1Cademy - بخش ۶۲ - آمدن فرّخ بترکستان بطلب گل / Section 62 - Farrukhs Arrival in Turkestan in Search of Gol

Learn Before

Khosrow Nameh

Poem

بخش ۶۲ - آمدن فرّخ بترکستان بطلب گل / Section 62 - Farrukh's Arrival in Turkestan in Search of Gol

Original content

بگفت این وز پیش شاه برخاست
وداعش کردو بهر راه برخاست

بآخر چون بترکستان رسید او
سرای و قصر شاه چین بدید او

بسی درگرد آن منظرنگه کرد
نشان آنجا که خواست آنجایگه کرد

ببود آنروز، تا شب گشت نزدیک
کواکب روشن و شب گشت تاریک

شبی بود از قیامت سهمگین تر
نجوم از نقطهٔ قطبی زمین تر

شبی چون زنگی افتاده سرمست
نهاده تا قیامت دست بر دست

شبی چون دوده در گیتی دمیده
چراغ روز را روغن رسیده

نه شب را از جهان روی شدن بود
نه روز رفته را باز آمدن بود

در آن شب فرخ از بنگه بدر شد
بره صد بار با سگ در کمر شد

چو سوی منظر آمد کس ندید او
بتنهایی بکام دل رسید او

ز منظر جای بر رفتن نشان کرد
توکل بر خداوند جهان کرد

بآخر چون نظر بر کار افگند
کمندی بر سر دیوار افگند

بصعلوکی بروی بام برشد
ز بام آنگاه پنهان سر بدر شد

فراز قصر ترکی پاسبان بود
درآمد از پسش فرخ نهان زود

بدودستی رگ شریانش بگرفت
بمرد آن ترک و دل ازجانش بگرفت

مگر پرسیده بود از خادم آنگاه
از آن موضع که آنجا بود آن ماه

روان شد همچنان تا پیش آن بام
که گل را بود آنجا جای و آرام

از آن محنت نبود آن ماه خفته
غریب و عاشق و آنگاه خفته!

بمانده بود گردون بر نظاره
ز بیداری رخ او چون ستاره

ز چشمش خون فرومیشد بدرگاه
ز جانش می برامد ناله بر ماه

فغان میکرد کای خسرو زهی یار
نکوکاری بسی کردی زهی کار

چه شب، چه روز در تب از توام من
بروز خویش هر شب از توام من

من از دست تو با فریاد گشته
توزین بنده چنین آزاد گشته

منم در رنج و بیماری گرفتار
تنم درسختی و خواری گرفتار

شبی بیدار داری کن زمانی
مرا تیمار داری کن زمانی

دلم بسیار در خون سر فرو برد
باندوه تو اکنون سر فرو برد

برسوایی خود نامم برامد
ز خون خود همه کامم برامد

همه دل بردن من بود کامت
برامد کام دل آخر تمامت

دلم بردی و جان ازتن برامد
ترا بایست آن بامن برامد

مرا خون از دلست و دل ندارم
ز دل جز خون دل حاصل ندارم

ز دل بسیار میجستم نشانی
کنون جان برلب آمد تا تو دانی

مراگویند زر خواه از جهاندار
که بی زر دست ندهد آنچنان یار

ندارم زر نیارم یافت روزش
مگر از آرزو پرسم بسوزش

الا ای ابر پر اشک نگونسار
همه عالم بدرد من فرو بار

زمانی یاریی درده باشکم
وگرنه بر همت سوزم زرشکم

چو بانگ گل شنید از بام فرخ
ز بی صبری بجوش آمد ز گلرخ

چو لختی کم شد آن بانگ و نفیرش
ز سوی بام فرخ زد صفیرش

چو صعلوکان بدم رنگی بپرداخت
سوی آن سیمبر سنگی بینداخت

چو گلرخ از صفیر او اثر یافت
ز شادی بیخبر شد تا خبر یافت

چنان بیهوش گشت و سرنگون شد
که از شادی ندانست او که چون شد

بفرخ گفت در بندست پایم
وگرنه پیش خدمت با سرآیم

زبان بگشاد فرخ گفت مهراس
بدو افگند سوهانی چو الماس

بیک دم کار خود کرد آن سمنبر
دوید از پیشگه تا پیش منظر

بفرخ گفت هین حال و خبرگوی
مرا ازخسرو بیدادگر گوی

جوابش گفت کاین ساعت امان نیست
چنین جایی چه گویم جای آن نیست

یقین میدان که خسرو برقرارست
کنون برخیز اگر جانت بکارست

گل از شادی برفتن کرد آهنگ
چو زلف خود کمند آورد در چنگ

فرو آمد بآسانی از آن بام
برست آن مرغ زرین بال ازان دام

چه گر قوت نبودش هیچ بر جای
که نتوانست بودن هیچ بر پای

ولی چون یافت از خسرو نشانی
همه ظلمت شد آب زندگانی

بسی روباه درمانده بزاری
ببوی وصل شد شیر شکاری

خوشا از دوست آگاهی رسیدن
اگر هرگز بدو خواهی رسیدن

چو گل آگه شد از خسرو چنان شد
که گفتی پیر بود از نو جوان شد

چو آمد با نشیب از بام فرخ
نهاد آنجا کله بر فرق گلرخ

کله بر سر قبا بستند محکم
روان گشتند فارغ هر دو باهم

چو وقت صبح این عنقای پرن
فرو ریخت از کبوتر خانه ارزن

فلک سیمرغ شب را کرد زنجیر
برآمد زال زر از کوه کشمیر

چو پیدا کرد زال زر رخ از شیر
جهان بگرفت چون رستم بشمشیر

پگاهی هر دو عزم راه کردند
ز کشور قصد صحراگاه کردند

عزیمت کرد فرخ از رهی دور
که روزی چند باشد در نشابور

بدل میگفت خویشان را ببینم
نهان از شاه ایشان را ببینم

نهان گشتند در کوهی بده روز
که تا بر گل نگردد خصم فیروز

پس از ده روز راهی دور رفتند
بکم مدت بنیشابور رفتند

English translation

He spoke this and rose from before the king, Bid him farewell and set off on his way. At last, when he reached Turkestan, He saw the palace and court of the King of China. He gazed much around that viewing tower, And marked the spot he desired. He waited that day until night drew near, The stars shone bright and the night grew dark. It was a night more terrifying than Judgment Day, With stars closer to the earth than the celestial pole. A night like a drunken African fallen down, Sitting idle with hands folded until Resurrection. A night like soot blown across the world, With the oil of the lamp of day exhausted. Neither did the night have a way to leave the world, Nor could the departed day return. In that night, Farrukh left his lodging, Crossing paths with dogs a hundred times on his way. When he came to the viewing tower, he saw no one, In solitude he achieved his heart's desire. He marked the way to ascend from the tower, And placed his trust in the Lord of the world. Finally, when he looked over the task, He threw a lasso over the wall. Like a rogue he scaled the roof, Then from the roof, he secretly peered in. Atop the palace, a Turkish guard was stationed, Farrukh quickly went behind him in secret. With both hands, he grabbed his jugular vein; The Turk died, and his heart parted from his soul. Indeed, he had previously asked a servant About the place where that moon resided. He proceeded in that manner until he reached the roof, Where Gol had her place and rest. Due to that misery, that moon was not asleep; A stranger, a lover, and yet asleep?! The heavens remained watching, Her face like a star from wakefulness. Tears of blood fell from her eyes onto the threshold, And a lament rose from her soul to the moon. She cried out: 'O Khosrow, what a beloved! You did much goodness, what a deed! Whether night or day, I am in a fever because of you, And I mourn my day every night because of you. I have cried out in pain due to your hand, While you have become so free of this servant. I am trapped in suffering and illness, My body trapped in hardship and humiliation. Keep watch for a night for a moment, Care for me for a moment. My heart immersed its head deeply in blood, And now it bows its head in grief for you. My name has become notorious in disgrace, All my desires have been fulfilled by my own blood. Winning my heart was all your desire; Your heart's desire was finally fulfilled completely. You took my heart, and life left my body; That which you needed from me was fulfilled. Blood comes from my heart, and I have no heart; I have no harvest from my heart but the blood of my heart. I sought a sign from my heart for long; Now my soul has reached my lips, so you may know. They tell me: Seek gold from the ruler of the world, For without gold, such a beloved will not be attained. I have no gold, nor can I find it today, Unless I ask my burning desire. O inverted cloud filled with tears, Rain down upon the whole world in my pain. Assist my tears for a moment, Lest I burn you all in my jealousy.' When Farrukh heard Gol's voice from the roof, Out of impatience, he grew restless for the rose-cheeked one. When her cries and laments quieted down a little, From the roof, Farrukh whistled to her. Like rogues, he acted with cunning, He threw a stone towards that silver-bodied one. When the rose-cheeked one perceived his whistle, She lost her senses in joy until she regained them. She became so faint and overwhelmed That out of joy, she knew not what happened to her. She said to Farrukh: 'My feet are bound, Otherwise, I would come running to serve you.' Farrukh spoke and said: 'Do not fear,' And threw a file like a diamond down to her. In a single moment, that jasmine-scented one did her work, She ran from the chamber to the balcony. She said to Farrukh: 'Quickly, tell me the news, Tell me of the unjust Khosrow.' He answered: 'This hour is not safe; What should I say? This place is not the right place. Know for certain that Khosrow is steadfast; Now arise, if your life is dear to you.' In her joy, Gol made ready to leave, Like her locks, she took the lasso in hand. She descended easily from that roof; That golden-winged bird escaped from the trap. Even though she had no strength left, Such that she could not stand on her feet at all, But when she received news of Khosrow, All darkness turned into the water of life. Many a helpless fox, in its lamentation, Becomes a hunting lion at the scent of union. How sweet it is to receive tidings from a friend, If indeed you ever wish to reach them. When Gol heard of Khosrow, she became such That you would say she was old and became young again. When Farrukh descended with her from the roof, He placed a cap on the head of the rose-cheeked one. With caps on their heads, they fastened their robes tightly, And both set off together, relieved. When at dawn, this feathered Anqa Poured millet from the pigeon house, Heaven chained the Simurgh of the night, And Zal-e Zar arose from the mountain of Kashmir. When Zal-e Zar revealed his face like milk, He conquered the world like Rostam with a sword. Early in the morning, both resolved to journey, Turning their way from the land to the wilderness. Farrukh resolved on a long journey To spend a few days in Nishapur. He said to his heart: 'I shall see my relatives, I shall see them in secret from the king.' They hid in a mountain for ten days So that the enemy would not triumph over Gol. After ten days, they took a long path, And in a short time, they went to Nishapur.

Updated 2026-07-03

Contributors are: