1Cademy - بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۲ - الحکایه و التمثیل / Section 2 - The Tale and the Parable

Original content

شنودم من که بودست اوستادی
که خر گم کرده را آواز دادی

چو کرد این کار سال شصت و هفتاد
پس هفتاد و یک در نزع افتاد

چو عزرائیلش اندر پرده آمد
مگر پنداشت خر گم کرده آمد

بجست از جای بودش روزنی پیش
برون کرد از در روزن سر خویش

زبان بگشاد کای یاران که هستید
خری باجل که دید اینجا فرستید

عزیزا هر که دلال خری راست
خری زیست و خری مرد و خری خاست

چو عیسی زنده میر ای زندهء پاک
که تا چون خر نمیری در گوی خاک

دو بیماریست جانت را و تن را
ز هر دو دور گردان خویشتن را

ز بیماری تن مرگت رهاند
به بیماری جان مرگت رساند

برو زین هر دو بیماری جدا شو
و یا گردآب چندینی بلا شو

تو رنجوری و رنجت آز دنیاست
که رنجوری مادرزاد عقبیست

اگر اینجا نگردد از تو آن دور
بمانی از کمال جاودان دور

چو در دنیا بمردن اوفتادی
یقین می دان که در عقبی بزادی

بدنیا در به مرگ افتادن تست
به عقبی در بمردن، زادن تست

چو اینجا مردی آنجا زادی ای دوست
سخن را باز کردم پیش تو پوست

خوشی این جهان خواری آنجاست
هوا و حرص بیماری آنجاست

به وقت مرگ جهدی کن به اکراه
که بیماریت نبود با تو همراه

اگر اینجا نه مرد کار آیی
به عقبی کودکی بیمار آیی

کسی کاینجا ز مادر کور زاید
دو چشم او به عقبی کی گشاید

کسی کو کور عقبی داشت جان را
چو کور این جهانست آن جهان را

ازینجا برد باید چشم روشن
وگر چشمی بود چون چشم سوزن

اگر با خود بری یک ذره نوری
بود ز آن نور خورشیدت حضوری

اگر یک ذره نورت گشت همراه
بقدر آن شوی ز اسرار آگاه

وز آن پس نور تو بر می فزاید
در تو پهن تو بر می گشاید

به بسیاری برآید اندک تو
شود دانای بالغ کودک تو

چو باهم آید آن نور فراوان
شود آن جمله بر جان تو تاوان

نه چون ریگ زمین بسیار گردد
بهم پیوندد و کهسار گردد

وگر بی هیچ نوری مرده باشی
میان صد هزاران پرده باشی

بمانی چون پیازی پوست بر پوست
همی سوزی چو نبود مغزت ای دوست

ز بی مغزی چنان در سوز مانی
که می سوزی نه شب نه روز دانی

وگر مغزی بود در پوست با تو
درون مغز آید دوست با تو

اگر در پردهٔ دل مغز داری
دلی پرکار و کاری نغز داری

چو تخم مرغ دارد مغز پرده
در آتش همچو یخ گردد فسرده

به مغز اندر ندارد نار کاری
که ممکن نیست جز در پوست ناری

چو خواهی کرد بر آتش گذاره
ترا از مغز اندک نیست چاره

بباید اندکت گر نیست بسیار
بباید دانهٔ گر نیست خروار

چو اندک باشدت بسیار گردد
چو یک دانه بود خروار گردد

ز تو گر دانهٔ معنی برآید
از آن صد شاخ چو طوبی برآید

نمی بینی درختان سرافراز
که هر یک بیش تخمی نیست ز آغاز

ز خود غایب مشو در هیچ حالی
که تا هر ساعتی گیری کمالی

همی چندان که از خود می درآیی
ز زیر صورت خود می برآیی

نه در صورت به صد معنی گذشتی
از آنگه آمدی تا می گذشتی

در اول نطفهٔ گشتی هم اینجا
کنون از عرش بگذشتی هم اینجا

همانی تو که بودی لیک آنست
که این ساعت ترا از حق نشانست

نشانی نه هویدا نه نهانیست
نشانیست آنک عین بی نشانیست

چو از صورت برآیی در معانی
عیان گردد بچشم تو نشانی

ز صورت در گذر تا خاک گردی
که چون تو خاک گردی پاک گردی

کسی کو خاک گردد کل شود پاک
که اسرار دو عالم هست در خاک

ببین این جمله اسرار دگرگون
که سر می آورد از خاک بیرون

اگر نه خاک اصل پاک بودی
گل آدم کجا از خاک بودی

ولی با نفس سگ تا می نشینی
تو اسرار زمین هرگز نبینی

سگ نفس تو اندر زندگانی
برونست از نمکسار معانی

English translation

I heard there was once a master Who would call out to a lost donkey. When he did this work for sixty or seventy years, After seventy-one, he fell into death's agony. When Azrael came to him behind the curtain, He perhaps thought the lost donkey had arrived! He sprang from his place; there was a window before him, And he stuck his head out the window's door. He opened his mouth: 'O friends who are here, If you have seen a donkey with a bell, send it here!' O dear one, whoever is a donkey broker, Lived as a donkey, died as a donkey, and will rise as a donkey! Like Jesus, die while alive, O pure living one, So that you do not die like a donkey in this ball of earth. There are two illnesses for your body and soul; Distance yourself from both of them. From the body's illness, death delivers you, But to the soul's illness, death delivers you! Go, separate yourself from both these illnesses, Or else become a whirlpool of so many afflictions. You are sick, and your sickness is the greed of the world, For the sickness of the Hereafter is congenital. If it does not depart from you here, You will remain far from eternal perfection. When you fall into dying in this world, Know for certain that you are born in the Hereafter. In this world, dying is your falling into death, But in the Hereafter, dying is your being born. When you die here, you are born there, O friend; I have peeled back the skin of this speech for you. The pleasure of this world is disgrace there; Lust and greed are illnesses there. At the time of death, make an effort, however reluctant, So that your illness does not accompany you. If you are not a man of action here, You will arrive in the Hereafter as a sick child. He who is born blind from his mother here, When will his two eyes open in the Hereafter? He whose soul had the blindness of the Hereafter, Is as blind to that world as a blind man is to this world. You must take a bright eye from here, Even if it is an eye as small as a needle's eye. If you take a single speck of light with yourself, From that light, you will have the presence of the sun. If a single speck of your light accompanies you, You will become aware of secrets in proportion to it. And after that, your light will multiply, It will open a wide door for you. Your little will grow into an abundance, Your child will become a mature sage. When that abundant light gathers together, It will all serve as a recompense for your soul. Does it not grow abundant like the sand of the earth, Join together and become a mountain range? But if you die without any light, You will be caught amidst a hundred thousand veils. You will remain like an onion, skin upon skin; You will continually burn, since you lack a core, O friend! Due to lacking a core, you will remain in such a burning, That you burn, knowing neither night nor day. But if there is a core within the skin with you, The Friend will enter the core alongside you. If you have a core within the veil of the heart, You will have an active heart and a wondrous work. Because an egg has a core and a membrane, In the fire, it becomes solid like frozen ice. Fire has no business inside the core, For fire is impossible anywhere but in the skin. When you wish to pass over the fire, You have no choice but to possess a little core. You need a little if there is not much; You need a grain if there is not a donkey-load. For when you have a little, it becomes much; When there is a single grain, it becomes a donkey-load. If a single grain of meaning sprouts from you, A hundred branches like the Tuba tree will spring from it. Do you not see the towering trees, That each was initially nothing more than a seed? Do not be absent from yourself in any state, So that every hour you may gain a perfection. As much as you step out of yourself, You emerge from beneath your own form. Did you not pass through a hundred meanings in form, From the time you came until you passed on? At first, you became a drop of seed right here; Now you have passed beyond the Throne right here. You are the same as you were, yet it is so That at this hour you bear a sign from the Truth. A sign that is neither evident nor hidden; It is a sign that is the very essence of having no sign. When you emerge from form into meanings, A sign will become visible to your eye. Pass beyond form until you become dust, For when you become dust, you become pure. Whoever becomes dust becomes entirely pure, For the secrets of the two worlds are in the dust. Behold all these diverse secrets, That raise their heads from the dust. If dust were not a pure origin, How could the clay of Adam be from dust? But as long as you sit with the dog of the ego, You will never see the secrets of the earth. The dog of your ego in this life, Is outside the salt-marsh of meanings.

Updated 2026-07-03

Contributors are: