the name of each servant: some by acknowledgment, some by ownership, and some by endowment (waqf). Then the servant brought that document to al-Sha'bi, who was the judge, and said: 'The Commander of the Faithful says to write your testimony upon these documents.' He wrote it, and all the jurists wrote theirs. Then they brought it to Abu Hanifah and said: 'The Commander of the Faithful says to write your testimony.' He said: 'Where is he?' They said: 'In the palace.' He said: 'Will the Commander of the Faithful come here, or shall I go there, so that the testimony may be valid?' The servant was harsh with him, saying: 'The judge, the jurists, and the elders wrote it; do you act impertinently because of youth?' Then Abu Hanifah said: 'To it belongs what it has earned.' This reached the Caliph's ears. He summoned al-Sha'bi and said: 'Is seeing not a condition in testimony, or is it?' He said: 'Yes, it is.' He said: 'Then when did you see me that you wrote your testimony?' Al-Sha'bi said: 'I knew it was by your recognition, but I could not ask to see you.' The Caliph said: 'This speech is far from the truth, and this young man is more worthy of the judgeship.' Thereafter, Mansur, who was the Caliph, thought to give the judgeship to someone, and consulted on one of four individuals who were the eminent scholars, and they agreed on them: first Abu Hanifah, second Sufyan, third Shurayk, and fourth Mis'ar bin Kidam. All four were summoned. On the way as they were coming, Abu Hanifah said: 'I will make a prediction about each of you.' They said: 'It is appropriate.' He said: 'As for me, I will ward it off from myself by a trick; Sufyan will flee; Mis'ar will pretend to be mad; and Shurayk will become the judge.' So Sufyan fled on the way and hid in a ship, saying: 'Hide me, for they seek to cut off my head.' By interpretation of that report where the Messenger, peace be upon him, said: 'Whoever is appointed a judge has indeed been slaughtered without a knife.' Meaning whoever is made a judge is killed without action. So the sailor hid him, and these three went before Mansur. First, he said to Abu Hanifah: 'You must assume the judgeship.' He said: 'O Prince! I am a man not from the Arabs, and the Arab nobility will not be pleased with my ruling.' Ja'far said: 'This matter does not relate to lineage; it requires knowledge.' Abu Hanifah said: 'I am not fit for this post; and in this statement that I said I am not fit, if I speak the truth, I am not fit, and if I lie, a liar is not fit for the judgeship of the Muslims. And you are the Caliph of God; do not allow yourself to appoint a liar as your Caliph and rely on him for the blood and wealth of the Muslims.' He said this and was saved. Then Mis'ar went before the Caliph, took the Caliph's hand, and said: 'How are you, and how are your hidden womenfolk and your children?' Mansur said: 'Take him out, for he is mad.' Then they said to Shurayk: 'You must assume the judgeship.' He said: 'I am melancholic, my brain is weak.' Mansur said: 'Undergo treatment until your mind is complete.' So they gave the judgeship to Shurayk, and Abu Hanifah shunned him and never spoke to him again. It is related that a group of children were playing with a ball. Their ball fell into the midst of Abu Hanifah's gathering. No child would go to retrieve it. A child said: 'I will go and bring it.' So he boldly went in and brought it out, and Abu Hanifah said: 'This child is not of legitimate birth.' They investigated and it was so. They said: 'O Imam of the Muslims! How did you know?' He said: 'If he were of legitimate birth, shame would have prevented him.' It is related that someone owed him money, and in the neighborhood of that person, a student of the Imam passed away. The Imam went to his funeral prayer. The sun was very hot, and there was no shade there except for a wall belonging to the man who owed money to the Imam. People said: 'Sit in this shade for an hour.' He said: 'I have a claim of money against the owner of this wall. It is not permissible for me to derive any benefit from his wall, for the Prophet said: Every loan that draws a benefit is usury. If I take a benefit, it would be usury.' It is related that he was imprisoned once. One of the oppressors came and said: 'Sharpen a pen for me.' He said: 'I will not sharpen it.' He said: 'Why do you not sharpen it?' He said: 'I fear that I would be among those of whom God Almighty has said: Gather those who did wrong, and their companions... [to the end of the verse].' And every night he would perform three hundred cycles of prayer. One day he was passing by, and a woman said to another: 'This man performs five hundred cycles of prayer every night.' The Imam heard that. He resolved to perform five hundred cycles of prayer every night thereafter, so that their assumption would be true. Another day he was passing by, and children said to one another: 'This man who is walking performs a thousand cycles of prayer every night.' Abu Hanifah said: 'I resolved to perform a thousand cycles of prayer every night.' One day a student said to the Imam: 'People say Abu Hanifah does not sleep at night.' He said: 'I resolved never to sleep at night again.' He asked: 'Why?' He said: 'God Almighty says: And they love to be praised for what they did not do. There are servants who love to be mentioned for things they have not done. Now, I shall not lay my side upon the earth so that I may not be of those people.' And after that, for thirty years, he performed the morning prayer with the ablution of the night prayer. It is related that the skin of his knees had become like the knees of a camel, due to the abundance of his prostrations. It is related that he had shown humility to a wealthy man for the sake of his faith; he said: 'I have completed a thousand Quranic recitations as an expiation for that.' And they said: sometimes it was...

Updated 2026-07-02

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related