1Cademy - بخش ۴۶ - آگاهی یافتن خسرو از پیدا شدن گل / Section 46

Learn Before

Khosrow Nameh

Poem

بخش ۴۶ - آگاهی یافتن خسرو از پیدا شدن گل / Section 46 - Khosrow Learning of Gol's Discovery

Original content

چنین گفت آن حکیم نغز پاسخ
که چون از قصر شه گم گشت گلرخ

شدند از هر سویی گل را طلبگار
نیامد هیچ باد از گل خبردار

فغان برداشت شاه و اشک بگشاد
دلش صد جوی خون از رشک بگشاد

بدل میگفت: روزی چند گردون
بترکم گفت، بازم برد در خون

جهانا هرچه بتوانی بخواری
بکن با من، زهی ناسازگاری

چو در خون، زار میگردم فلک وار
چرا آخر نمیسوزم بیکبار

تن من سوختست از گل بصدرشک
دلم پر آتشست و دیده پر اشک

ز چشم این سوخته چون نم گرفتست
درون آبست آتش کم گرفتست

کجاآتش کند در من اثر نیز
نسوزد سوخته بار دگر نیز

منم گل کرده خاک، از آب دیده
ز باد سرد دل، آتش دمیده

دلی دارم بزیر کوه اندوه
چو کاهی ناتوان و میکشد کوه

شدم دیوانه از سوز جدایی
چه سازم با غم روز جدایی

کجا، کی، ای دلم با خویش برده
غمت خواب من دلریش برده

چو پنهان گشت عالم بینم، آخر
چگونه نیز عالم بینم آخر

بخون بردوختم چشم از زمانه
که پرخونست و خون از وی روانه

خداوندا، مرا زین درد برهان
ز سوز هر و آه سرد برهان

مرا پیدا کن این راز نهانی
که بر من تلخ شد عیش جوانی

چو برجان زد گره چندانک خواهی
گشادش آن گره فضل الهی

یکی هندو زنی، از مطبخ شاه
رخ گل دیده بود آن روز در راه

که حسنا در برش میرفت چون تیر
بیامد پیش خسرو، کرد تقریر

برخودخواند حسنا را شه آنگاه
چو حسنا را، نظر افتاد بر شاه

چوبرگ بید، لرزان گشت از بیم
رخش شد زعفرانی، دل بدونیم

ازان هیبت زبانش رفت از کار
تو گفتی میدهد برخویش اقرار

مرا یاد این سخن از گفت داناست
که ناید بد دلی با فعل بد راست

ز سر تاپای، هر مویش که خواهی
همی دادند بر جرمش گواهی

نشد بیچاره پیش اندیش ازان کار
که شد در خون جان خویش ازان کار

بجای آورد حالی شاهزاده
که آن کاریست با حسنا فتاده

شه رومی، چو ترکان کین گرفته
دلش چون جعد زنگی،چین گرفته

بحسنا گفت: ای سگ رازبگشای
فرو بستی مرا، آواز بگشای

بگو تا آن سمنبر را چه کردی
گل صد برگ دلبر را چه کردی

چو حسنا این سخن بشنود از شاه
بشه گفتا نیم زین حال آگاه

تو خود دانی امانت داری من
وفاداری و عهد و یاری من

ولی کان دل بود از گفت خالی
سخن گفتن توان دانست حالی

کسی کو کوژگفتن، خوی دارد
زبان در راستی کژ گوی دارد

چرا کژ گویی ای من خاک کویت
که کژ گفتن بریزد آب رویت

چو خر بهتر نگردد هیچگونه
چه کن پالانش برنه باژگونه

شهش فرمود تا چون سگ ببستند
دو خادم بر سرو پایش نشستند

بزیر زخم چوبش، پاره کردند
ز خونش، خاک ره خونخواره کردند

English translation

Thus spoke that wise and eloquent master: When the rose-cheeked one (Golrokh) vanished from the king's palace, They sought Gol from every side, But no breeze brought any news of Gol. The king lamented and shed tears, His heart released a hundred streams of blood from longing. He said to his heart: 'For a few days the sphere Turned away from me and plunged me back into blood. O world! Treat me with as much contempt as you can, Oh, what discord! Since I wander wretchedly in blood like the cosmos, Why do I not burn away all at once in the end? My body is burnt with a hundred longings for Gol, My heart is full of fire and my eyes are full of tears. Since moisture has filled the eyes of this burnt one, The fire within the water has subsided. Where can fire affect me anymore? A burnt thing does not burn a second time. I have turned the earth to clay with the tears of my eyes, And from the cold wind of my heart, fire has breathed. I have a heart beneath a mountain of sorrow; Though weak as straw, it carries a mountain. I have gone mad from the burning of separation; What shall I do with the grief of the day of separation? Where and when, O you who took my heart with you, Has your grief stolen the sleep of my wounded heart? Since my world-beholding beloved has vanished, How can I behold the world anymore? I have sewn my eyes shut with blood from the times, For it is full of blood, and blood flows from it. O Lord, deliver me from this pain, Deliver me from the burning of sighs and cold sighs. Reveal to me this hidden secret, For the pleasure of youth has turned bitter to me.' No matter how many knots he tied upon his soul, Divine grace untied those knots. A Hindu woman from the king's kitchen Had seen Gol's face on the road that day, As Hosna walked beside her like an arrow. She came before Khosrow and related the story. The king then summoned Hosna to his presence. As Hosna's gaze fell upon the king, She trembled like a willow leaf from fear, Her face turned yellow as saffron, and her heart split in two. From that dread, her tongue ceased to function; You would say she was confessing against herself. I remember this saying from the wise: 'A fearful heart does not align with a wicked deed.' From head to toe, every hair of hers, if you wanted, Bore witness to her crime. The helpless one did not foresee the consequences of that deed, Which put her own life's blood in jeopardy. The prince immediately realized That this matter involved Hosna. The Roman king, filled with vengeance like a Turk, His heart wrinkled like the hair of a Zanj, Said to Hosna: 'O dog, reveal the secret! You have silenced me, now open your voice! Tell me, what did you do to that jasmine-bosomed one? What did you do to that hundred-petaled rose of a beloved?' When Hosna heard these words from the king, She said to the king: 'I am unaware of this matter. You yourself know my trustworthiness, My loyalty, covenant, and support.' But when the heart is empty of truth, One can recognize the speech at once. One who has a habit of speaking crookedly Will speak crookedly even when attempting the truth. 'Why do you speak crookedly, O you whose dust of the street I am? For speaking crookedly will destroy your honor. Since a donkey cannot be made better in any way, What does it matter if you place its saddle backwards?' The king ordered her to be bound like a dog, Two servants sat on her head and feet. Under the blows of the wooden staff, they tore her to pieces, And with her blood, they made the dust of the road a blood-drinker.

Updated 2026-07-03

Contributors are: