1Cademy - بخش ۳۶ - صفت جشن خسرو / Section 36

Learn Before

Khosrow Nameh

Poem

بخش ۳۶ - صفت جشن خسرو / Section 36 - Description of Khosrow's Feast

Original content

نشسته شاه رومی همچو جمشید
بسر برافسری روشن چو خورشید

بزرگان و وزیران معظم
همه بر پای مانده دست برهم

ز یک سو نو خطان استاده بر راه
ز یکسو امردان باروی چون ماه

ببردر، امردان دیبای زربفت
سر هریک ز تاب باده پر تفت

کمر بسته کلاه زر کشیده
بپیش صفهها صف برکشیده

بسر بر، نو خطان تاج مکلل
کشیده حلقه چون خط مسلسل

بدست آورده هر یک جام زرین
چو ماهی کاورد بر دست، پروین

ز گلبن تا بگلبن می گرفته
ز رنگ می رخ گل خوی گرفته

ز سر مجلس بدست پای مردان
پیاله همچو دستنبوی گردان

زده گز بر گلو مرغ مسمن:
صراحی از میان پر تابگردن

چو خونی، رنگ شیر دختر رز
ولیکن گشته بی شوهر زبان گز

شراب زهرگین شکر فشانده
زمی مرغ صراحی پر فشانده

صلای باده در یک گوش رفته
ز راه گوش دیگر هوش رفته

بخار عود میشد بیست فرسنگ
مشام از مغز کرده دود آهنگ

بخور افگنده در سرها بخاری
ز مشک افتاده در مجلس غباری

هوای شمع روشن، گشته تیره
ز دود عود و از گرد زریره

بت نوروز رخ چون عید خرم
مه خورشید فر در زیر شبنم

لبالب آب دندان در برابر
پیاپی کرده جام می سراسر

فروغ دامن می آستین سوز
می اندر پوست گشته پوستین دوز

صراحی همچو مرغان سحرخیز
ز مخلب کرده در مجلس شکر ریز

زالحان سرود عاشقانه
شده رقاص، نقش آستانه

ز عکس باده، در جام گهر دار
شده سرمست صورتهای دیوار

می سرکش نشسته در دم چشم
ز مستی پای کوبان مردم چشم

لب شیرین ترکان تروش روی
بنطق تلخ شورانگیز هر سوی

فروغ روی چندان حور زاده
جهانی را بهشتی نور داده

ز لعل شاهدان آب دندان
شده می همچو گل در جام خندان

شعاع شمع روشن کرده مجلس
سماع جمع جان را گشته مونس

فروغ شمع بر جام اوفتاده
بشب خورشید در دام اوفتاده

ز نور شمع شب را روز گشته
جهانی را جهان افروز گشته

چو باد صبح در عالم وزیده
حریفان را صبوحی در رسیده

بباد صبح در تختی نهاده
چو آتش جمله در تختی فتاده

سپیده دم فسرده زردهٔ شمع
گدازان باد پیه گردهٔ شمع

مه از خون شفق سر جوش خورده
شب از زرین طبق سرپوش کرده

خمار اندر خیال می پرستان
ببازی خیال آورده دستان

صبوحی را صراحی پر نهاده
ز آب تلخ چرب آخر نهاده

حریفان جمله دریاکش نشسته
چو کوهی بر سر آتش نشسته

شده درگوش مرغان صبوحی
چو موسیقار قول بوالفتوحی

قرابه دیده چون خم دستیاری
پیاله کرده از می سنگساری

قدح بر چنگ و برنای عراقی
گرفته راه نی با چنگ ساقی

سبک گشته دل ازتنگی سینه
همه مردان گران از آبگینه

گشاده چار رگ از لب صراحی
شده خون در تن از مستی مباحی

شبی خوش بود و مهتابی دل افروز
قدح مهتاب میپیمود تا روز

بساقی گفت شاه عاشق مست
که می درده که چون گل رفتم ازدست

ز می گر شد گران جان سبکبار
گران جانی مکن دستی سبک دار

مرا چندان می خوش ده بزودی
که ماه من شود زیر کبودی

برآرم همچومستان های و هویی
که پیدا نیست هشیاریم مویی

بگفت این و سماع فرد درخواست
زبی خویشی دلش ار درد برخاست

English translation

The Roman King sat like Jamshid, With a crown upon his head as bright as the sun. The great nobles and grand ministers All stood on their feet with hands clasped together. On one side, downy-cheeked youths stood along the path; On the other side, moon-faced, beautiful beardless youths. The youths were clad in gold-woven brocade, The head of each burning with the warmth of wine. With girded waists and gold hats drawn on, They stood in lines before the pavilions. Upon their heads, the downy-cheeked youths wore jeweled crowns, Forming a circular chain like flowing script. Each held a golden cup in hand, Like the moon holding the Pleiades in its palm. From rosebush to rosebush, wine was poured; From the color of the wine, the rose's cheek broke into a sweat. From the head of the banquet, by the hands of the cupbearers, The goblet was passed around like a fragrant melon. The skewered fattened bird was placed; The decanter was filled from waist to neck. Blood-colored, the milk of the daughter of the vine (wine), Yet remaining unmarried, sharp upon the tongue. The sugar-sprinkled wine, though poisonous, was poured; The bird-shaped decanter fluttered its wings with wine. The call to wine entered one ear, While consciousness fled out the other. The steam of aloe-wood incense spread for twenty leagues, Making the brain's sense of smell seek its fragrance. The incense cast a haze into every head, And a dust of musk settled over the assembly. The air around the bright candles turned dark From the smoke of aloe-wood and the dust of yellow perfume. The Nowruz idol's face was as joyful as Eid, A sun-splendored moon beneath the dew. Sweet-lipped beauties stood before them, Continually filling the wine cups to the brim. The glow of the wine's hem burned the sleeve; The wine inside the skin warmed them like a fur coat. The decanter, like early-rising birds, Poured sweetness into the assembly from its beak. At the sound of love-inspiring melodies, The designs on the threshold began to dance. From the reflection of wine in the pearl-studded cup, The paintings on the wall became intoxicated. The rebellious wine nestled in the corner of the eye; From intoxication, the pupils of the eye danced. The sweet lips of sour-faced Turkish beauties Spoke bitter, exciting words on every side. The glow of the faces of so many houri-born ones Illuminated the world with a heavenly light. From the ruby lips of those sweet-lipped beauties, The wine in the cup became like a smiling rose. The rays of the bright candle illuminated the gathering; The spiritual music of the assembly became a companion to the soul. The glow of the candle fell upon the cup, As if the sun had been snared in a trap at night. From the light of the candle, night became day, Illuminating the entire world. As the morning breeze blew over the world, The morning draught of wine reached the companions. By the morning breeze, they were seated on a couch, All falling onto the couch like fire. At dawn, the candle's yellow flame congealed, And the wind melted the waxen body of the candle. The moon drank the froth from the blood of twilight; Night covered itself with a golden platter. Hangover in the minds of the wine-worshippers Brought forth illusions through the play of fantasy. The decanter was filled to the brim for the morning draught, Ending at last with the rich, bitter water of wine. The companions all sat drinking like oceans, Sitting like a mountain upon fire. To the ears of the morning birds, The melodies sounded like the panpipes of Abu'l-Futuh. The flagon, seeing the large jar's assistance, Pelted the goblet with wine. The goblet was joined with the harp and the Iraqi flute; The path of the reed-flute went hand-in-hand with the cupbearer's harp. The heart became light from the tightness of the chest, Though all the men grew heavy from the glass goblets. The decanter opened four veins from its lip; Because of the permitted intoxication, blood flowed in the body. It was a beautiful night with heart-illuminating moonlight; The goblet measured out the moonlight until daybreak. The love-drunk king said to the cupbearer: 'Give me wine, for like a rose, I have slipped from my own hands. If my light soul has grown heavy with wine, Do not be sluggish; keep your hand swift. Give me that pleasant wine quickly and in abundance, So that my moon goes beneath the blue veil. I shall raise a drunken clamor and shout, Such that not a hair of my sobriety remains.' He said this and requested a solo musical performance; From selflessness, his heart rose above all pain.

Updated 2026-07-03

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn Before

Original content

English translation

Related

Learn After