1Cademy - بخش ۱ - المقاله الرابع عشر / Section 1

Learn Before

Asrar Nameh

Poem

بخش ۱ - المقاله الرابع عشر / Section 1 - The Fourteenth Discourse

Original content

خوش است این کهنه دیر پرفسانه
اگر نه مردنستی در میانه

درین محنت سرا اینست ماتم
که ما را می بنگذارند با هم

خوشستی زندگانی و کیستی
اگر نه مرگ ناخوش درپیستی

نشاط ار هست بی دوران غم نیست
وجود ار هست بی خوف عدم نیست

خوشی جویی ز عالم سرکشی را
ز عالم نیست دورانی خوشی را

شراب خوش گوارش آتشی دان
سراسر خوشی او ناخوشی دان

گلاب و مشک عالم اشک و خونست
خوشی جستن ز اشک و خون جنونست

کسی کو بوی عودش خوش شنودست
چه خوش است آنکه خود در اصل دودست

ترا گر اطلس است اینجا گر اکسون
لعاب کرمی است آن این چه افسون

اگرچه انگبین خوش طعم و شیرینست
ولیکن فضلهٔ زنبور مسکینست

ترا اینجا سر بز می نماند
که سگ در دیده قندز می نماید

لعاب کرم را دادی به خون رنگ
که آمد اطلس رومیم در چنگ

گرت بادی خوش آید از زمانه
کند پر خاکت آخر چشم خانه

اگر تو زیرکی خواهی زمانی
نیابی زیرکی را بی زیانی

چو جوزی بشکنی بخت آزمایی
نبینی هیچ مغز آنجا چرایی

شوی صد بار در دریا نگوسار
نیابی در و ریگ آری به خروار

زنی صد گونه میتین گران سنگ
که تا یک جو برون آری از آن سنگ

چو تو از سنگ زر زین سان ستانی
به مشتت خرج باید کرد دانی

گرش گنجی بود هرگز نیابی
که نتوان گشت عمری در خرابی

درین گلشن اگر صد روی از بار
شود چون خار پشتی دستت از خار

ز جوشن دادنش در دست بادست
که آن جوشن به ماهی نیز دادست

چه سود ار آردت صد تیغ در بر
که کبک کوه را تیغ است بر سر

گرت بخشد کمر چه تو چه موری
که هر دو زین کمر هستند عوری

ورت بخشد کله چه تو چه آن باز
که هر دو زین کله هستند جان باز

کله بر فرق زان می داردت سوک
که بس مرده دلی زنده شوی بوک

برو بفکن کلاه و برگ ره گیر
چو داری شعر سر ترک کله گیر

اگر تاجت دهد آن هم فسوس است
که یعنی او شریک آن خروس است

چو تو پیکی کنی مانند هدهد
کند صد ریش خندت تاج لابد

مکن چندین عتاب ار تخت یابی
که تختی نیز می باید عتابی

ترا هم چون عتابی تخت چندست
عتابی را چه تخت آن تخت بندست

زهی شد در گلویت گر زهت کرد
که آماسی بود گر فربهت کرد

گر اینجا سرخ رویی آیدت خوش
دمیدن بایدت چون زرگر آتش

چو در آن آب از چشمت بریزد
که تا برخیزد آتش یا نخیزد

چو لاله سرخ رویی بایدت زود
سیه دل تر ز لاله بایدت بود

ز سیر و گرسنه جز غم ندیدی
جهان گر سیر دیدی هم ندیدی

ز عالم چشمهٔ حیوان لذیذست
ولی در ظلمت آن هم ناپدیدست

بدین خوبی که می بینی تو طاووس
فدای یک دو میویزیست افسوس

همای عالم ار سلطان نشان است
چو سگ باری کنون با استخوانست

نیابی آتشش بی آب خیزی
نبینی باد او بی خاک ریزی

اگر تیغ است کان را گوهری هست
گهر در آهنست آن چون دهد دست

یکی خادم که کافورش بود نام
سیه تر زو نیفتد زاغ در دام

دگر خادم که عنبر گویی او را
خوشت ناید ز ناخوش بویی او را

دگر خادم که جوهر اسم دارد
ز خردی نه عرض نه جسم دارد

خوشی این جهان بر تو شمردم
که من در زندگی زین قصه مردم

English translation

This old, tale-filled monastery is pleasant If only dying were not in its midst In this house of sorrow, this is the mourning: That they do not let us remain together Life and existence would be pleasant If unpleasant death were not following close behind If there is joy, it is not without an era of sorrow If there is existence, it is not without the fear of non-existence You seek pleasure from the world out of rebelliousness But from the world, there is no era of pleasure Consider its pleasant-tasting wine as fire Consider all its pleasure as unpleasantness The rosewater and musk of the world are tears and blood Seeking pleasure from tears and blood is madness Someone who has smelled the pleasant scent of its aloeswood How pleasant is it, when in essence it is but smoke? Whether you have satin here or rich brocade It is but the saliva of a worm, what is this delusion? Even though honey is pleasant-tasting and sweet It is but the excrement of the humble bee You are not left with a goat's head here For a dog appears as a beaver in the eye You gave the worm's saliva the color of blood Saying, 'Roman satin has come into my grasp' If a pleasant breeze comes to you from the times It will eventually fill your eye sockets with dust If you desire cleverness for a time You will not find cleverness without loss When you crack a walnut to test your luck You see no kernel there, why is that? You may dive headlong into the sea a hundred times You will not find a pearl, but bring back sand by the heap You strike heavy stones with a hundred kinds of pickaxes So that you may extract one barley-corn of gold from that stone When you extract gold from the stone in this manner You know you must spend it by the handful If there is a treasure, you will never find it Because one cannot wander a lifetime in ruins In this rose-garden, if a hundred faces appear from the fruit Your hand becomes like a hedgehog from the thorns Its giving of a coat of mail is in the hand of the wind For it has given that coat of mail to the fish as well What profit if it brings you a hundred swords to your chest Since the mountain partridge has a sword on its head If it grants you a belt, what are you and what is an ant? For both are naked of this belt And if it grants you a hat, what are you and what is that falcon? For both are risking their lives from this hat It places a hat on your head as a crest So that, being very dead-hearted, you might perhaps become alive Go, throw off the hat and take up the provisions for the journey Since you have hair on your head, abandon the hat If it gives you a crown, that too is a mockery Meaning he is a partner with that rooster When you act as a messenger like the hoopoe The crown will inevitably mock you a hundred times Do not make so many reproaches if you find a throne For a throne also requires silk fabric How many thrones do you have, like silk fabric? What throne does silk fabric have? It is bound to the loom Alas, it went into your throat if it strung you For it is a swelling if it made you fat If a red face of honor pleases you here You must blow the fire like a goldsmith When pearls of tears pour from your eyes into that water So that the fire either rises or does not rise If you need a red face quickly like a tulip You must be more black-hearted and sorrowful than a tulip From full and hungry, you saw nothing but sorrow Even if you saw the world fully, you saw nothing From the world, the Fountain of Life is delicious But in the darkness, it too is invisible With this beauty that you see in the peacock It sacrifices itself for one or two raisins, alas Though the Huma bird of the world is the marker of sultans Like a dog, at least now it is occupied with a bone You will not find its fire without water rising You will not see its wind without dust falling If it is a sword that has a jewel-like essence The jewel is in the iron, how can it be attained? One servant whose name is Camphor No crow falls into the trap blacker than him Another servant whom you call Ambergris You are not pleased by his unpleasant smell Another servant who bears the name Jewel From smallness, he has neither accident nor body I have counted the pleasures of this world for you For I have died from this tale while still living

Updated 2026-07-03

Contributors are: