1Cademy - بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2 - The Tale and the Parable

متن و ترجمه / Text and Translation

حکیم هند سوی شهر چین شد	به قصر شاه ترکستان زمین شد
The Indian sage went towards the city of China He went to the palace of the King of the land of Turkestan
شهی می دید طوطی هم نشینش	قفس کرده ز سختی آهنین ش
He saw a king with a parrot as his companion Caged tightly in iron
چو طوطی دید هندو را برابر	زفان بگشاد طوطی همچو شکر
When the parrot saw the Indian before it The parrot opened its sugar-sweet tongue
که از بهر خدا ای کار پرداز	اگر روزی به هندستان رسی باز
Saying, 'For God's sake, O manager of affairs If you ever reach India again
سلام من به یارانم رسانی	جوابی باز آری گر توانی
Convey my greetings to my friends And bring back an answer if you can
بدیشان گوی آن مهجور مانده	ز چشم هم نشینان دور مانده
Tell them that this separated one Kept far from the eyes of companions
به زندان و قفس چون سوگوار ی	نه هم دردی مرا ، نه غمگسار ی
In prison and cage like a mourner With no one to share my pain, no consoler
چه سازد تا رسد نزد شما باز ؟	چه تدبیر ست ؟ گفتم با شما راز
What should he do to reach you again? What is the solution? I have told you my secret'
حکیم آخر چو با هندوستان شد	بر آن طوطیان دلستان شد
At last, when the sage went to India He approached those captivating parrots
هزاران طوطی دل زنده می دید	به گرد شاخه ها پرنده می دید
He saw thousands of lively parrots Flying around the branches
گرفته هر یکی شکر به منقار	همه در کار و فارغ از همه کار
Each holding sugar in its beak All busy and free from all worldly affairs
فلک سر سبز عکس پر ایشان	مگس گشته همای از فر ایشان
The sky was green from the reflection of their feathers The huma bird became like a fly before their glory
حکیم هند آن اسرار برگفت	غم آن طوطی غمخوار بر گفت
The Indian sage recounted those secrets He told of the sorrow of that grieving parrot
چو بشنودند پاسخ نیک بختان	در افتادند یک سر از درختان
When those fortunate ones heard the message They all suddenly fell from the trees
چنان از شاخ افتادند بر خاک	که گفتی جان برآمد جمله را پاک
They fell from the branch to the ground in such a way That you would say their souls had completely departed
ز حال مرگ ایشان مرد هشیار	عجب ماند و پشیمان شد ز گفتار
From their state of death, the wise man Remained astonished and regretted his words
به آخر سوی چین چون باز افتاد	سوی آن طوطی آمد راز بگشاد
Finally, when he returned to China He came to that parrot and revealed the secret
که یاران از غم تو جان نبردند	همه بر خاک افتادند و مردند
Saying, 'Your friends did not survive out of grief for you They all fell to the ground and died'
چو طوطی آن سخن بشنید در حال	بزد اندر قفس لختی پر و بال
When the parrot heard those words, immediately It beat its wings and feathers a little in the cage
چو بادی آتشی در خویشتن زد	تو گفتی جان بداد او نیز و تن زد
Like a wind, it struck fire in itself You would say it gave up its soul too and its body went numb
یکی آمد فریب او بنشناخت	گرفتش پای و اندر گلخن انداخت
Someone came and did not recognize its trick Took it by the leg and threw it into the ash-pit
چو در گلخن فتاد آن طوطی خوش	ز گلخن بر پرید و شد چو آتش
When that sweet parrot fell into the ash-pit It flew up from the ash-pit and became like fire
نشست او بر سر قصر خداوند	حکیم هند را گفت ای هنرمند
It sat on top of the master's palace And said to the Indian sage, 'O skillful one
مرا تعلیم دادند آن عزیزان	که هم چون برگ شو بر خاک ریزان
Those dear ones taught me To become like leaves falling to the ground
طلب کار خلاصی هم چو ما کن	رهایی بایدت ، خود را رها کن
Seek liberation just like us If you want freedom, free yourself
بمیر از خویش تا یابی رهایی	که با مرده نگیرند آشنایی
Die to yourself so you may find freedom Because no one forms attachments with the dead
هر آنگاهی که از خود دست شستی	یقین دان کز همه دامی بجستی
Whenever you wash your hands of yourself Know for certain you have escaped from every trap
بجای آوردم از یاران خود راز	کنون رفتم بر یاران خود باز
I understood the secret from my friends Now I am returning to my friends
همه یاران من در انتظار م	من بیکار اینجا بر چه کارم ؟!
All my friends are waiting for me Why am I sitting idly here?!'
چو تو مردی به هم جنسان رسیدی	به خلوتگاه علوی آرمیدی
When you die (to yourself), you reach your kind You rest in the lofty sanctuary
چو مردی زندهٔ جاوید گشتی	خدا را بندهٔ جاوید گشتی
When you die, you become eternally alive You become an eternal servant of God
چه خواهی کرد گلخن جای تو نیست	قبای خاک بر بالای تو نیست
What will you do? The furnace is not your place The garment of earth does not suit your stature
عزیزا جهد کن گر راز جویی	که با خود راز خود می بازجویی
Dear one, strive if you seek the secret Because you are seeking your own secret with yourself
برون گیری ز چندین پرده خود را	پدید آری به خاصیت خرد را
You must take yourself out of many veils To manifest the intellect in its essence
چو وقت خواب می آید فراز ت	چرا می دارد از اسرار بازت
When the time of sleep overtakes you Why does it keep you back from the secrets?
به وقت خواب بی خود می بمانی	چگونه همره ت گردد معانی
At the time of sleep, you remain without self How can spiritual meanings accompany you?
بدان سان رغبتی داری تو در خواب	که یکسان است با تو آتش و آب
You have such an inclination for sleep That fire and water are the same to you
چو راه پنج حس در خواب بستت	چرا ذوقی ندارد جان مستت ؟!
Since the path of the five senses is closed to you in sleep Why does your intoxicated soul have no spiritual taste?!
وگر گویی که جان ز آنست بی ذوق	که دارد سوی خود ببریدن شوق
And if you say that the soul is without taste for that reason That it has a desire to cut off from itself
چرا وقت ریاضت جان هشیار	ترا در ذوق می آرد به یک بار
Why does the conscious soul during asceticism Bring you to a state of spiritual taste all at once?
غرض این است ای جویندهٔ راز	که تو خفته نیایی خویش را باز
The purpose is this, O seeker of the secret That while asleep, you cannot find yourself
چو خفتی قطره افتادت به قلزم	شدی در بی خودی یا در خودی گم
When you sleep, your drop falls into the ocean You become lost in selflessness or in the self
به بیداری اگر از خود شوی دور	چو خفتی ، گشتی اندر بیخودی نور
If in wakefulness you become distant from yourself When you sleep, you become light in selflessness
دلت از خود به بیداری نشان یافت	که بیداری به بیداری توان یافت
Your heart found a trace of itself in wakefulness Because wakefulness can be found through wakefulness
وگرنه شبنم تاریک روشن	درین دریا بود چون شیر و روغن
Otherwise, the bright and dark dew In this ocean is like milk and oil
یکی کاو شیر او در آب شد خوش	ولی روغن جدا گشت و مشوش
One whose milk gladly mixed with water But oil separated and was disturbed
مشو اینجا حلولی ای فضولی	که نبود مرد مستغرق حلولی
Do not become an incarnationist here, O meddler Because the drowned man is not an incarnationist

Updated 2026-09-12

Contributors are:

Who are from:

References

Ganjoor

Learn After

Comparison of the Parrot Tales in Attar's Asrar Nameh and Rumi's Masnavi

Learn Before

متن و ترجمه / Text and Translation

Related

Learn After